Ո՞վ է հաջորդը մահանալու Փաշինյանի «դատարանների նկուղներում»

(Կալանքը ժամանակակից Հայաստանում պատժի և խոշտանգման միջոց է)

«Արսեն Գևորգյանի մահը «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկում պատահական միջադեպ չէ և ոչ էլ պատահարների մասին լրահոսի հերթական չոր տողը, այլ ժամանակակից Հայաստանի դատական և քրեակատարողական համակարգի աշխատանքի օրինաչափ արդյունքը։ 1980 թվականին ծնված տղամարդը, ով Ստեփանավանի ավագանու ընտրություններում գլխավորում էր «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության ցուցակը, մահացել է նոյեմբերի 10-ի վաղ առավոտյան՝ գտնվելով պետության լիակատար պատասխանատվության ներքո։ Նրան կալանավորել էին հոկտեմբերի 21-ին՝ քվեարկությունից ընդամենը չորս օր առաջ, Հակակոռուպցիոն դատարանի որոշմամբ՝ 24 անձի, այդ թվում՝ չորս թեկնածուի ընդգրկող զանգվածային ձերբակալությունների շրջանակներում։

Ընդդիմադիրին մեղադրեցին կաշառք տալու մեջ՝ նախապես նրա դեմ սկսելով վարկաբեկման լայնամասշտաբ արշավ։ Հոկտեմբերի 25-ի ընտրություններում կանխատեսելիորեն հաղթեց իշխանամետ թեկնածուն, բայց ընդդիմադիր առաջնորդը մնաց ճաղերի ետևում, որտեղ նրա առողջական վիճակը կտրուկ վատթարացավ, իսկ ժամը 7:55-ին կանչված շտապօգնությունն ընդամենը արձանագրեց սրտի կանգ։

Ինչպես հայտարարեց «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցությունը, բանտում հերթական ընդդիմադիր գործչի մահվան ուղղակի և աներկբա պատասխանատվությունը կրում է այն մարդը, ում անձնական պատվերով անհիմն վարկաբեկում, հալածում և կալանավորում են հարյուրավոր անցանկալի քաղաքացիների։ Սակայն տեղի ունեցածին իշխանությունների արձագանքն ապշեցնում է իր քաղաքական ցինիզմով և մարդկային ապրումակցման իսպառ բացակայությամբ։ Արդարադատության նախարար Սրբուհի Գալյանը ճեպազրույցի ժամանակ սովորականի պես հայտարարեց, թե նման բան իբր տեղի է ունենում ամբողջ աշխարհում, և մեխանիկորեն ընթերցեց վիճակագրությունը՝ անցյալ տարի բանտերում գրանցվել է ավելի քան քսան մահվան դեպք և չորս դեպք ընթացիկ տարում։

Նրան ձայնակցում է իշխող կուսակցության պատգամավոր Սիսակ Գաբրիելյանը՝ «հանգստացնելով» հասարակությանը նրանով, որ ինֆարկտից օրական մի քանի մարդ է մահանում։ Անհապաղ քննություն անցկացնելու և ճգնաժամը ընդունելու փոխարեն պաշտոնյաները բացահայտ արդարացնում են քաղաքական ընդդիմադիրի մահը՝ պնդելով, թե իբր նա առողջությունից չի բողոքել, իսկ երկրում ոչ մի քաղաքական հետապնդում գոյություն չունի։

Բազմիցս ստիպված ենք եղել արձանագրել, որ Հայաստանում կալանավորումը վերածվել է ոչ միայն քաղաքական ռեպրեսիաների գործիքի, այլև պարզապես չարիքի։ Ինչպես արդարացիորեն նշել է ԱԺ փոխխոսնակ Արամ Վարդևանյանը, Արսեն Գևորգյանը, ով պաշտպանված էր անմեղության կանխավարկածով և ազատության իրավունքով, որոնք կոպտորեն խախտվել են իրավասու պաշտոնատար անձանց կողմից, գտնվում էր բացառապես պետության պատասխանատվության ներքո, և այս պայմաններում մենք տեսնում ենք սարսափելի և անհերքելի փաստ։

«Վերջապես հասկացեք՝ կալանքը պատիժ չէ, դա զուտ ծայրահեղ խափանման միջոց է, իսկ դուք բազմաթիվ մարդկանց տանում եք անհիմն կալանքի, քանի որ չեք պատկերացնում Հայաստանն առանց քաղբանտարկյալների ու գերբնակեցված կալանավայրերի։ Դուք կալանավորված անձանց նվազագույն բժշկական օգնության երաշխիքներ չունեք, բայց անպայման տանում եք կալանավայր, որ ի՞նչ լինի։ Դուք տրորում եք անմեղության կանխավարկածը մարդկանց ճակատագրերի գնով։ Սա է ատելության, կալանքի ֆետիշացման ու քաղաքական հետապնդման հերթական ողբերգական օրինակը», — նշում է Վարդևանյանը։

Այս պրակտիկայի ամենաողբերգական ասպեկտն այն է, որ քաղաքացիներին դատարանի դատավճռից առաջ ճաղերի ետևում հայտնաբերելով՝ պետությունը մեկուսարանները վերածում է զնդանների, իսկ կալանքը՝ օրինականացված խոշտանգման մեթոդի, որտեղ պատշաճ բժշկական սպասարկման բացակայությունը դառնում է լուռ զենք անցանկալի անձանց դեմ։

Քաղաքական գործչի մահը ցույց է տալիս ներկայիս իշխանության իրական նպատակները՝ մրցակիցների հեռացում ցանկացած մեթոդով, նույնիսկ մարդկային կյանքերի գնով։ Այսօր հայ հասարակությունը պարտավոր է ինքն իրեն տալ կոշտ ու անհաճո հարցը. ո՞վ է դառնալու հաջորդ զոհը փաշինյանական դատարանների այս անվերջանալի կոնվեյերում։ Երկրի իրավական համակարգի անկումը մինչև այն մակարդակի, երբ կալանքը հավասարեցվում է մահապատժի՝ առանց դատի ու քննության, պահանջում է անհապաղ գիտակցում, և եթե այս ռեժիմը շարունակի ոչնչացնել անմեղության կանխավարկածը, ռեպրեսիվ մեքենայի զոհերի ցուցակը միայն աճելու է։ Ընդդիմությունը պետք է հասկանա ողբերգության ողջ մասշտաբը, առաջին հերթին՝ հենց իր համար։

Եթե չգիտակցեք, համապատասխան հետևություններ չանեք և այս միջադեպը, այս օրակարգը մոռացության մատնեք, հաջորդը դուք եք հայտնվելու այն խցում, որտեղ պահվել է Արսեն Գևորգյանը։

Մտածե՛ք այս մասին…»։