Ո՞վ է ֆինանսավորում Փաշինյանի «նախընտրական կաշառքները»

(ԵՄ-ն ու Թուրքիան չեն օգնի)

«Վերջին շաբաթներին հայաստանյան մայրաքաղաքը համակած աղմկոտ տոնակատարությունները շարքային քաղաքացու մոտ անվերջանալի դիմակահանդեսի կայուն զգացողություն են թողել։ Մեկը մյուսի հետևից որոտում էին մասշտաբային համերգները Հանրապետության հրապարակում, փողոցային համտեսները «Երևանի գինու օրերի» շրջանակներում, թանկարժեք շոուները բաց երկնքի տակ և մայիսի 28-ին սպառազինության պաթոսային ցուցադրությունը։

Սրան զուգահեռ՝ կառավարությունն առատորեն բաժանում էր նախընտրական նվերներ՝ մարզային ճանապարհների ընտրողական ասֆալտապատման, տեղական բյուջեներից «չնախատեսված սուբսիդիաների» և կենսաթոշակների՝ խորհրդանշական 10 հազար դրամով հանրայնացված բարձրացման տեսքով։ Այս ցուցադրական շքեղության կուլիսներում թաքնված էր ընտրողների պարզ նախընտրական կաշառումը, որը նախատեսված էր դժգոհների ձայները խլացնելու և բարեկեցության պատրանք ստեղծելու համար:

Այսօր, երբ քաղաքական պիկն անցյալում է, անխուսափելիորեն հարց է առաջանում՝ ո՞ւմ հաշվին էր այս հսկայական խնջույքը։ Պատասխանը չուշացավ հենց գործադիր իշխանության առաջին իսկ նիստից՝ հունիսյան ճակատագրական իրադարձություններից հետո։ Հայաստանի կառավարությունը հրատապ կարգով հավանություն տվեց ծխախոտի արտադրանքի, ալկոհոլի և վառելիքի բոլոր տեսակների ակցիզային հարկի դրույքաչափերի կտրուկ բարձրացման մասին օրինագծին՝ այս նախաձեռնությունը ճանաչելով անհետաձգելի։ Տոնն ավարտվեց, և քաղաքացիներին հաշիվ ներկայացրին։ Գումարը, որն, ըստ փորձագիտական գնահատականների, կարող է հասնել մինչև 1 միլիարդ դոլարի, անխնա մսխվել է իշխանությունների կողմից՝ PR ակցիաների և էլեկտորատի հավատարմությունը շահելու վրա, իսկ այժմ բյուջետային այդ վիթխարի ճեղքերը ծածկվելու են բացառապես շարքային հարկատուների գրպաններից։

Պաշտոնական Երևանը կանխատեսելիորեն բախվեց դաժան իրականությանը, որտեղ փոխառու կամ վաստակած միջոցները սպառվել են, իսկ պարտքերը պետք է վերադարձնել։ Բենզինի, դիզվառելիքի և սեղմված գազի հարկի բարձրացումն ավտոմատ կերպով շղթայական ռեակցիա կառաջացնի՝ հանգեցնելով տրանսպորտային ծառայությունների և լոգիստիկայի համատարած թանկացման, ապա՝ սպառողական զամբյուղի ընդհանուր թանկացման։ Ծխախոտի, էլեկտրոնային գոլորշացուցիչների և ալկոհոլային խմիչքների ակցիզային հարկերի բազմապատիկ բարձրացումը, ազգի առողջության մասին հոգատարությամբ քողարկելով՝ Նիկոլ Փաշինյանի վարչակարգը պարզապես հավաքում է իր քաղաքացիների վերջին խնայողությունները։ Նույնիսկ մրգային օղիների հարկի նվազեցման տեսքով արված խորհրդանշական զիջումը ծաղր է թվում երկրի ռազմավարական բրենդի՝ հայկական կոնյակի նկատմամբ կիրառվող քաղաքականության ֆոնին, երբ սպիրտի յուրաքանչյուր լիտրի համար սահմանվում է չորսհազարանոց հարկ։

Այս հարկաբյուջետային հարձակումը հատկապես ցինիկ է թվում ագրարային հատվածի խորը ճգնաժամի ֆոնին։ Մինչ Արմաշ գյուղի և տասնյակ այլ համայնքների բնակիչները մարտնչում են անզորության մեջ՝ հնարավորություն չունենալով իրացնել իրենց շուտ փչացող բերքը ռուսական շուկայի փաստացի կորստից հետո, իշխանությունը զբաղված է սեփական սխալները կոծկելով։ Ընդ որում, փաշինյանական պարզունակ քարոզչությունը շարունակում է հավաստիացնել քաղաքացիներին, որ Մոսկվայի հետ տնտեսական կապերի խզումն անցավ է, քանի որ Հայաստանն այնտեղ իբր մատակարարում էր «հիմնականում լոլիկ և ծիրան»։ Իրականում, սակայն, ՌԴ-ի հետ տարեկան ապրանքաշրջանառությունը գերազանցել է 7 միլիարդ դոլարը, որտեղ եկամուտների առյուծի բաժինը ամենևին էլ բանջարեղենը չէր ապահովում, այլ զբոսաշրջությունը, թանկարժեք մետաղները, քարերը, քիմիական արդյունաբերության արտադրանքը և մասշտաբային վերաարտահանումը։ Այս եկամտային աղբյուրների կորուստը կարող է հանգեցնել տնտեսական ցնցումների։

Այս իրավիճակում ակնհայտ է դառնում արտաքին օգնության վերաբերյալ կառավարող թիմի հույսերի բացարձակ պատրանքային լինելը։ Ո՛չ Բրյուսելը, ո՛չ Անկարան, և ո՛չ էլ անձամբ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը կամ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանը չեն վճարելու Փաշինյանի «նախընտրական պարերի համար»։ Եվրոպական և թուրքական համակարգողների առջև երբեք խնդիր դրված չի եղել Հայաստանը դարձնել տնտեսապես ինքնաբավ։ Նրանց նպատակը տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական շրջադարձն է, և եթե հանուն դրա հարկ լինի ոչնչացնել տեղական արտադրությունն ու գահավիժեցնել սոցիալական ոլորտը, նրանք դա կանեն առանց վարանելու։ Ռուսաստանի հետ խզման դիմաց որևէ փոխհատուցում Արևմուտքը չի պատրաստվում տրամադրել։

Այդուհանդերձ, Երևանի արտաքին քաղաքական վեկտորը մնում է անփոփոխ՝ հիշեցնելով գիտակցված ինքնասպանություն։ Պաշտպանության նախարար Սուրեն Պապիկյանի այցը Փարիզ և ԱԳ նախարար Արարատ Միրզոյանի ուղևորությունը Լյուքսեմբուրգի գագաթնաժողով հաստատում են, որ իշխանությունը պատրաստ է համառել իր մոլորությունների մեջ։ Նրանք կշարունակեն քաղաքական կանխավճարներ մուրալ Արևմուտքից, մինչդեռ երկրի ներսում թափ է հավաքում ստագֆլյացիայի թափանիվը։ Հունիսի 7-ի արդյունքներն արձանագրեցին հարաբերական տնտեսական կայունության ավարտի սկիզբը, իսկ շտապողականորեն բարձրացված ակցիզային հարկը դարձավ կառավարության՝ սեփական տնտեսական սնանկությունն անուղղակիորեն ընդունելու առաջին պաշտոնական վկայությունը, որի գինը ստիպված է վճարելու Հայաստանի յուրաքանչյուր քաղաքացի։

Մտածե՛ք այս մասին…»։