Ռուսական կայսրության նավթային արքան․ Ստեփան Լիանոսյան

Ստեփան Լիանոսյանը ծնվել է 1872 թվականի օգոստոսի 9-ին Բաքվում՝ հայ ընտանիքում։ Նրա հայրը՝ Գեորգի Մարտինովիչ Լիանոսյանը, հայտնի ձեռնարկատեր էր։ Ստեփանն ստացել է փայլուն կրթություն․ սկզբում սովորել է Մոսկվայի համալսարանի բնագիտական բաժնում, այնուհետև 1898 թվականին ավարտել է իրավաբանական ֆակուլտետը։ Որոշ ժամանակ աշխատել է Մոսկվայում՝ որպես երդվյալ ատենակալի օգնական, սակայն շուտով վերադարձել է Բաքու և ամբողջությամբ նվիրվել նավթարդյունաբերությանը։

20-րդ դարի սկզբին Լիանոսյանը դարձել է նավթարդյունաբերության առանցքային գործիչներից մեկը։ 1907 թվականին նա հիմնադրել է « Գ. Մ. Լիանոզով և որդիներ»նավթային ընկերությունը՝ 2 միլիոն ռուբլի կանոնադրական կապիտալով։ Ընկերությունն արագ զարգացել է, նավթի արդյունահանման ծավալներն աճել են, իսկ Լիանոսյանն իր հերթին դարձել է կայսրության խոշորագույն նավթային մագնատներից մեկը։

1912 թվականին նա մասնակցել է Լոնդոնում «Ռուսական գլխավոր նավթային միության» ստեղծմանը։ Այն դարձել է հզոր նավթային միավորում, որը մրցակցում էր «Բրանոբել» ընկերության և Ռոտշիլդների ձեռնարկությունների հետ։

Լիանոսյանի բիզնես կայսրությունը ներառում էր ոչ միայն նավթահորեր, այլև կերոսինի և յուղերի վերամշակման գործարաններ, նավթամուղներ, նավամատույցներ ու պահեստարաններ։ Նա ընտրվել է Բաքվի քաղաքային դումայի պատգամավոր, մասնակցել բորսայական կոմիտեների աշխատանքներին և ակտիվորեն զբաղվել բարեգործությամբ։

Նրա գործունեության շնորհիվ Բաքուն վերածվել է նավթարդյունաբերության համաշխարհային կենտրոններից մեկի, իսկ ինքն ստացել է «ռուսական Ռոքֆելլեր» մականունը։

1917 թվականի հեղափոխությունից հետո Լիանոսյանը հայտնվել է արտագաղթում։ Նա բնակվել է Ֆրանսիայում, որտեղ շարունակել է զբաղվել բիզնեսով և հասարակական գործունեությամբ։ Փարիզում նա աջակցել է մշակութային նախագծերի, մասնակցել կինոարդյունաբերության ֆինանսավորմանը և շարունակել մնալ ռուսական արտագաղթային շրջանակների ազդեցիկ ներկայացուցիչներից մեկը։

Ստեփան Լիանոսյանը մահացել է 1949 թվականի օգոստոսի 10-ին Փարիզում և թաղվել Պասսի գերեզմանատանը։

Նրա կյանքը օրինակ է այն բանի, թե ինչպես կրթությունը, եռանդն ու ձեռնարկատիրական տաղանդը կարող են մարդուն դարձնել իր ժամանակաշրջանի ամենահարուստ և ազդեցիկ գործիչներից մեկը։ Լիանոսյանը նշանակալի հետք է թողել համաշխարհային նավթարդյունաբերության պատմության մեջ, իսկ նրա անունը մշտապես կապված է Բաքվի նավթարդյունաբերության վերելքի հետ։