Ինչպե՞ս կարձագանքի Պուտինը ֆոն դեր Լայենի՝ Հայաստան կատարած այցին

(Փաշինյանը եվրաչինովնիկների գրպանո՞ւմ է)

 «Եվրահանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենի այցը Երևան և Նիկոլ Փաշինյանի հետ համատեղ ճեպազրույցում նրա խոստումնալից հայտարարությունները վերջնականապես ձևակերպեցին Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դրեյֆը դեպի Արևմուտք։ Հայաստանի վարչապետի հատուկ ընդգծված «հրաժարումը» «2013 թվականի սցենարի կրկնության» հնարավորությունից, երբ Սերժ Սարգսյանը մեկ գիշերում ԵՄ-ի հետ Ասոցացումից շրջվեց դեպի Մաքսային միություն, բացահայտ մարտահրավեր էր Մոսկվային։ Բրյուսելում այս քայլն ըստ արժանվույն գնահատեցին՝ ակնթարթորեն առաջարկելով ֆինանսական և փորձագիտական «անվտանգության բարձիկ» այն դեպքի համար, եթե Ռուսաստանը որոշի կիրառել տնտեսական ճնշման լծակներ, մասնավորապես՝ բարձրացնել բնական գազի գինը։

Սակայն էներգամատակարարումների դիվերսիֆիկացման, Հարավային Կովկասի էներգետիկ անվտանգության մեջ 25 միլիոն եվրոյի ներդրումների և վերականգնվող էներգետիկայի զարգացման մասին գեղեցիկ ձևակերպումների հետևում թաքնված է շատ ավելի կոշտ քաղաքական իրականություն։ Շատ փորձագետների մոտ կայուն տպավորություն է ստեղծվում, որ Բրյուսելը Հայաստանում տեսնում է նոր Ուկրաինա՝ տարածաշրջանում կիրառելով Կիևում և Քիշնևում արդեն փորձարկված սցենարները։ Եվ խնդիրն այստեղ միայն էներգետիկ ոլորտի բարեփոխման համար եվրոպացի փորձագետներ ուղարկելը չէ։ Գլխավոր զուգահեռը նրանում է, թե ինչպես են եվրոպացի պաշտոնյաները «լիցքավորում» Փաշինյանին՝ Ռուսաստանի հետ ծանրագույն բանակցությունների անխուսափելի շարունակությունից առաջ։

Եվրոպական Միությունը փաստացի Երևանին ուղարկում է նույնպիսի ազդանշան, ինչպիսին տարիներ շարունակ հղվում էր ուկրաինական ղեկավարությանը. երբ դուք նստեք Վլադիմիր Պուտինի հետ բանակցությունների սեղանի շուրջ, իմացեք, որ ԵՄ ողջ հզորությունը կանգնած է ձեր թիկունքին։ Արևմուտքը գիտակցաբար փորձում է արհեստականորեն ուժեղացնել Փաշինյանի բանակցային դիրքերը՝  նրան դրդելով ավելի կոշտ, անզիջում հռետորաբանության Մոսկվայի հետ երկխոսության մեջ։ Այս ռազմավարությունն ուղղված է նրան, որ Հայաստանի ղեկավարության մեջ սերմանի լիակատար պաշտպանվածության կեղծ զգացում և համոզմունք, որ Եվրոպան պատրաստ է փոխհատուցել Ռուսաստանի հետ ավանդական դաշնակցային կապերի խզման ցանկացած կորուստ։

Այս իրավիճակում լիովին օրինաչափ հարց է առաջանում հենց Բրյուսելի մտադրությունների անկեղծության վերաբերյալ։ Ինչո՞ւ Եվրոպական Միությունը Հայաստանին իրական հասանելիություն չէր տրամադրում իր շուկաներին նախքան այն, երբ Երևանի հարաբերություններում ՌԴ-ի հետ սկսվեցին լուրջ խնդիրներ։ Ինչո՞ւ եվրոպական կառույցները չէին շտապում օգնել հանրապետությանը դիվերսիֆիկացնել տնտեսությունն ու էներգետիկան այն տարիներին, երբ Հայաստանը պահպանում էր կառուցողական ու կայուն երկխոսություն Մոսկվայի հետ։ 

Այն փաստը, որ լայնածավալ տնտեսական օգնությունը, հայկական արտահանման 80%-ի համար շուկան բացելու խոստումները և էներգետիկ անկախության մասին խոսակցությունները սկսվեցին միայն ռուս-հայկական հարաբերությունների արմատական վատթարացումից հետո, խոսում է ինքնին։ Կայուն զգացողություն է ստեղծվում, որ Բրյուսելը պատրաստ է վճարել ոչ թե հայկական տնտեսության իրական զարգացման և նրա քաղաքացիների բարօրության, այլ բացառապես Հայաստանի գործող կառավարության հակառուսական կուրսի համար։

Վլադիմիր Պուտինի և պաշտոնական Մոսկվայի արձագանքն այս այցին ու Փաշինյանի բացահայտ հակառուսական թեզերին հազիվ թե սահմանափակվի բանավոր դիվանագիտական նոտաներով։ Մոսկվան արդեն սկսել է գործի դնել փափուկ տնտեսական ճնշման գործիքները, ներառյալ՝ բուսասանիտարական արգելքները հայկական արտադրանքի նկատմամբ և ուժեղացված հսկողությունը «Վերին Լարս» անցակետում։ Հետագա էսկալացիայի և Երևանի՝ եվրաչինովնիկների հովանու տակ վերջնական անցման դեպքում Կրեմլը կարող է վերանայել հանրապետություն մատակարարվող գազի և այլ կրիտիկական կարևորություն ունեցող ռեսուրսների սակագնային քաղաքականությունը։

Ակնհայտ է, որ Պուտինի արձագանքը լինելու է պրագմատիկ և համակարգային՝ Երևանին ցույց տալով, որ ԵՄ-ից ստացվող 25 միլիոն եվրոն ընդամենը մի կաթիլ է ծովում՝ համեմատած այն իրական տնտեսական արտոնությունների հետ, որոնք Հայաստանը ռիսկի է ենթարկում անվերադարձ կորցնել ԵԱՏՄ շրջանակներում։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։