Վրձնի, շրջանակի և բառի սինթեզ. Սամվել Սևադայի բազմակողմանի աշխարհը
12 Սեպտեմբերի 2026, 21:30
Սամվել Սևադան (Գրիգորյան) ծնվել է 1949 թվականի սեպտեմբերի 12-ին Լենինականում (այժմ՝ Շիրակ): Վաղ տարիքից նա հետաքրքրություն է ցուցաբերել գեղանկարչության և լուսանկարչության նկատմամբ. սովորել է Մերկուրովի անվան գեղարվեստական դպրոցում, ապա 1974 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստա-թատերական պետական ինստիտուտը: Դեռևս ուսանողական տարիներին նրա աշխատանքները ցուցադրվել են, իսկ նրա առաջին անհատական ցուցահանդեսը տեղի է ունեցել «Ավանգարդ» ամսագրի խմբագրությունում 1969 թվականին:
1975 թվականին Սևադան դարձավ Աբովյանի արվեստի դպրոցի ղեկավար, իսկ ավելի ուշ՝ Հայաստանի նկարիչների միության անդամ։ Նրա տաղանդն ու դասավանդումը ճանաչվեցին, և նա նաև ծառայեց որպես Երևանի գլխավոր նկարիչ։ Այս ընթացքում նա ակտիվորեն մասնակցեց մայրաքաղաքի գեղարվեստական տեսարանի ձևավորմանը՝ ստեղծելով նախագծեր և պատրաստելով երիտասարդ նկարիչների։
1980-ականների վերջերից Սևադան ապրել և աշխատել է Միացյալ Նահանգներում, որտեղ նա Լոս Անջելեսում հիմնադրել է «Սևադա» արվեստի ստուդիան՝ Ամերիկայում առաջին հայկական արվեստի դպրոցը։ Այնտեղ նա դասավանդել է ինչպես հայ, այնպես էլ՝ միջազգային ուսանողների, և նրա ցուցահանդեսները տեղի են ունեցել Միացյալ Նահանգներում, Կանադայում, Ռուսաստանում, Լեհաստանում, Էստոնիայում, Թբիլիսիում և Երևանում։ Նրա ավելի քան 400 աշխատանքներ պահվում են աշխարհի թանգարաններում և մասնավոր հավաքածուներում։ Նկարչությունից և լուսանկարչությունից բացի, Սևադան աչքի է ընկել որպես բանաստեղծ։ 1992 թվականին նա հրատարակել է «Մահվան կախարդանքը» բանաստեղծությունների ժողովածուն, իսկ ավելի ուշ՝ «Կույսի համաստեղությունը»։ Նրա պոեզիան, ինչպես իր նկարները, առանձնանում է իր արտահայտչականությամբ և փիլիսոփայական խորությամբ։
Արվեստում ունեցած ներդրման համար Սևադան արժանացել է բազմաթիվ մրցանակների՝ Հարավային Ամերիկայի կինեմատոգրաֆիստների միության «Ոսկե հրեշտակ» մրցանակին (1992), երիտասարդության գեղագիտական դաստիարակության գործում ունեցած ներդրման համար՝ «Կարդինալ Մահոնի» վկայականին (1993), գեղանկարչության և լուսանկարչության ոլորտում իր լավագույն աշխատանքների համար՝ «Վահան Թեքեյանի մրցանակին» (2006, 2007): 2014 թվականին նրան շնորհվել է Հայաստանի վաստակավոր նկարչի կոչումը:
Այսօր Սամվել Սևադան շարունակում է իր ստեղծագործական աշխատանքը՝ համատեղելով նկարչությունը, լուսանկարչությունը և պոեզիան: Նրա աշխատանքները ավանդույթի և արդիականության, հոգևոր ուսումնասիրությունների և գեղարվեստական նորարարության սինթեզ են: Նա մնում է հայ մշակույթի ամենաակնառու ներկայացուցիչներից մեկը, որի ժառանգությունը ճանաչվում է ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ արտերկրում: