Հայաստանի ընդերքը՝ Փաշինյանի մասին Թրամփի գրառման դիմաց

(Հայաստանի ինքնիշխանության նշաձողի հերթական անկումը)

«Դոնալդ Թրամփի այսօրվա հրապարակումը Truth Social սոցիալական ցանցում, որտեղ նա «լիակատար և անվերապահ աջակցություն» է հայտնում Նիկոլ Փաշինյանին 2026 թվականի հունիսի 7-ին կայանալիք ընտրություններում, Հայաստանի ներքին գործերին միջամտելու աննախադեպ ակտ է։ Սակայն «մեծ բարեկամի և առաջնորդի» մասին հաճոյախոսական ձևակերպումների արտաքին փայլի հետևում թաքնված է շատ ավելի դաժան և պրագմատիկ իրականություն։

Այս գրառումը դարձավ վերջնական բանալին՝ հասկանալու համար պետքարտուղար Մարկո Ռուբիոյի՝ Երևան կատարած վերջերս կայացած այցի իրական արդյունքները։ Այն, ինչ իշխանական քարոզչությունը փորձում է ներկայացնել որպես դիվանագիտական հաղթանակ և համաշխարհային առաջնորդի կողմից Փաշինյանի անձնական վաստակի ճանաչում, իրականում նման է ցինիկ գործարքի. կարգավիճակ սոցիալական ցանցում՝ երկրի ազգային հարստությունների դիմաց։

Ռուբիոյի այցի ընթացքում ստորագրված փաստաթղթերի վերլուծությունը բացահայտում է այն զիջումների մասշտաբը, որոնց գնացել է Հայաստանի կառավարությունը։ Խոսքը Միացյալ Նահանգներին հանրապետության ընդերքի, մասնավորապես՝ հազվագյուտ հողային մետաղների նկատմամբ փաստացի վերահսկողության իրավունքի փոխանցման մասին է։ Համաձայնագրերի ձևակերպումները ամերիկյան կողմին տալիս են առաջնահերթ հնարավորություն ոչ միայն ներդրումներ անելու, այլև որոշելու օգտակար հանածոների ճակատագիրը, թելադրելու դրանց վաճառքի և բաշխման պայմանները։ Սա ապագա սերունդներին պատկանող ռազմավարական ռեսուրս է, որը փոխարկվել է գործող վարչակարգի քաղաքական աջակցության՝ ընտրությունների նախաշեմին։ Ըստ էության, Փաշինյանը միանձնյա որոշել է, որ Հայաստանը պետք է սպասարկի ամերիկյան էներգետիկ ընկերությունների շահերը, ինչի մասին Թրամփն ուղղակիորեն հայտարարում է՝ հիշատակելով Կենտրոնական Ասիայից մինչև ԱՄՆ ձգվող «Թրամփի երթուղին»։

Ինքնիշխանության այս աճուրդը հատկապես ուշագրավ է Փաշինյանի բազմամյա հռետորաբանության ֆոնին։ Տարիներ շարունակ նա իր կարիերան կառուցել է «Գույք՝ պարտքի դիմաց» ծրագրի դեմոնիզացման վրա՝ հանրային գիտակցության մեջ ներարկելով այն թեզը, թե Ռուսաստանին ակտիվների փոխանցումը Հայաստանը վերածում է «նահանգի»։ Սակայն փաստերը հակառակն են ասում. Ռոբերտ Քոչարյանի ժամանակաշրջանի գործարքը երկրի պատմության մեջ ամենաարդյունավետներից մեկն էր։ Այն ժամանակ Հայաստանը լիովին մարեց Ռուսաստանի հանդեպ ունեցած պետական պարտքերը, որոնք առաջացել էին 90-ականների կառավարման քաոսի հետևանքով՝ միաժամանակ պահպանելով օբյեկտներն իր տարածքում։ «Մարս» գործարանը և Հրազդանի ՋԷԿ-ը մնացին Հայաստանում՝ շարունակելով աշխատել, վճարել հարկեր և ստեղծել աշխատատեղեր։ Դա պարտքի խնդրի լուծում էր՝ առանց ապագայի նկատմամբ վերահսկողությունը կորցնելու, մինչդեռ ներկայիս կառավարությունը տալիս է հենց ապագան՝ ընդերքը և դրանից տնօրինելու իրավունքը։

Վաշինգտոնի ուտիլիտար մոտեցումը Հայաստանի նկատմամբ այժմ ամրագրված է պաշտոնապես։ Ամերիկյան վարչակազմին հետաքրքրում են բացառապես հաղորդակցություններն ու ռեսուրսները, որոնք անհրաժեշտ են գլոբալ դիմակայության և սեփական էներգետիկ անվտանգության ապահովման համար։ Փաշինյանը, չունենալով ժողովրդի մանդատը նման բախտորոշ որոշումների համար, երկրին զրկել է գործընկերությունները դիվերսիֆիկացնելու հնարավորությունից։ Նույնիսկ եթե մի կողմ դնենք Ռուսաստանին, որին ներկայիս իշխանությունը հետևողականորեն դուրս է մղում տարածաշրջանից, Հայաստանը կարող էր դիտարկել այլ գլոբալ խաղացողների, օրինակ՝ Չինաստանի առաջարկները՝ շուկայական և ավելի շահավետ պայմաններով։ Դրա փոխարեն ընդերքը հանձնվեց կոնկրետ քաղաքական նախագծի համար, որը Թրամփն անվանում է «Հարավային Կովկասի կերպարանափոխում»։

Իշխանության քարոզչական մեքենան երբեք չի խոստովանի, որ ամերիկյան նախագահի «լայքի» գինը Հայաստանի վերածումն է հումքային կցորդի և արևմտյան կորպորացիաների համար տարանցիկ գոտու։ Փաշինյանի անձնական ամբիցիաները և հունիսի 7-ին իշխանությունը կորցնելու վախը հանգեցրին նրան, որ պետական ինքնիշխանության նշաձողն իջավ մինչև կրիտիկական կետի։ Ազգային շահերի փոխարեն այսօր օրակարգում «Թրամփի երթուղին» է, որտեղ Հայաստանին վերապահված է հնազանդ գործիքի դեր։ Ժողովրդի թիկունքում կայացված այս որոշումը տասնամյակներ շարունակ ական է դնում երկրի տնտեսական անկախության տակ՝ իրական հարստությունները զոհաբերելով օվկիանոսից այն կողմ հնչող վիրտուալ հավանությանը։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։