Վենսը 9 միլիարդ դոլար է տանում Հայաստանից
11 Փետրվարի 2026, 19:00
(Ո՞րն է ճշմարտությունը, և ի՞նչ է տեղեկատվական մանիպուլյացիան)
«ԱՄՆ փոխնախագահ Ջեյ Դի Վենսի այցը Երևան և նրա բանակցությունները Նիկոլ Փաշինյանի հետ դարձան ամերիկյան նոր վարչակազմի «գործարքային դիվանագիտության» (transactional diplomacy) վառ ապացույցը։ «Գործընկերության նոր փուլի» մեդիա-քողի ներքո թաքնված է հստակ տնտեսական հաշվարկ. Հայաստանը փաստացի վճարում է Վաշինգտոնի հանդեպ հավատարմության իր իրավունքի համար։ Հանդիպման արդյունքների վերլուծությունը հաստատում է, որ Սպիտակ տան առանցքային դեմքի հետ լուսանկարի համար Երևանը վճարում է ոչ միայն ֆինանսապես, այլև պատվիրակում է իր էներգետիկ և պաշտպանական սուբյեկտայնության զգալի մասը։
Մակրոմակարդակ
Վաշինգտոնի գլոբալ ռազմավարության մեջ, որը ծավալվում է Մոսկվայի հետ լայնամասշտաբ տնտեսական փաթեթի նախապատրաստման ֆոնին (այսպես կոչված՝ «Դմիտրիևի փաթեթ»՝ մինչև 12 տրիլիոն դոլար ծավալով, ինչը հարուցել է Ուկրաինայի խիստ քննադատությունը), փոքր պետությունները դիտարկվում են որպես օպերատիվ հավասարակշռման գործիքներ։ Թրամփ-Վենս վարչակազմը վիրտուոզ կերպով համադրում է խոշոր խաղացողների հետ փոխզիջումների որոնումը և ճնշման ուժեղացումը նրանց ծայրամասերում։
Այս ֆոնին էներգետիկայի շուրջ ձեռք բերված պայմանավորվածությունը պարադոքսալ տեսք ունի. «նոր դաշնակցի» զարգացող տնտեսության մեջ սպասվող ներդրումների փոխարեն մենք տեսնում ենք հակառակ գործընթացը։ Հայաստանը 9 միլիարդ դոլար է ուղղում ամերիկյան տեխնոլոգիական հատված՝ ստորագրելով «Համաձայնագիր 123»-ը (Section 123 Agreement): Խոսքը Մեծամորի ԱԷԿ-ի փոխարինման համար փոքր մոդուլային ռեակտորների (ՓՄՌ) գնման և տեղադրման մասին է։ Փաստացի Երևանը հանդես է գալիս որպես ԱՄՆ բարձր տեխնոլոգիական արտահանման ֆինանսական դոնոր՝ ձեռք բերելով տեխնոլոգիաներ և վառելիք շուկայական ամենաբարձր գնացուցակներով։ Վաշինգտոնի համար սա անթերի կոմբինացիա է. ստանալ ռազմավարական լծակ տարածաշրջանի ատոմային ոլորտում, որի համար հենց այդ «լծակը» դեռ հավելյալ վճարում է։ Այս կոնֆիգուրացիայում Հայաստանը դադարում է լինել ներդրումների վայր՝ վերածվելով խաղաքարտի օտարի խաղաթղթերի մեջ, ընդ որում՝ այս խաղի «մուտքի տոմսի» արժեքն անոմալ բարձր է երկրի ներքին տնտեսական մարտահրավերների ֆոնին։
Տարածաշրջանային մակարդակ
Տարածաշրջանային մակարդակում Վենսի այցի հետևանքները ստեղծում են վտանգավոր բազմավեկտոր խոցելիություն։ Անցումը ամերիկյան միջուկային ստանդարտներին նշանակում է ոչ թե դիվերսիֆիկացիա, այլ տեխնոլոգիական կախվածության ամբողջական փոփոխություն՝ կոշտ շղթայված Կապիտոլիումի քաղաքական կոնյունկտուրային։ «Ատլանտիզմի» տեղական գաղափարախոսները սա արդարացնում են Արևմուտքի որոշակի «մեծ ծրագրերում» ներառվելով, սակայն այդ ծրագրերի ճարտարապետությունը, որը ենթադրում է Թուրքիայի և Ադրբեջանի ակտիվ ներգրավում տարանցիկ նախագծերում, հարցականի տակ է դնում Հայաստանի հիմնարար ազգային շահերի պահպանումը։
Իրավիճակին առանձնակի սրություն է հաղորդում ռազմատեխնիկական համագործակցության հարցը։ Հայաստանի կողմից 11 միլիոն դոլարի հատկացումը ամերիկյան հետախուզական ԱԹՍ-ների (մասնավորապես՝ V-BAT համակարգերի) գնման համար, կարող է դիտարկվել որպես ցուցադրական ժեստ Թեհրանի ուղղությամբ (իսկ Ադրբեջանի հետ մենք «խաղաղություն» ունենք)։ Արևմտյան մոնիտորինգային համակարգերի ներդրումն անմիջապես Իրանի սահմանների մոտ տեղի է ունենում ԱՄՆ-ի կողմից փոխադարձ տնտեսական զիջումների իսպառ բացակայության ֆոնին։ Երևանին այդպես էլ չհաջողվեց հասնել 25 տոկոսանոց մաքսատուրքերից բացառությունների, որոնք սահմանվել են Թրամփի կողմից՝ Իսլամական Հանրապետության հետ առևտրային կապեր պահպանող երկրների դեմ պատժամիջոցների շրջանակում։
Արդյունքում ձևավորվում է «կրկնակի պարտության» իրավիճակ.
-Ֆինանսական՝ ՀՀ-ն կապիտալի կրիտիկական ծավալներ է դուրս բերում դեպի ԱՄՆ տնտեսություն՝ երկարաժամկետ պայմանագրերի անվան տակ:
-Աշխարհաքաղաքական՝ Հայաստանը հարվածի տակ է դնում հարաբերությունները տարածաշրջանային առանցքային հարևանի (Իրանի) և ռազմավարական դաշնակցի (Ռուսաստանի) հետ՝ փոխարենը ստանալով միայն մեդիա-երաշխիքներ, բայց ոչ իրական մաքսային արտոնություններ կամ անվտանգության ոլորտում հաստատուն պարտավորություններ։
Նիկոլ Փաշինյանի համար Վենսի այցը ներքին լեգիտիմացման գործիք է արտաքին էֆեկտների միջոցով։ Սակայն պետականության համար այս «թանկարժեք ֆոտոսեսիան» վերածվում է վճարովի ստատիստի դերի մի մեծ գործարքում, որտեղ Հայաստանի իրական շահերը մնում են արձանագրությունից դուրս։
Մտածե՛ք այդ մասին…»։
Հիմա եթերում
