Լավրովն ու Շոյգուն զրոյացրին Փաշինյանի կառավարության ծրագիրը

(Ճշմարտության պահը մոտենում է)

«Ռուսաստանի բարձրաստիճան պաշտոնյաների վերջին հայտարարությունները նշանավորեցին Մոսկվայի և Երևանի հարաբերություններում սկզբունքորեն նոր՝ զգալիորեն ավելի կոշտ փուլ։ Եկատերինբուրգում ընթացող Երիտասարդության միջազգային փառատոնին ՌԴ արտգործնախարար Սերգեյ Լավրովի ելույթը և Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Սերգեյ Շոյգուի կողմից իրավիճակի կոշտ գնահատականն, ըստ էության, «հաստ գիծ քաշեցին» տնտեսական և քաղաքական փոխգործակցության նախկին մոդելի տակ։ Հայ-ռուսական հարաբերությունների նախկին մոդելը մահացել է, իսկ նորը դեռ ձևավորված չէ։

Ըստ էության, Մոսկվայից ստացված այս հոմանիշ ազդանշանները լիովին զրոյացրին «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության խորհրդարանական մեծամասնության կողմից վերջերս ընդունված՝ Հայաստանի ձևականորեն նոր կառավարության 2026-2031 թվականների հնգամյա ծրագիրը։ Այս ծրագրի հիմնական պարամետրերը, որոնք ուղղված են ՀՆԱ-ի տարեկան 6% աճին, 125 հազար նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, արտահանման ծավալների կրկնապատկմանը և աղքատության հետևողական նվազեցմանը, զրկվեցին իրենց գլխավոր հիմքից՝ Եվրասիական տնտեսական միության ռեսուրսներին ու շուկային, Ռուսաստանի ռեսուրսներին ու շուկային արտոնյալ հասանելիությունից։

Սերգեյ Լավրովի հայտարարությունն այն մասին, որ Ռուսաստանը մտադիր չէ արհեստականորեն սահմանափակել գործընկերներ ընտրելու Երևանի իրավունքը, բայց նաև չի պատրաստվում վճարել Հայաստանի եվրաինտեգրման համար ԵԱՏՄ արտոնությունների և պրեֆերենցիաների հաշվին, հարվածում է հայկական տնտեսական մոդելի ամենախոցելի տեղին։

Հայաստանի իշխանությունները, հռչակելով արտաքին քաղաքական կապերի դիվերսիֆիկացման և եվրաստանդարտների ներդրման կուրս, միաժամանակ ակնկալում էին պահպանել եվրասիական ինտեգրացիոն կառույցներին մասնակցության բոլոր օգուտները։ Սակայն Մոսկվան հերթական անգամ հստակ հասկացրեց, որ այս երկու վեկտորները համատեղել այլևս չի հաջողվի։ Վլադիմիր Պուտինի և Նիկոլ Փաշինյանի առաջիկա երկկողմ հանդիպումը, որտեղ նախատեսված է ուղիղ զրույց Եվրամիությանը Երևանի ձգտման մասին, կդառնա ճշմարտության պահը։ Տրամաբանությունը նաև հուշում է, որ այս հանդիպումը կարող է տեղի ունենալ մինչև Եվրասիական տնտեսական բարձրագույն խորհրդի հաջորդ նիստը, որը կկայանա 2026 թվականի դեկտեմբերին Սանկտ Պետերբուրգում։ Նիստի շրջանակներում միայն հրապարակայնացվելու է Պուտինի և Փաշինյանի մոսկովյան բանակցությունների արդյունքը։

Ռուսական կողմն, ըստ էության, պնդում է հայ ժողովրդի ուղղակի կամարտահայտման անհրաժեշտությունը՝ ԵՄ-ի և ԵԱՏՄ-ի միջև ընտրության հարցով հանրաքվեի անցկացումը։ Նման քայլից հրաժարվելը կամ երկու աթոռին նստելու մարտավարությունը շարունակելու փորձը (իսկ Ռուսաստանում հենց այդպես են տեսնում Երևանի ընթացիկ արտաքին քաղաքական ռազմավարությունը) կհանգեցնի առևտրի արտոնյալ պայմանների անխուսափելի ապամոնտաժմանը, ինչը նույնիսկ Հայաստանի Կենտրոնական բանկի ղեկավարն ավելի վաղ բնութագրել էր որպես աղետալի, ապոկալիպտիկին մոտ տնտեսական հետևանքներով սցենար։

«Նախ, կարող է ունենալ առաջնային էֆեկտ, որը վերաբերում է ընդհանուր գնաճի մակարդակի բարձրացմանը։ Եվ երկրորդային էֆեկտ, որովհետև գազի գինը կարող է ներառված լինել նաև այլ ապրանքների, արտադրանքի արժեքում և այլն, ու, բնականաբար, կարող է իր հետ բերել նաև որոշակի Բ տիպի ռիսկ՝ մեր տնտեսության անկման հետ կապված։ Ուստի, այդ սցենարը մտքում ունեցել ենք, բայց մեր տեսանկյունից դա X տիպի սցենար է, որն ավելի ապոկալիպտիկ բան է ենթադրում և որին մեր արձագանքը պետք է լինի ավելի ուժգին, ոչ բնականոն։ Այս պահի դրությամբ շարժվում ենք մեր բնականոն ընթացքով՝ մտքում ունենալով այդ հնարավոր խնդիրների առկայությունը»,- նշել է Կենտրոնական բանկի նախագահը՝ պատասխանելով այն հարցին, թե արդյոք ԿԲ-ն դիտարկում է գազի գնի բարձրացման հնարավորությունը։

Ներկա պահին առանձնահատկություն է հաղորդում այն, որ Լավրովի տնտեսական նախազգուշացումն ակնթարթորեն ստացավ կոշտ շարունակություն ռազմաքաղաքական և գույքային հարթությունում։ Սերգեյ Շոյգուի հայտարարությունը հայկական իշխանությունների կողմից ռուսական ձեռնարկությունների և ոլորտների փաստացի ռեյդերային զավթման մասին, որտեղ Մոսկվան տարիներ շարունակ միլիարդավոր ներդրումներ է կատարել, հակամարտությունը դուրս է բերում բոլորովին այլ մակարդակ։

Հայկական երկաթուղիների կառավարման վերաբերյալ Երևանի հավակնություններն ու միջազգային տրանսպորտային ցանցերին ինտեգրվելու պատրվակով ռուսական բիզնեսը դուրս մղելու փորձերը Մոսկվայում անվանվել են բացահայտ ծիծաղելի և ոչ բարեկամական։ Երբ նորմատիվ ստանդարտների անհամատեղելիության մասին դիվանագիտական ձևակերպումներից անցնում են բռնագրավման և ռեյդերության մեղադրանքներին, դա նշանակում է, որ հնարավոր ճգնաժամի գոտին դուրս է մղվում առևտրի և մաքսատուրքերի սահմաններից շատ ավելի հեռու։

Ստեղծված պայմաններում Փաշինյանի թիմի կողմից հայտարարված զարգացման ուղենիշները իրականությունից կտրված են թվում։ Պահպանել 6% տնտեսական աճը և կրկնապատկել արտահանումն առանց ԵԱՏՄ անմաքս շուկայի, էժան էներգառեսուրսների և առանցքային ենթակառուցվածքային օբյեկտների կայուն աշխատանքի անհնար է։ Երևանը ստիպված կլինի հասկանալ, որ Եվրամիությունը, որտեղ տասնամյակներ շարունակ իրենց հերթին են սպասում այնպիսի թեկնածուներ, ինչպիսիք են Թուրքիան և Սերբիան, հազիվ թե Հայաստանին փոխհատուցի Եվրասիական միության հետ կապերի խզումից անխուսափելի կորուստները։ Մասշտաբային տնտեսական ապոկալիպսիսի նախանշանն արդեն հնչել է, և մանևրելու ժամանակ հայկական ղեկավարության մոտ գրեթե չի մնացել։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։