Հենրիկ Իգիթյան. մշակութային կամուրջ ավանդույթի և նորարարության միջև

Հենրիկ Իգիթյանն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում հայկական մշակույթի պատմության մեջ։ Նրա կյանքն ու գործունեությունը դարձել են օրինակ, թե ինչպես կարող է արվեստին նվիրված անհատականությունը փոխել մի ամբողջ սերունդ և սահմանել նոր ուղենիշներ ազգային գեղանկարչության համար։

Իգիթյանը ծնվել է 1932 թվականին Թբիլիսիում։ Վաղ տարիքից հետաքրքրություն է ցուցաբերել արվեստի նկատմամբ, սակայն այդ ճանապարհը հարթ չէր․ սկզբում ընտրել է բանասիրությունը, դասավանդել ռուսաց լեզու և գրականություն, աշխատել երաժշտական դպրոցում։ Այնուամենայնիվ, հենց այդ տարիներն էին, որ նրան տվեցին կրթության և դաստիարակության կարևորության գիտակցումը, ինչը հետագայում դարձավ նրա մշակութային նախագծերի հիմքը։

1960-ականների սկզբից Իգիթյանը խորապես ներգրավվում է արվեստի աշխարհում․ աշխատում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահում, ուսանում Լենինգրադի Գեղարվեստի ակադեմիայում։ Նրա հոդվածները նկարիչների և քանդակագործների մասին ոչ միայն վերլուծում էին ժամանակակից արվեստը, այլև կանխատեսում դրա զարգացումը։ Նա դարձել է այն տեսաբանը, ով օգնել է երիտասարդ արվեստագետներին գտնել իրենց տեղը և ձևավորել հայկական գեղանկարչության նոր ուղղություն։

Իգիթյանը միայն հետազոտող չէր, այլև կազմակերպիչ։ Նրա ջանքերով Երևանում հիմնվել են Մանկական պատկերասրահը և Գեղագիտական դաստիարակության կենտրոնը, որոնք դարձել են եզակի հարթակներ երեխաների ստեղծագործական զարգացման համար։ 1972 թվականին նրա նախաձեռնությամբ բացվել է Ժամանակակից արվեստի թանգարանը՝ մի իրադարձություն, որը դարձել է Հայաստանի մշակութային վերածննդի խորհրդանիշը։

Նրա գործունեությունը գնահատվել է բազմաթիվ պարգևներով, սակայն Իգիթյանի գլխավոր ժառանգությունը նրա ստեղծած հաստատություններն են և նրա գաղափարներով ոգեշնչված արվեստագետների սերունդները։ Նա հավատում էր, որ արվեստը պետք է լինի կենդանի, նորարար և ազատ կարծրատիպերից։

Հենրիկ Իգիթյանը մահացել է 2009 թվականին, սակայն նրա գաղափարներն ու հիմնած մշակութային կենտրոնները շարունակում են ապրել՝ ձևավորելով հայ արվեստագետների նոր սերունդներ և հաստատելով նրա դիրքը որպես 20-րդ դարի արվեստի գաղափարական ներշնչողի։