Արցախյան ճակատը և պարը՝ որպես ազգային կոդ․ Գագիկ Գինոսյան

Մշակութաբան, պարագետ, պարահավաք Գագիկ Գինոսյանը ծնվել է 1966 թվականի օգոստոսի 3-ին Ախալցխայում։Վաղ տարիքից աչքի է ընկել ուսման նկատմամբ հետաքրքրությամբ և դպրոցն ավարտել է էքստեռն կարգով։ 1983 թվականին ընդունվել է Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի տեխնիկական կիբեռնետիկայի ֆակուլտետ, որտեղ ուսումնասիրել է ավտոմատացում և հեռուստամեխանիկա։ Նա աշխատել է Ֆիզիկայի ինստիտուտում՝ զբաղվելով կիբեռնետիկայի ոլորտի հետազոտություններով։

Սակայն ճակատագիրը նրան տարել է ռազմաճակատ․ սկսվել է Արցախյան պատերազմը։ 1990-ականների վերջերին Գագիկ Գինոսյանն ավարտել է մարշալ Շապոշնիկովի անվան «Կրակոց» բարձրագույն սպայական դասընթացները՝ ստանալով գնդի և բրիգադի հրամանատարի որակավորում։ Դրանից հետո նա հայտնվել է Արցախյան առաջին պատերազմի առաջնագծում։ Սկզբում կռվել է Լեոնիդ Ազգալդյանի հրամանատարությամբ գործող «Ազատագրական բանակ» ջոկատի կազմում, այնուհետև՝ «Արծիվ» հատուկ նշանակության գումարտակում։ Գինոսյանն աչքի է ընկել Մարտակերտի, Ասկերանի, Մարտունու, Բերձորի և Քարվաճառի մարտերում։ Տարիներ անց՝ 2020 թվականին, նա կրկին վերադարձել է ռազմաճակատ՝ այս անգամ որպես «ՈՄԱ» կամավորական ջոկատի անդամ։

Չնայած ռազմական հարուստ կենսագրությանը՝ Գագիկ Գինոսյանի կյանքի գլխավոր առաքելությունը դարձել է պարը։ Երիտասարդ տարիքից նա ելույթ է ունեցել «Վան» և «Ակունք» համույթներում։ 1996 թվականին հիմնել է «Կարին» համույթը, իսկ ավելի ուշ՝ «Ծովակ»-ը։ Նրա առաքելությունն էր պահպանել և վերակենդանացնել հայկական ավանդական պարերը: Նա ճանապարհորդել է գյուղերով, փաստաթղթավորել մոռացված շարժումներն ու ռիթմերը։ Նրա ջանքերի շնորհիվ տասնյակ ազգագրական պարեր վերականգնվել են և ներառվել դպրոցների կրթական ծրագրերում։

Գինոսյանը մեծ ներդրում է ունեցել հայկական ավանդական պարերի պահպանման ու տարածման գործում։ Նրա բաց դասերը Երևանի Կասկադում գրավել են հարյուրավոր մարդկանց, իսկ «Կարին» համույթը դարձել է ավանդույթների պահպանման դպրոցի։ 2011 թվականին նա արժանացել է ՀՀ մշակույթի վաստակավոր գործչի կոչման։ Նա հեղինակել է նաև գրքեր, որոնցում միահյուսել է ռազմական հիշողությունները, փիլիսոփայական մտորումներն ու ասույթները։

Գագիկ Գինոսյանը մահացել է 2024 թվականի փետրվարի 6-ին սրտի կաթվածից․ հուղարկավորվել է «Եռաբլուր» զինվորական պանթեոնում։ Ժամանակակիցների համար նա մնացել է ոչ միայն որպես պարի վարպետ, այլև որպես զինվոր, գիտնական, մանկավարժ և մարդ, ով կարողացել է միավորել Հայաստանի անցյալն ու ապագան։