Պեսկովը Փաշինյանին մանևրելու տեղ չի թողնում

(Ե՞րբ է տեղի ունենալու ՀՀ և ՌԴ ղեկավարների հանդիպումը)

«Ռուսաստանի նախագահի մամուլի քարտուղար Դմիտրի Պեսկովի հայտարարությունը Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի՝ Մոսկվա սպասվող այցի վերաբերյալ, դարձավ երկու պետությունների հարաբերությունների նոր փուլի ևս մեկ կարևոր ցուցիչ: Փաշինյանը սիրում է կրկնել, որ «հակամարտության ավարտից հետո Հայաստանի և Ռուսաստանի հարաբերությունները փոխվել են», և, ըստ ամենայնի, Երևանում հասել են այդ փոփոխություններին:

Չնայած հանդիպման հստակ ժամկետները դեռևս պաշտոնապես հաստատված չեն, Նիկոլ Փաշինյանի հետ շփման հարցը ՌԴ տեղեկատվական օրակարգում մշտապես գտնվելու փաստը վկայում է երկկողմ շփումներում լարվածության բարձր աստիճանի մասին: Դրանով իսկ Կրեմլն արդեն իսկ դե ֆակտո հասկացնում է, որ Երևանի ավանդական աշխարհաքաղաքական մանևրների տարածքն արագորեն կրճատվում է: Անորոշության շրջանը մոտենում է ավարտին, և Հայաստանի ղեկավարությունը մոտ ապագայում ստիպված կլինի սպառիչ պատասխաններ տալ երկրի զարգացման ռազմավարական վեկտորին վերաբերող առանցքային հարցերին:

Առաջին հերթին խոսքը Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակներում Հայաստանի ինտեգրման վերաբերյալ դիրքորոշման վերջնական հստակեցման, ինչպես նաև դրան զուգահեռ առաջ մղվող՝ Եվրոպական միության հետ մերձեցման գործընթացի մասին է՝ ներառյալ համապատասխան հանրաքվեի անցկացման հեռանկարն ու եվրաինտեգրմանն ուղղված օրենսդրական նախաձեռնությունների հետագա ճակատագիրը:

Մոսկվայում տեղի ունեցող գործընթացները լուրջ ընկալելու ցուցանիշ դարձավ ռուսական պետական մեդիայի բարձր ակտիվությունն ԱՄՆ-ում: Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայում Նիկոլ Փաշինյանի ֆիգուրի նկատմամբ առաջատար լրատվամիջոցների լրագրողների ուշադրությունը բնավ պատահական չէր: «Երկու աթոռի վրա նստելու փորձերի» մասին շեշտադրված հարցերն արտացոլում են ռուսական պետական ապարատի ընդհանուր դիրքորոշումը: Հայաստանի վարչապետի հետ կուլիսային զրույցները վերածվել են Երևանի քաղաքական մտադրությունների հրապարակային փորձարկման։ Տպավորություն է ստեղծվում, որ այսօր ՌԴ մեդիա և դիվանագիտական մեքենայի զգալի մասը կենտրոնացած է հայկական հիմնախնդրի վրա, իսկ դա նշանակում է միայն մեկ բան՝ արտաքին քաղաքական կուրսի վերանայման կամ պահպանման վերաբերյալ սկզբունքային որոշումների կայացման պահը կգա շատ ավելի արագ, քան դա կցանկանային Հայաստանի իշխանությունները։

Ինքը՝ Նիկոլ Փաշինյանը, կատեգորիկ կերպով մերժում է «երկու աթոռի վրա նստելու» փոխաբերությունը՝ պնդելով, որ Հայաստանի ղեկավարությունը հաստատապես զբաղեցնում է մեկ աթոռ՝ հայկականը (ավելի ճիշտ կլիներ գրել թուրքականը, բայց տվյալ դեպքում ղեկավարվում ենք Փաշինյանի հայտարարություններով):

Նրա վարկածով՝ Բրյուսելի և աշխարհաքաղաքական այլ կենտրոնների հետ շփումների ավելացումը լիովին տեղավորվում է հավասարակշռված և դիվերսիֆիկացված արտաքին քաղաքականության հայեցակարգում: Նրա մեկնաբանությամբ՝ Բրյուսելի և այլ աշխարհաքաղաքական կենտրոնների հետ շփումների ընդլայնումը լիովին տեղավորվում է հավասարակշռված և դիվերսիֆիկացված արտաքին քաղաքականության հայեցակարգի շրջանակում։

Այնուամենայնիվ, Ռուսաստանի հետ եղբայրական հարաբերությունները խորացնելու Երևանի մտադրության մասին դիվանագիտական ձևակերպումները, ԵՄ-ի ուղղությամբ շարժվելն օրենքով զուգահեռ ամրագրելու ֆոնին, Կրեմլի համար ավելի ու ավելի քիչ համոզիչ են թվում: Թեև Մոսկվան ձևականորեն հայտարարում է Հայաստանի ինքնիշխան ընտրության հանդեպ հարգանքի մասին, նա միաժամանակ հիշեցնում է ԵԱՏՄ-ին երկրի անդամակցությունից բխող օբյեկտիվ պարտավորությունների մասին: Տնտեսական և քաղաքական ինտեգրման փոխբացառող վեկտորները Երևանին դնում են կոշտ ընտրության անխուսափելիության առջև, որը հետաձգել անորոշ ժամկետով այլևս չի հաջողվի:

Հայկական կողմի փաստարկները, թե Ռուսաստանի հետ կապերի տրանսֆորմացիան պայմանավորված է տարածաշրջանում օբյեկտիվ փոփոխություններով և ընդհանուր օրակարգում անվտանգության հարցերի մասնաբաժնի նվազմամբ, բախվում են Վլադիմիր Պուտինի պրագմատիկ մոտեցմանը: Ռուսական կողմը պատրաստ չէ ընդունել դիվերսիֆիկացման հայեցակարգը, եթե այն փաստացի հանգեցնում է գործող դաշնակցային և տնտեսական մեխանիզմների թուլացմանը և միաժամանակ վնասում է Ռուսաստանի շահերին։

Երկու երկրների ղեկավարների առաջիկա հանդիպումը Մոսկվայում, որի նախապատրաստումն ընթանում է տեղեկատվական աճող ճնշման պայմաններում, կարող է բեկումնային լինել: Փաշինյանի առջև դրվելու է ԱՊՀ տարածքում առանցքային ինտեգրացիոն նախագծերին իր հավատարմությունը վերահաստատելու կամ երկրի աշխարհաքաղաքական ուղղության փոփոխության պատասխանատվությունը ստանձնելու հարցը՝ դրանից բխող տնտեսական և ռազմաքաղաքական հետևանքներով։

Մտածե՛ք այդ մասին…»