ԵՄ-ն կօգնի՞ Փաշինյանին կեղծել ընտրությունները
26 Փետրվարի 2026, 12:00
(Երևանը «մոլդովական սցենարի» և նոր ինքնության որոնման միջև)
«2026 թվականի հունիսին նախատեսված խորհրդարանական ընտրությունների նախաշեմին Հայաստանի քաղաքական լանդշաֆտը գնալով ավելի շատ է հիշեցնում ոչ թե կամքի արտահայտման ինքնիշխան դաշտ, այլ արտաքին քաղաքական տեխնոլոգիաների ներդրման բարդ լաբորատորիա։ Պաշտոնական Երևանը, կարծես թե, վերջնականապես կողմնորոշվել է գոյատևման ռազմավարության հարցում՝ որոշելով ներմուծել իշխանության համար պայքարի այսպես կոչված «մոլդովական սցենարը»։
Այս ռազմավարության կենտրոնում Եվրամիության աննախադեպ ներգրավվածությունն է ընտրական և նույնիսկ սահմանադրական գործընթացներում, ինչը հարցականի տակ է դնում ոչ միայն քվեարկության արդյունքը, այլև հանրապետության երկարաժամկետ սուբյեկտայնությունը։ Արտաքին գործերի նախարար Արարատ Միրզոյանի նամակը Բրյուսելին՝ հիբրիդային սպառնալիքներին արագ արձագանքման խումբ տեղակայելու խնդրանքով, պարզապես օգնության տեխնիկական հարցում չէ, այլ քաղաքական կողմնորոշման լիակատար փոփոխության հռչակագիր՝ ժողովրդավարության պաշտպանության քողի տակ։ Խոսքը մի մեխանիզմի ստեղծման մասին է, որը թույլ կտա օրինականացնել արտաքին կառույցների միջամտությունը պետության ներքին գործերին՝ «ապատեղեկատվության» դեմ պայքարի պատրվակով։
Մոլդովայի փորձը, որտեղ ԵՄ քսան փորձագետներից բաղկացած նմանատիպ խումբն աշխատում էր սոցիալական ցանցերում «ապատեղեկատվության բացահայտման» ուղղությամբ, Նիկոլ Փաշինյանի թիմի կողմից դիտարկվում է որպես ընդդիմադիր կոնտենտի չեզոքացնելու իդեալական գործիք։ Սակայն հայաստանյան իրականությունում այս առաքելությունը ռիսկ ունի վերածվելու շատ ավելի մասշտաբային մի բանի, քան պարզապես համացանցի մոնիտորինգն է։ Դատելով դիվանագիտական արտահոսքերից՝ եվրոպացի մասնագետների մանդատը կարող է դուրս գալ ընտրությունների շրջանակից։ Խոսքը վերաբերում է Հայաստանի նոր սահմանադրություն մշակելու գործընթացին աջակցելուն. մի փաստաթուղթ, որը պետք է ամրագրի խզումը նախկին ինտեգրացիոն կառույցների հետ և ձևակերպի նոր վեկտոր, որը արդարացիորեն անվանում են ռուսատյաց, իսկ ներքին լսարանի համար առավել մտահոգիչ՝ պրոթուրքական։
Երկրի հիմնական օրենքը վերաշարադրելու համար արտաքին արբիտրի օգտագործումը մի քայլ է, որը համաշխարհային պրակտիկայում ավանդաբար ազդարարում է պետության անցումը արտաքին կառավարման։ Նման քաղաքականությունը Հայաստանը վերածում է գործիքի երրորդ երկրների ձեռքում, որոնք հետապնդում են իրենց նեղ տարածաշրջանային շահերը՝ ի վնաս հայ ժողովրդի ազգային անվտանգության։
«Եվրոպական դեսանտին» զուգահեռ, երկրի ներսում ծավալվում է քաղաքական դաշտի զտման արշավ։ «Հանրապետություն» կուսակցության ղեկավար և Նիկոլ Փաշինյանի առանցքային կոալիցիոն գործընկեր Արամ Սարգսյանի հայտարարություններն այն մասին, որ անհրաժեշտ է արգելել Սամվել Կարապետյանի տրամաչափի խոշոր գործիչների մասնակցությունը ընտրություններին, վկայում են այն մասին, որ իշխանություններն այլևս չեն ձգտում պահպանել մրցակցային պայքարի պատրանքը։ Ամենաշատ ռեսուրսներ ունեցող մրցակիցներին վարչականորեն մեկուսացնելու փորձը իշխող «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության ընտրական դիրքերի թուլության խոստովանությունն է։ Այս իրավիճակում իշխանությունը խաղում է բաց խաղաթղթերով. եթե հնարավոր չէ հաղթել ծրագրերի ազնիվ բանավեճում, պետք է պարզապես ջնջել մրցակցին քվեաթերթիկից։ Այսպիսով, Հայաստանը ռիսկի է դիմում հայտնվել մի թակարդում, որտեղ արևմտյան մեթոդներով «ժողովրդավարության պաշտպանությունը» դառնում է արդարացում քաղաքական գործընթացի նկատմամբ ավտորիտար վերահսկողություն հաստատելու համար։
Հայաստանի ընդդիմության համար գալիս է ճշմարտության պահը։ Այն պայմաններում, երբ իշխանությունը պատրաստ է փակել դաշինքներ և կուսակցություններին հանել գրանցումից, միակ կենսունակ ռազմավարությունը դառնում է արագ ադապտացումը և փողոցային գործընթացների «ինժեներիան»։ Փորձը ցույց է տալիս, որ «ցուցակային մեթոդի» կիրառումը, երբ կոալիցիան ընտրությունների է գնում իրավաբանորեն «մեկ մաքուր կուսակցության» բրենդի ներքո, կարող է արդյունավետ պատասխան դառնալ վարչական ճնշումներին։ Եթե իշխանությունները փորձեն արգելափակել երեք կենտրոնական դաշինքներից երկուսը, ընդդիմությունը պետք է ճկունություն դրսևորի՝ ստեղծելով նոր դաշինքներ հենց «ընթացքում»։
Ստատուս քվոյի փոփոխության հնարավորությունները պահպանվում են, քանի որ հանրային դժգոհությունը ներկայիս կուրսից մնում է բարձր, սակայն հաջողությունը կախված կլինի ոչ թե կարգախոսների պայծառությունից, այլ կազմակերպչական աշխատանքի որակից և պետական ապարատի դեմ իրավական պատերազմի պատրաստակամությունից։
Վերջնարդյունքում մենք տեսնում ենք, թե ինչպես է Հայաստանը վերածվում գլոբալ դիմակայության ասպարեզի, որտեղ փաշինյանական էլիտան փորձում է պահել իր աթոռները՝ վաճառելով երկրի աշխարհաքաղաքական վեկտորը։ ԵՄ-ի ներգրավումը որպես «թվային ոստիկանություն» և սահմանադրական ճարտարապետ վտանգավոր նախադեպ է, որը կարող է Հանրապետությունը վերածել երրորդ երկրների շահերի իրականացման գործիքի՝ զրկելով նրան մանևրելու հնարավորությունից կարևորագույն պատմական պահին։
Առաջիկա ընտրությունները կլինեն ոչ թե պարզապես քաղաքական գործիչների մրցակցություն, այլ հանրաքվե այն մասին, թե արդյոք Հայաստանը կպահպանի իր ինքնությունը, թե՞ կդառնա հերթական հրաձգարանը սոցիալական և քաղաքական փորձարկումների համար, որոնց արդյունքները հազվադեպ են հաշվի առնում հենց ժողովրդի շահերը (հարցրեք այդ մասին ուկրաինացիներին)։ Ռազմավարության որակյալ մշակման համար ընդդիմությանը քիչ ժամանակ է մնացել, բայց հենց «մոլդովական կաղապարին» դիմակայելու նրանց կարողությունից է կախված՝ Հայաստանը կմնա՞ սուբյեկտ, թե՞ վերջնականապես կանցնի համաշխարհային քաղաքականության օբյեկտների շարքին։
Մտածե՛ք այդ մասին…»։
Հիմա եթերում
