Հայկական կինոյի Չարենցը․ Ազատ Գասպարյան

ՀՀ ժողովրդական արտիստ Ազատ Գասպարյանը ծնվել է 1943 թվականի օգոստոսի 13-ին Երևանում։ Նրա ուղին դեպի արվեստ սկսվել է Երևանի գրադարանային տեխնիկումից, որն ավարտել է 1963 թվականին, հետո ուսումը շարունակել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետում։ Դեռ ուսանողական տարիներին նա սկսել է իր ստեղծագործական գործունեությունը՝ 1963–1965 թվականներին աշխատելով Երևանի տիկնիկային թատրոնում։

1969-1971 թվականներին նա եղել է Պատանի հանդիսատեսի թատրոնի դերասան, ապա տեղափոխվել Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոն, որտեղ խաղացել է մինչև 1970-ականների վերջը։ 1979 թվականից աշխատել է «Հեռուստաթատրոն»-ում, իսկ ավելի ուշ կրկին վերադարձել է Մայր թատրոն՝ մինչև կյանքի վերջը մնալով հավատարիմ հարազատ թատրոնին։ Նրա բեմական դերերն աչքի են ընկել խորությամբ և հուզական ուժով։ Գասպարյանը հայտնի էր նաև որպես գեղարվեստական խոսքի վարպետ և ասմունքող։

Թատրոնում նրա կերտած կերպարներն աչքի են ընկել խորությամբ։ Ազատ Գասպարյանը հայտնի էր նաև որպես գեղարվեստական խոսքի վարպետ և ասմունքող։

Կինոն նրա կենսագրության կարևորագույն էջերից է։ Գասպարյանը նկարահանվել է «Հայֆիլմ»-ի և այլ կինոստուդիաների ավելի քան քսան ֆիլմում։ Նրա հիշարժան աշխատանքներից են «Հեղնար աղբյուր» (1970), «Համագյուղացիները» (1974), «Երկունք» (1976), որտեղ մարմնավորել է Եղիշե Չարենցին, «Հին օրերի երգը» (1982), «Մեր մանկության տանգոն» (1985), «Ո՞ւր ես գնում, զինվոր» (1986), «Աստված իմ, ինչո՞ւ» (1989), «Մեր բակը» (1997) և այլ ֆիլմեր։ Նրա կերտած կերպարները տպավորիչ էին ու հիշվող, իսկ Եղիշե Չարենցի կերպարը նրա դերասանական գործունեության նշանակալի աշխատանքներից էր։

Արվեստում ունեցած մեծ ավանդի համար Ազատ Գասպարյանն արժանացել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակի, ՀՀ վաստակավոր արտիստի (2003 թ․) և ՀՀ ժողովրդական արտիստի (2010 թ․) կոչումներին։ 2005 թ-ին արժանացել է Երևանի պատվավոր քաղաքացու կոչման, իսկ 2009-ին՝ Մովսես Խորենացու մեդալին։

Սիրված դերասանը հյուրախաղերով հանդես է եկել ԱՄՆ-ում, Ռուսաստանում, Եվրոպայում և Մերձավոր Արևելքում։

Ազատ Գասպարյանը կյանքից հեռացել է 2013 թվականի օգոստոսի 2-ին Երևանում՝ թողնելով հարուստ ժառանգություն։ Նրա կենսագրությունը արվեստին անմնացորդ նվիրված մարդու պատմություն է, ով իր նշանակալի հետքն է թողել հայ թատրոնի ու կինոյի պատմության մեջ։