Թուրքիան գալի՞ս է «Զանգեզուրի միջանցքի» հետևից

(Էրդողանի կոալիցիոն գործընկերը հնչեցնում է Անկարայի ծրագրերը)

«Թուրքիայի «Ազգայնական շարժում» կուսակցության (MHP) ղեկավար Դևլեթ Բահչելիի աղմկահարույց հայտարարությունը, որն արվել է Անկարայում խորհրդարանական խմբակցության նիստի ժամանակ, վերջնականապես պատռում է Հարավային Կովկասում թուրք-ադրբեջանական տանդեմի երկարաժամկետ ռազմավարության քողը։ Անվանելով Զանգեզուրի միջանցքը թյուրքական աշխարհի փաստացի կամուրջ և «թյուրքերի դարաշրջանի» «ռազմավարական բանալի», Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի կառավարող կոալիցիայի կրտսեր գործընկերը բարձրաձայնեց այն, ինչի մասին դիվանագետները սովորաբար նախընտրում են լռել մինչև որոշակի պահ։ Այժմ, երբ ընտրական փուլերն անցյալում են, իսկ ներքաղաքական դիրքերն ամրապնդված, Անկարան և Բաքուն այլևս իրենց հեռագնա աշխարհաքաղաքական ախորժակները թաքցնելու անհրաժեշտություն չունեն։

Բահչելին ուղղակիորեն արձանագրեց Անկարայի առավելապաշտական ցանկությունները` փաստացիորեն պահանջելով Հայաստանից այդ կենսական նշանակություն ունեցող երթուղին հանձնել արտաքին ուժերի վերահսկողությանն ու կառավարմանը։

Այս հարցում թուրքական և ադրբեջանական ղեկավարության գործողությունների սինխրոնությունը վախեցնող աստիճանի հաշվարկված է թվում։ Քանի դեռ Դևլեթ Բահչելին կերտում է նոր թյուրքական տարածության գաղափարական շրջանակը, Իլհամ Ալիևը համառորեն առաջ է մղում «Զանգեզուրի միջանցք» տերմինը միջազգային բոլոր հարթակներում, իսկ Օրդուբադում նախապատրաստվում է հերթական փառատոնը` «Վերադարձ Արևմտյան Ադրբեջան» խոսուն խորագրով։ Այս գաղափարական ճնշումը կոչված է օրինականացնելու Երևանի նկատմամբ հեռուն գնացող տարածքային և լոգիստիկ հավակնությունները։ Բահչելիի պաթոսն այն մասին, թե «թյուրքերի երկաթե բռունցքը» վերաշարադրել է պատմությունը և վերջնականապես վերացրել «անօրինականությունը» 2020 թվականի իրադարձություններից հետո, մատնանշում է, որ Անկարան այլևս մտադիր չէ հաշվի նստել Հայաստանի ինքնիշխան սահմանների հետ, եթե դրանք խոչընդոտեն Թյուրքական պետությունների կազմակերպության գլոբալ նախագծի իրականացմանը։

Այս աշխարհաքաղաքական խաղում Հայաստանը հայտնվում է սեփական ղեկավարության անհեռատես քաղաքականության պատանդի դերում։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի կողմից ներքին իշխանությունը պահելու համար կոշտ վարչական ռեսուրսի կիրառումը կործանարար կորուստներ է բերում արտաքին ճակատում։ Գործող հայկական վարչակարգի ներքաղաքական գոյատևման գինը արդյունքում վճարելու է հենց հայոց պետականությունը։ Խոստացված խաղաղության դարաշրջանի փոխարեն Երևանը ստանում է հարևանների կողմից մեթոդական ու անզիջում ճնշում։ Անկարան և Բաքուն հմտորեն օգտագործում են հայկական դիվանագիտության թուլությունը` հասկանալով, որ հանրապետության ներկայիս իշխանությունները պատրաստ են զիջումների գնալ հանուն իրավիճակի թվացյալ կայունացման։

Բահչելիի նախազգուշացումն այն մասին, թե Հայաստանը կարող է «զոհաբերել ապագայի հնարավորությունները հանուն անցյալի հորինվածքների», եթե հրաժարվի մասնակցել առաջարկվող ձևաչափին, հնչում է որպես բացահայտ վերջնագիր։ Քողարկված տնտեսական օգուտների և «մեկուսացումից դուրս գալու» խոստումների հետևում թաքնված է թուրք-ադրբեջանական տանդեմի առջև կապիտուլյացիայի սովորական պահանջ։ Անկարան դանդաղ, բայց հաստատուն կերպով սեղմելու է օղակը Հայաստանի Հանրապետության պարանոցին` այն կտրելով հարավում գտնվող ռազմավարական գործընկերներից և Սյունիքի ինքնիշխան տարածքը վերածելով օտարի կառավարման տակ գտնվող տարանցիկ անկլավի։

Միջանցքի բացումը թուրքական պայմաններով փաստացիորեն կզրկի Հայաստանին աշխարհաքաղաքական սուբյեկտայնությունից` տարածաշրջանում վերջնականապես ամրապնդելով թյուրքական դաշինքի գերիշխանությունը։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։