Հայկական մուլտիպլիկացիայի այցեքարտը․ Ռոբերտ Սահակյանց

Ռոբերտ Սահակյանցը ծնվել է 1950 թվականի օգոստոսի 30-ին Բաքվում՝ հայ ընտանիքում։ 1964 թվականին նրա ընտանիքը տեղափոխվել է Երևան, որտեղ նա ավարտել է մանկավարժական ինստիտուտը։ 1970 թվականից Սահակյանցն սկսել է աշխատել «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես մուլտիպլիկատոր-նկարիչ, իսկ ընդամենը երկու տարի անց դարձել է ռեժիսոր։ Նրա ստեղծագործական ուղին տևել է շուրջ չորս տասնամյակ և նրան ճանաչում բերել ինչպես Հայաստանում, այնպես էլ նրա սահմաններից դուրս։

Սահակյանցը ձևավորել է սեփական ինքնատիպ ոճը՝ հիմնված հայկական հարուստ բանահյուսական ավանդույթների և վառ, արտահայտիչ պատկերային լեզվի վրա։ Նա նկարահանել է շուրջ 30 մուլտֆիլմ, որոնց թվում են՝ «Կիկոսը» (1979), «Քաջ Նազարը» (1981),  «Սուտլիկ որսկանը» (1981), «Ով էնպիսի սուտ ասի…» (1982), «Խոսող ձուկը» (1983), «Կապույտ ծովում, սպիտակ փրփուրի մեջ» (1984), «Բարեկենդանը» (1985), «Դասը» (1987)։

Հովհաննես Թումանյանի հեքիաթների և ժողովրդական ավանդությունների հիման վրա ստեղծված այս աշխատանքները նշանակալի տեղ են զբաղեցրել խորհրդային և հայկական անիմացիայի պատմության մեջ։

Սահակյանցի ֆիլմերը բազմիցս արժանացել են մրցանակների Ֆրանսիայում, Իտալիայում, Իսպանիայում, Գերմանիայում, Ճապոնիայում և այլ երկրներում անցկացվող միջազգային փառատոներում։ 1987 թվականին նրան շնորհվել է Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում, իսկ 2008 թվականին՝ Հայաստանի ժողովրդական արտիստի կոչում։ Նա նաև եղել է «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի մուլտիպլիկացիոն ֆիլմերի միավորման գեղարվեստական ղեկավարը։

Մուլտֆիլմերից բացի՝ Սահակյանցը նկարահանել է երաժշտական տեսահոլովակներ, համագործակցել հայ և ռուս կատարողների հետ, ինչպես նաև հանդես եկել որպես սցենարիստ և դերասան։ Նրա ստեղծագործություններին բնորոշ էին համարձակ գեղարվեստական լուծումները և ավանդույթը ժամանակակից արտահայտչամիջոցների հետ համադրելու ձգտումը։

2009 թվականի սեպտեմբերի 24-ին Ռոբերտ Սահակյանցը ծանր սրտային վիրահատությունից հետո մահացել է Երևանում։ Նրա հուղարկավորությունը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 26-ին։ 2013 թվականին Երևանում նրա պատվին կանգնեցվել է հուշարձան։

Սահակյանցը հարուստ ստեղծագործական ժառանգություն է թողել, որը շարունակում է ոգեշնչել անիմատորների և արվեստասերների նոր սերունդներին։

Ռոբերտ Սահակյանցի կյանքն ու ստեղծագործությունը արվեստագետի պատմություն է, ով կարողացել է հայկական հեքիաթը վերածել անիմացիայի համընդհանուր լեզվի՝ հասկանալի և հարազատ դարձնելով այն տարբեր երկրների հանդիսատեսին։ Նրա անունը հավերժորեն կապվել է հայկական մուլտիպլիկացիայի վերելքի և Հայաստանի մշակութային ժառանգության հետ։