Հոլիվուդյան դերասան՝ հայկական հոգով. Մայքլ Գուրջյան

Մայքլ Գուրջյանը դերասան, ռեժիսոր և սցենարիստ է, ում կյանքն ու ստեղծագործությունը կամուրջ դարձան Հոլիվուդի և Հայաստանի միջև: Ծնվել է 1971 թվականի փետրվարի 4-ին Սան Ֆրանցիսկոյում՝ հայ գաղթականների ընտանիքում։ Նա վաղ տարիքից հայտնվել է մշակութային միջավայրում, որտեղ միահյուսված էին ամերիկյան իրականությունը և նախնիների հայրենիքի հիշողությունը: Հենց այս համադրությունն էլ որոշել է նրա ուղին արվեստում:

Նրա դերասանական կարիերան սկսվել է 1990-ականների սկզբին: Գուրջյանը ուշադրություն է գրավել հանրահայտ «Party of Five» սերիալում Ջասթին Թոմփսոնի դերով, որտեղ մարմնավորում էր հանդիսատեսին հոգեհարազատ ռոմանտիկ հերոսի: Սակայն նրան ճանաչում է բերել «David’s Mother» (1994 թ.) հեռուստաֆիլմը, որի համար նա արժանացել է «Էմմի» մրցանակի: Հետագայում նա ամրապնդել է իր անունը անկախ կինոյում՝ մարմնավորելով պաշտամունքային դարձած Հերոին Բոբի կերպարը «SLC Punk!» (1998 թ.) ֆիլմում, որը դարձել է մի ամբողջ սերնդի խորհրդանիշ:

Այնուամենայնիվ, Գուրջյանը չսահմանափակվեց միայն դերասանությամբ: Նրա ռեժիսորական դեբյուտը՝ «Պատրանք» (2004 թ.), որը նկարահանվել է լեգենդար Քըրք Դուգլասի հետ համատեղ, նրան ներկայացրեկ է որպես նուրբ հեղինակի, ով կարողանում է միավորել փիլիսոփայական խորությունը հուզական արտահայտչականության հետ:

Բայց նրա ստեղծագործական կենսագրության գլխավոր ֆիլմը դարձել է Հայաստանում նկարահանված «Ամերիկացի»-ն («Amerikatsi», 2022 թ.): Այս ֆիլմում նա հանդես է եկել որպես սցենարիստ, ռեժիսոր և գլխավոր դերակատար՝ ստեղծելով մի պատմություն ազատության, արժանապատվության և մարդկային տոկունության մասին: Ֆիլմը դարձել է հայկական առաջին ժապավենը, որն ընդգրկվել է «Օսկարի» կարճ ցուցակում «Միջազգային ֆիլմ» անվանակարգում. իրադարձություն, որը հայկական կինոն բերել է նոր մակարդակի:

Գուրջյանը պարզապես դերասան կամ ռեժիսոր չէ: Նա մշակութային միջնորդ է, ով արվեստի միջոցով Հայաստանը վերադարձնում է համաշխարհային կինոտարածք: Նրա աշխատանքները վկայում են այն մասին, որ անձնական ինքնությունը կարող է դառնալ ներշնչանքի և ուժի աղբյուր: Նա ցույց է տալիս, որ հայոց պատմությունն ու մշակույթն ընդունակ են խոսել կինոյի համընդհանուր լեզվով՝ լինելով հասկանալի և հոգեհարազատ հանդիսատեսին ողջ աշխարհում:

Այսօր Մայքլ Գուրջյանը մնում է կարևոր դեմք ինչպես ամերիկյան անկախ կինոյի, այնպես էլ հայկական մշակութային դիվանագիտության համար: Նրա կենսագրությունն օրինակ է, թե ինչպես կարող են տաղանդը և արմատներին հավատարմությունը վերածվել հաջողության պատմության, որը կոգեշնչի սերունդներին։