Խոսքի ազատությունը՝ կյանքի գնով․ Հրանտ Դինքը և նրա պայքարը հանուն ճշմարտության

Հրանտ Դինքը ծնվել է 1954 թվականի սեպտեմբերի 15-ին Մալաթիայում՝ հայ ընտանիքում։ Նրա մանկությունն անցել է ծանր պայմաններում․ ծնողների ամուսնալուծությունից հետո նա եղբայրների հետ հայտնվել է Ստամբուլի հայկական մանկատանը։ Հենց այնտեղ էլ ձևավորվել են ընթերցանության հանդեպ նրա սերն ու գիտելիք ստանալու ձգտումը։ Հետագայում Դինքը սովորել է հայկական դպրոցներում, ապա Ստամբուլի համալսարանում ուսումնասիրել կենդանաբանություն և փիլիսոփայություն։

Կնոջ՝ Ռաքել Դինքի հետ միասին նա ակտիվորեն զբաղվել է Թուզլայի հայկական ճամբարում երեխաների դաստիարակությամբ։ Այդ ճամբարը հետագայում դարձել է հայկական համայնքի կարևոր մշակութային կենտրոններից մեկը։

1990-ական թվականներին Դինքը սկսել է զբաղվել հրապարակախոսությամբ։ Նա հոդվածներ էր գրում «Մարմարա» հայկական թերթի համար, իսկ 1996 թվականին հիմնադրել է «Ակոս» երկլեզու շաբաթաթերթը։ Հայերենով և թուրքերենով հրատարակվող այս թերթը դարձել էր յուրահատուկ հարթակ, որտեղ բարձրաձայնվում էին Թուրքիայի հայ համայնքի խնդիրները, ինքնության ու մշակութային ժառանգության պահպանության հարցերը։

Դինքը բացահայտ հանդես էր գալիս թուրքերի և հայերի միջև հաշտության օգտին։ Նա քննադատում էր ինչպես Թուրքիայում Հայոց ցեղասպանության ժխտումը, այնպես էլ Սփյուռքի կոշտ դիրքորոշումը, որը պնդում էր միջազգային ճանաչման անհրաժեշտությունը։ Նրա համարձակ հոդվածները գրավում էին հանրության ուշադրությունը, սակայն դժգոհություն էին առաջացնում նաև ազգայնականների շրջանում։ Լրագրողը երեք անգամ ենթարկվել է քրեական հետապնդման՝ Թուրքիայի Քրեական օրենսգրքի 301-րդ հոդվածով («թուրքականությունը վիրավորելու» մեղադրանքով), ինչպես նաև բազմիցս սպառնալիքներ է ստացել։

2007 թվականի հունվարի 19-ին Դինքը սպանվել է Ստամբուլում 17-ամյա ազգայնական Օգյուն Սամասթի կողմից։ Սպանությունը ցնցել էր հասարակությունը և զանգվածային բողոքի ցույցերի ալիք էր բարձրացրել։ Նրա հուղարկավորությանը մասնակցել է ավելի քան հարյուր հազար մարդ՝ վանկարկելով․ «Մենք բոլորս հայ ենք», «Մենք բոլորս Հրանտ Դինք ենք»։ Այս ողբերգական դեպքը շրջադարձային նշանակություն է ունեցել Թուրքիայում խոսքի ազատության և փոքրամասնությունների իրավունքների վերաբերյալ հասարակական քննարկումներում։

Դինքի ժառանգությունը շարունակվում է «Հրանտ Դինք» միջազգային հիմնադրամի գործունեության միջոցով, որը շարունակում է նրա առաքելությունը՝ պաշտպանել մարդու իրավունքները, խթանել մշակույթների միջև երկխոսությունը և պայքարել խտրականության դեմ։

Հրանտ Դինքի անունը դարձել է խիզախության և ազնվության խորհրդանիշ, իսկ փոխադարձ հարգանքի և ապագայի նկատմամբ պատասխանատվության անհրաժեշտության մասին նրա խոսքերը շարունակում են արդիական մնալ բազմաթիվ սերունդների համար։