Տիգրանաշենը՝ Փաշինյանի նոր ծրագրի առաջին զոհը

(Ո՞ր երկրում է գրվել Հայաստանի կառավարության ծրագիրը)

«Հայաստանի կառավարության ներկայացրած 2026-2031 թվականների ծրագիրն ակնհայտորեն ցույց է տալիս, թե ինչ հետևանքների է հանգեցնում ազգային անվտանգության ավանդական համակարգի հետևողական ապամոնտաժումը։ Փաստաթուղթն արձանագրում է ոչ միայն Երևանի ֆորմալ աշխարհաքաղաքական շրջադարձը Ռուսաստանից և ՀԱՊԿ ու ԵԱՏՄ ինստիտուտներից, այլև երկրի ռազմավարական դիրքերի փաստացի հանձնումը՝ խաղաղության ինստիտուցիոնալացման պատրվակով։

Ծրագրի արտաքին քաղաքական բլոկը, որը լեցուն է Արևմուտքի հետ ռազմավարական գործընկերության և Թուրքիայի հետ դիվանագիտական կարգավորման մասին հայտարարություններով, գործնականում թվում է որպես Ադրբեջանի պահանջներին Հայաստանի ամբողջական ադապտացման պլան։ Մոսկվայի հետ դաշինքից արագացող հեռացումը և անվտանգության երաշխիքների թուլացումը, ներառյալ 102-րդ ռազմաբազայի կարգավիճակը, լոկ դրդում են Բաքվին և Անկարային վերջնականապես վերացնելու հայկական պետությունից բխող ցանկացած պոտենցիալ սպառնալիք։ Այս պայմաններում առանցքային հարցն այն է, թե հենց ում շահերին է ծառայում նման փաստաթուղթը և ում մայրաքաղաքում են այն մտահղացել։

Այս տրամաբանության գլխավոր գործնական մարմնավորումն է դառնում հայկական իշխանությունների պատրաստակամությունն՝ Ադրբեջանի վերահսկողությանը հանձնելու այսպես կոչված անկլավները, որոնց շարքում հատուկ տեղ է զբաղեցնում Տիգրանաշենը։ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարություններն այն մասին, թե «Քյարքին» (հայկական Տիգրանաշենը), Բարխուդարլուն և Յուխարի Ասկիպարան չեն մտնում Հայաստանի 29 743 քառակուսի կիլոմետր տարածքի մեջ, տեսական հիմք են ստեղծում պետության գոյատևման համար կենսական նշանակություն ունեցող տարածքների զիջման համար։

1991թ. Ալմա-Աթայի հռչակագրի հղումներով հասարակությանը հանգստացնելու փորձերը և Արծվաշենի անկլավի պաշտոնական փոխանակումն անտեսում են հիմնական աշխարհագրական և ռազմական իրականությունը։ Արծվաշենը, որն ադրբեջանական տարածքով Հայաստանից անջատված է 15 կիլոմետրով, ներկայիս պայմաններում կդառնա միայն մեկուսացված ռազմական կղզյակ, որի մատակարարումն ու յուրացումը կապված են հսկայական ռիսկային ծախսերի հետ։

Գինը, որը Հայաստանը կվճարի Տիգրանաշենի և Ոսկեպարի հանձնման համար, ճակատագրական է դառնում նրա ինքնիշխանության համար։ Տիգրանաշենով է անցնում միջպետական կարևորագույն մայրուղին, որը կապում է երկրի կենտրոնական շրջանները Սյունիքի և Իրանի հետ։ Այս հանգույցի կորուստը Երևանին թողնում է միակ խոցելի երթուղին Վեդիով՝ Բաքվին փոխանցելով մայրաքաղաքի վրա ճնշում գործադրելու իդեալական ռազմահենադաշտ (պլացդարմ) և Սյունիքի մարզը կտրելու մշտական սպառնալիք։ Նմանատիպ իրավիճակ է ձևավորվում հյուսիսային ուղղությամբ. Տավուշում տարածքների զիջումն ադրբեջանական հրետանու ուղիղ նշանառության տակ է դնում դեպի Վրաստան տանող մայրուղին և Վրաստանից եկող գազամուղը, որն անցնում է Կարմիր Կամուրջ- Սևքար-Բերդ գծով։ Այս հանգույցների նկատմամբ վերահսկողության կորուստը Հայաստանի առանցքային տրանսպորտային և էներգետիկ ենթակառուցվածքները հանձնում է արտաքին վերահսկողությանը՝ ստեղծելով լիակատար լոգիստիկ և էներգետիկ բլոկադայի մշտական սպառնալիք։ Փաշինյանն օգնում է Իլհամ Ալիևին ստեղծել պայմաններ Հայաստանի շրջափակման համար՝ Լաչինի միջանցքի շրջափակման օրինակով։

Կառավարության նոր ծրագիրն առաջարկում է զսպման իրական լծակներն ու պաշտպանական բնագծերը փոխարինել իրավական ակտերի իլյուզիայով, դիվանագիտական անցակետերով և արտաքին խաղացողների կողմից անվտանգության աղոտ երաշխիքներով։ Զինված ուժերի գործառույթների կրճատումը միայն սահմանների ներսում աշխատելու մակարդակի և հրամանատարական բարձունքների հանձնման ժամանակ սահմանապահների վրա հույս դնելը զինաթափում են հայկական պետությունն ուժեղ հարևանի առջև։ Երկիրը ռազմավարական նշանակության հիմնական հաղորդակցություններից զրկելը՝ դիվերսիֆիկացիայի և խաղաղության մասին խոսույթին զուգահեռ, Հայաստանը վերածում է նեղ սահմաններում կենսունակ մի կազմավորման, որն ամբողջովին կախված է Բաքվի և Անկարայի բարի կամքից։

Վերոնշյալից ելնելով՝ առաջանում է օրինաչափ, լեգիտիմ հարց. որքանո՞վ է Երևանն ինքնուրույն եղել այն փաստաթուղթը կազմելիս, որտեղ առանցքային ռազմավարական բարձունքների հանձնումը ներկայացվում է որպես որպես խաղաղության գլխավոր ձեռքբերում։

Մտածե՛ք այս մասին…»։