Փաշինյանը վա-բանկ է գնում ընդդեմ Պուտինի
17 Փետրվարի 2026, 19:00
(Թուրքիան շարունակում է փոխել Հարավային Կովկասի անվտանգության ճարտարապետությունը)
«Հայ-ռուսական հարաբերությունների տրանսֆորմացիան հասել է ռազմավարական գործընկերության նախկին ճարտարապետության համակարգային ապամոնտաժման փուլին, ինչն իր արտացոլումն է գտնում պաշտոնական Երևանի՝ դեպի հրապարակային առճակատման կտրուկ անցման մեջ։
Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի վերջերս տեղի ունեցած ձախողված այցը Ռուսաստանի Դաշնություն, որը նշանավորվեց Պետդումայի խոսնակ Վյաչեսլավ Վոլոդինի և հետխորհրդային տարածքի համար պատասխանատու մի շարք այլ կարևոր ռուս պաշտոնյաների հետ հանդիպման բացակայությամբ, դարձավ երկկողմ հարաբերությունների վերափոխման գործընթացի կարևոր ցուցիչ։ Մոսկվան օգտագործեց Սիմոնյանի այցը՝ հրապարակային հարթակ դուրս բերելու այն վերաբերմունքը Հայաստանի գործող իշխանությունների նկատմամբ, որը տևական ժամանակ քննարկվում էր բացառապես փակ դռների հետևում։ Արարողակարգային սովորական փոխգործակցությունից այս ցուցադրական հրաժարումը ի հայտ բերեց երկու երկրների իշխանությունների միջև առկա խնդիրների խորությունը։
Այս համատեքստում Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները հայկական երկաթուղիների կառավարումը երրորդ կողմին (փաստացի՝ ռուսական «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերության հետ կոնցեսիոն կառավարման պայմանագրի խզում)՝ «Հայաստանի և Ռուսաստանի համար բարեկամ երկրին» փոխանցելու անհրաժեշտության մասին, պետք է դիտարկել ոչ թե որպես տնտեսական նախաձեռնություն, այլ որպես Մոսկվային դե ֆակտո զրկելու փորձ՝ Հանրապետությունում և ողջ տարածաշրջանում ենթակառուցվածքային ու լոգիստիկ ներկայության առանցքային լծակներից մեկից։ Կոնցեսիոն կառավարման պայմանների վերանայման առաջարկը, որը տասնամյակներ շարունակ մնում էր ռուսական կառույցների մենաշնորհը, վկայում է Երևանի՝ ազգային տնտեսության կրիտիկական հատվածներից ռուսական պետական կապիտալի լիակատար դուրսմղման ձգտման մասին։
Տնտեսական տարանջատմանը զուգահեռ՝ Երևանը ձևավորում է նոր գաղափարախոսական հենք, որի շրջանակներում Ռուսաստանն ուղղակիորեն մեղադրվում է տարածաշրջանային իրավիճակի ապակայունացման մեջ։ Նիկոլ Փաշինյանի թեզը ՌԴ-ում գոյություն ունեցող «որոշակի շրջանակների» մասին, որոնք իբր առաջնորդվում են Հայաստանի, Թուրքիայի և Ադրբեջանի միջև խաղաղության ձեռնտու չլինելու տրամաբանությամբ, ուղղակի հարձակում է Հարավային Կովկասում Մոսկվայի միջնորդական դերի դեմ։ Նման հռետորաբանությունը կոչված է հայ հասարակության աչքում լեգիտիմացնելու դաշնակցային հարաբերությունների խզումը. եթե Ռուսաստանը դիրքավորվում է ոչ թե որպես անվտանգության երաշխավոր, այլ որպես տարածաշրջանի նկատմամբ վերահսկողությունը պահպանելու համար պատերազմի սպառնալիքով մանիպուլյացիա անող դերակատար, ապա ցանկացած այլընտրանքային արտաքին քաղաքական կողմնորոշում մատուցվում է որպես իրական ինքնիշխանության տանող միակ ուղի։
Ներկա իրավիճակում առանձնակի քաղաքական նշանակություն է ստանում այն փաստը, որ ԱԺ նախագահ Ալեն Սիմոնյանը ՌԴ-ի դեմ ուղղված իշխանությունների ծրագրային հայտարարությունների համար ընտրել է «Դոժդ» (Дождь) հեռուստաալիքը։ Մեդիահարթակի ընտրությունը, որը գտնվում է Կրեմլի հետ խիստ հակամարտություն մեջ և Ռուսաստանում ունի «օտարերկրյա գործակալի» իրավական կարգավիճակ, ինքնին գիտակցված քաղաքական ժեստ է, որն ընդգծում է պաշտոնական Մոսկվայի հետ ցուցադրական խզումը։
Այս հարցազրույցի ընթացքում Սիմոնյանը վերջնականապես «ապասակրալացրեց» ռուս-հայկական հարաբերությունները՝ դրանք հասցնելով «լիրիկայի և կենացների» մակարդակի, որոնք, ըստ նրա, կշիռ չունեն ազգային շահերի առջև։ Դիսկուրսի փոփոխությունը՝ «հոգևոր եղբայրությունից և դաշնակցությունից» դեպի ընդգծված սառը ցինիզմ, վկայում է այն մասին, որ Երևանը հրաժարվում է «պատմական սենտիմենտալիզմից»՝ հօգուտ նոր աշխարհաքաղաքական իրողության։
Այս գործընթացի ամենազգայուն ասպեկտը մնում է Հայաստանում ՌԴ ռազմական ներկայության հարցը։ Սիմոնյանի խուսափողական մեկնաբանությունները Գյումրիում տեղակայված 102-րդ ռուսական ռազմաբազայի ճակատագրի վերաբերյալ, որտեղ զորքերի դուրսբերման կատեգորիկ հերքումը փոխարինվում է «այս պահին հարցի քննարկման ոչ նպատակահարմարության» մասին ձևակերպմամբ, մատնանշում են այն համաձայնագրերի չեղարկման (դենոնսացման) համար հող նախապատրաստելը, որոնք ապահովում են ռուսական բազայի ներկայությունը ՀԱՊԿ-ի և ՆԱՏՕ-ի սահմանի հայկական հատվածում։
Սա պարզապես արտաքին քաղաքական վեկտորի փոփոխություն չէ, այլ Հայաստանի գիտակցված ներգրավում տարածաշրջանային նոր կոնֆիգուրացիայի մեջ, որտեղ գերիշխող դեր է սկսում խաղալ թյուրքական աշխարհը։ Հաշվի առնելով, որ Ռուսաստանի վտարումը տարածաշրջանից և Հայաստանի կլանումը նոր լոգիստիկ նախագծերի շրջանակներում Անկարայի ռազմավարական նպատակն է, Փաշինյանի թիմի գործողություններն օբյեկտիվորեն նպաստում են թուրքական շահերի իրականացմանը։
Երևանի ձգտումը՝ տարանջատվել Մոսկվայից հօգուտ թյուրքական պետությունների հովանու ներքո գտնվող տարածաշրջանային նախագծերին ինտեգրվելու, ընդգծում է ընտրված «վա-բանկ» ռազմավարության ռիսկայնությունը։ Այս պարադիգմում Ռուսաստանի հետ խզումը դառնում է անհրաժեշտ գին՝ տարածաշրջանային հարաբերությունների նոր համակարգ մուտք գործելու համար, որտեղ Հայաստանի ինքնիշխանությունը, պարադոքսալ կերպով, հայտնվում է հարևանների բարեհաճությունից կախվածության մեջ։
Այսպիսով, մենք ականատես ենք լինում տարածաշրջանային անվտանգության ճարտարապետության ապամոնտաժման գործընթացի եզրափակմանը՝ բացահայտ առճակատման միջոցով, որտեղ հայկական իշխանությունների յուրաքանչյուր քայլ ուղղված է Ռուսաստանի Դաշնության հետ ինստիտուցիոնալ և արժեքային կապերի անդառնալի ոչնչացմանը։
Մտածե՛ք այդ մասին…»։
Հիմա եթերում
