Կալիֆոռնիայի օրենսդիրները պահանջում են` Թրամփն ազատ արձակի հայ պատանդներին և վերջ դնի Ադրբեջանի անպատժելիությանը

Կալիֆոռնիայի Հայկական օրենսդիր խմբակցության երկկուսակցական նամակը պահանջում է Սպիտակ տան գործողություններ՝ հայ պատանդների ազատման, Արցախի բնակիչների վերադարձի իրավունքի ապահովման և Հայոց ցեղասպանության ճանաչման ուղղությամբ

ՍԱԿՐԱՄԵՆՏՈ, ԿԱ — Ամերիկայի Հայ դատի հանձնախմբի Արևմտյան շրջանը (ANCA-WR) այսօր ողջունել է երկկուսակցական նամակը, որը ստորագրվել է Կալիֆոռնիայի նահանգային օրենսդիրների ավելի քան 25 անդամների կողմից և Կալիֆոռնիայի Հայկական օրենսդիր խմբակցության հիմնադրամի միջոցով ուղարկվել է նախագահ Դոնալդ Ջ. Թրամփին։ Նամակում պահանջվում է՝ ազատ արձակել Ադրբեջանի կողմից ապօրինաբար պահվող հայ պատանդներին, ապահովել Արցախի փախստականների վերադարձի իրավունքը, վերջ տալ Հայաստանի ինքնիշխան տարածքների նկատմամբ ադրբեջանական օկուպացիային, ինչպես նաև Թրամփի վարչակազմի կողմից ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը։

«Կալիֆոռնիայի օրենսդիրները նախագահ Թրամփին հստակ ուղերձ են հղել՝ հայ պատանդները պետք է ազատ արձակվեն, Ադրբեջանի օկուպացիան պետք է ավարտվի, և Հայաստանի ինքնիշխանությունը պետք է ապահովվի», հայտարարել է ANCA-WR-ի տնօրենների խորհրդի նախագահ Օշին Հարությունյանը։ «Այս երկկուսակցական նամակը արտացոլում է Կալիֆոռնիայի ավելի քան մեկ միլիոն հայ-ամերիկացիների բարոյական վճռականությունը՝ երկրի ամենամեծ հայկական համայնքը։ Նախագահ Թրամփը պետք է գործի»։

Նամակի նախաձեռնողն է Կալիֆոռնիայի նահանգային Հայկական խմբակցության նախագահ, օրենսդիր Ջոն Հարաբեդյանը։ Նրան միացել են նահանգային սենատորներ Բոբ Արչուլետան, Մեգան Դահլեն, Մարիա Ելենա Դուրազոն, Սաշա Ռենե Պերեսը և Սուզետ Մարտինես Վալադարեսը, ինչպես նաև օրենսդիրներ Պատրիկ Ահրենսը, Խուան Ալանիսը, Մարկ Բերմանը, Լիզա Կալդերոնը, Ջեսիկա Կալոզան, Դեյմոն Քոնոլին, Ռոբերտ Գարսիան, Ջեֆ Գոնսալեսը, Հեդեր Հեդվիքը, Մեգի Քրելը, Դայան Պապանը, Սելեստե Ռոդրիգեսը, Միշել Ռոդրիգեսը, Քրիս Ռոջերսը, Պիլար Սկիավոն, Նիք Շուլցը, Խոսե Լուիս Սոլաչե կրտսերը, Քեթրին Ստեֆանին, Դեյվիդ Թանգիպան և Ռիկ Չավես Զբուրը։

«Կալիֆոռնիան ունի ԱՄՆ-ում ամենամեծ հայկական համայնքը և աշխարհում ամենամեծերից մեկը, և մենք միասնաբար պահանջում ենք արդարություն, պատասխանատվություն և կայուն խաղաղություն հայ ժողովրդի համար։ Այս նամակը արտացոլում է մեր շարունակական պայքարը՝ ապահովելու, որ հայ-ամերիկացիների ձայները լսվեն իշխանության ամենաբարձր մակարդակներում։ Մենք կոչ ենք անում դաշնային մակարդակով վճռական քայլերի՝ մարդու իրավունքների պաշտպանման և տարածաշրջանային կայունության խթանման համար», ասել է օրենսդիր Ջոն Հարաբեդյանը։

Նամակը ժամանակավորված է Կալիֆոռնիայի օրենսդիր նիստերին՝ նվիրված Հայոց ցեղասպանության 111-րդ տարելիցին, և ուղարկվել է ապրիլի 24-ից մի քանի օր առաջ՝ Հայոց ցեղասպանության միջազգային հիշատակի օրվանից առաջ՝ ուժեղացնելով համայնքի պահանջը, որ նախագահ Թրամփը պատշաճ կերպով ճանաչի այս հանցագործությունը։

Հայ ռազմագերիների, քաղաքական բանտարկյալների և պատանդների ազատում

Նամակը կոչ է անում լիովին և անվերապահորեն ազատ արձակել Ադրբեջանի կողմից ապօրինաբար պահվող բոլոր հայ պատանդներին՝ փաստելով, որ «Ադրբեջանը շարունակում է գերության մեջ պահել հայ քաղաքացիական անձանց, զինվորներին և Արցախի նախկին ղեկավարներին… ձերբակալվածների թվում կան ռազմագերիներ, քաղաքացիական անձինք, Լեռնային Ղարաբաղի նախկին պաշտոնյաներ՝ նախագահներ, պետական նախարարներ և խորհրդարանի խոսնակ, որոնք պահվում են շինծու մեղադրանքներով և ենթարկվում անարդար դատավարությունների ու անմարդկային վերաբերմունքի՝ միջազգային մարդու իրավունքների օրենքների խախտմամբ»։

Ադրբեջանական ուժերի դուրսբերում Հայաստանի ինքնիշխան տարածքից

Նամակում անդրադարձ է կատարվում նաև Հայաստանի ինքնիշխան տարածքներում Ադրբեջանի շարունակվող ռազմական ներկայությանը՝ նշելով «ագրեսիայի ավելի լայն միտում, որը շարունակվել է 2020 թվականի Լեռնային Ղարաբաղի պատերազմից հետո», որի ընթացքում «Ադրբեջանը կատարել է ծանր ռազմական հանցագործություններ՝ ներառյալ քաղաքացիական անձանց սպանություններ, դպրոցների, տների և հիվանդանոցների ավերում, եկեղեցիների և հայկական քրիստոնեական ժառանգության այլ վայրերի նպատակային թիրախավորում, ինչպես նաև հայ ռազմագերիների կամայական կալանք և վատ վերաբերմունք»։

Արցախահայության վերադարձի իրավունք

Նամակում անդրադարձ է կատարվում նաև Ադրբեջանի կողմից իրականացված ցեղասպանական էթնիկ զտման հետևանքով տեղահանված ավելի քան 100,000 բնիկ արցախահայերի ծանր իրավիճակին՝ ընդգծելով, որ միջազգային իրավունքի համաձայն՝ նրանք պետք է կարողանան «անվտանգ վերադառնալ իրենց տները և խաղաղ պայմաններում վերականգնել իրենց կյանքը»։

Հայկական մշակութային և կրոնական ժառանգության պահպանում

Նամակը բարձրացնում է նաև Արցախի հայկական քրիստոնեական ժառանգության նպատակային ոչնչացման հարցը՝ արձանագրելով, որ Ադրբեջանի ռազմական հանցագործությունների թվում է «եկեղեցիների և հայկական քրիստոնեական ժառանգության այլ վայրերի նպատակային թիրախավորումը», որը մաս է կազմում տարածաշրջանից հայկական քաղաքակրթության հետքերի ամբողջական վերացման համակարգված քաղաքականության։

Հայաստանի ինքնիշխանությունն ու անվտանգությունը

Նամակը հաստատում է, որ Ադրբեջանի ագրեսիան Հայաստանի նկատմամբ ուղիղ մարտահրավեր է միջազգային կանոնակարգված կարգին՝ ընդգծելով, որ «մարդու իրավունքների և բոլոր մարդկանց արժանապատվության պաշտպանությունը ամերիկյան արժեքների հիմքն է և միջազգային կանոնակարգված համակարգի հիմնասյունը», և կոչ է անում նախագահ Թրամփին ապահովել Հայաստանի՝ աշխարհի առաջին քրիստոնյա պետության և տարածաշրջանում կարևոր դաշնակցի, ինքնիշխանությունն ու անվտանգությունը։

Նամակում նաև կոչ է արվում նախագահ Թրամփին վերահաստատել Հայոց ցեղասպանության ճանաչումը՝ նշելով, որ «ցեղասպանություն» եզրը ճիշտ բնորոշումն է հայերի զանգվածային կոտորածների և տեղահանությունների համար, և հորդորելով նրան միանալ Կոնգրեսին՝ այդ եզրը կիրառելով պատմական արդարության առաջխաղացման նպատակով։

Բացի այդ, ANCA-WR-ը պաշտոնապես կոչ է անում ԱՄՆ կառավարությանը օգտագործել իր ամբողջ դիվանագիտական լծակները՝ Թուրքիային ուղղորդելու դեպի Հայոց ցեղասպանության համար վերականգնողական արդարություն։ Հայոց ցեղասպանությունից 111 տարի անց՝ Օսմանյան թուրքական կառավարության կողմից 1.5 միլիոն հայերի համակարգված ոչնչացումից հետո, Թուրքիայի՝ որպես իրավահաջորդ պետության պարտավորությունը մնում է անվիճելի, սակայն չկատարված։ Այդ պարտավորությունը ներառում է բռնագրավված հողերի, գույքի և ակտիվների վերադարձ, վերապրածների ժառանգներին ֆինանսական փոխհատուցում, ինչպես նաև պատասխանատվություն միջազգային իրավական մեխանիզմների միջոցով։ ԱՄՆ-ը, որը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը, պետք է այդ ճանաչումը վերածի գործնական քայլերի՝ հստակ դարձնելով Անկարայի համար, որ հարաբերությունների կարգավորումն ու շարունակական գործընկերությունը ենթադրում են պատմական պատասխանատվություն։ ANCA-WR-ը կշարունակի այս պահանջը բարձրացնել իշխանության բոլոր մակարդակներում, մինչև 1915 թվականի արդարությունը այլևս չհետաձգվի։