Փոքր կազմակերպությունների թիվը ՀՀ-ում կրճատվել է

Վիճակագրության համաձայն՝ 2025 թվականին կազմակերպությունների թիվը Հայաստանում կրճատվել է: Մասնավորապես, եթե 2024թ. դեկտեմբերի դրությամբ կազմակերպությունների թիվը 70 560-ն էր, ապա 2025թ․ դեկտեմբերի դրությամբ այդ թիվը կազմել է 65 627: 2025-ի դեկտեմբերին, 2024-ի դեկտեմբերի համեմատ կազմակերպությունների թիվը նվազել է 4933-ով:

Փորձենք հասկանալ, թե ինչ փոփոխություններ է կրել կազմակերպությունների թիվն՝ ըստ աշխատողների քանակի։ Այսպես, 1-9 աշխատող ունեցող կազմակերությունները 2024 թ. դեկտեմբերին եղել են 59025, 2025թ. դեկտեմբերին՝ 53540: Այսինքն ՝ այս թվաքականով աշխատող ունեցող կազմակերպությունների թիվը կրճատվել է 5485-ով:

Ըստ աշխատողների թվաքանակի՝ մյուս կազմակերպությունների պարագայում փոփոխությունը դրական է. 10-49 աշխատող ունեցող կազմակերպությունների թիվն ավելացել է 453-ով, 50-249 աշխատող ունեցողներինը՝ 98-ով, 250 և ավելի աշխատողներինը՝ 1-ով: Փաստացի, ընդհանուր թվի անկման պատճառն ամենափոքր կազմակերպությունների թվի կրճատումն է։ Մյուս խմբերի քանակների աճից կարելի է ենթադրել, որ եղել են փոքր կազմակերպություններ, որոնց աշխատողների թվաքանակն ավելացել է, սակայն ընդհանուր թվի նվազումը վկայում է դադարեցված գործունեության մասին։

Իհարկե, առանձին և հարակից տեղեկությունների զուգահեռ ուսումնասիրման առարկա է, թե ինչ կազմակերպություններ են փակվել, բայց արդյոք առնվազն չկա մտահոգության առիթ, որ խոսքը նաև վերաբերում է այն փոքր տնտեսվարող սուբյեկտներին, որոնք պարզապես չեն կարողացել դիմակայել հարկային փոփոխություններին: Բավական հետաքրքիր է, որ 2024թ. դրությամբ 1-9 աշխատող ունեցող կազմակերպությունների թիվը 2023թ. դեկտեմբերի համեմատ ավելացել է։ Նույն կերպ՝ 2023 թ. դեկտեմբերի ցուցանիշը բարձր է եղել 2022 թ-ից։ Այսինքն՝ 1-9 աշխատող ունեցող կազմակերպությունների թիվը կրճատվել է հենց 2025թ-ին, երբ ուժի մեջ են մտել հարկային փոփոխություններն, այդ թվում՝ շրջանառության հարկի ավելացումը: Այս հանգամանքն, առնվազն շրջանցել պետք չէ:

Կա նաև զուգահեռ վիճակագրություն՝ աշխատողների թվաքանակի վերաբերյալ տվյալները, որոնք վկայում են՝ նույն 1-9 աշխատող ունեցող կազմակերպությունների թիվը թեև կրճատվել է, սակայն աշխատողների քանակն ավելացել է։

Սա առաջին հայացքից կարող է հակասական թվալ, բայց խնդիրը նրանում է, որ 1-9 աշխատող ունեցող կազմակերպությունները որոշվում են աշխատողների քանակի որոշակի միջակայքով: Այդ կատեգորիայի կազմակերպությունների թիվը կարող է կրճատվել, բայց փոխարենը կարող է աճել աշխատողների միջին թվաքանակը։ Այսինքն՝ եթե նախկինում գերակշռում էին միջինում 2 աշխատող ունեցող կազմակերպությունները, ապա այժմ, օրինակ, ավելի շատ են 7 աշխատող ունեցողները։ Այդ դեպքում ստացվում է, որ աշխատողների միջին թվաքանակն ավելացել է, ինչի հետևանքով ձևավորվել է հակասական թվացող պատկեր։ Այնուամենայնիվ, կազմակերպությունների ընդհանուր թվի նվազումը պահանջում է լուրջ ուշադրություն։