Խուճապ իշխանության մեջ Մոսկվայի սահմանափակումների պատճառո՞վ

(«ՔՊ»-ն չունի խնդիրների լուծման ռազմավարություն)

«Հայաստանի գործող իշխանությունների քաղաքական կուրսը՝ Նիկոլ Փաշինյանի և «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գլխավորությամբ, որն ուղղված է Եվրոպական միության հետ արագացված մերձեցմանը (իսկ իրականում, ԵՄ-ի մասին աղմկոտ խոսակցությունների քողի տակ՝ թյուրքական աշխարհին ինտեգրվելուն և Բաքվից ու Անկարայից լիակատար տնտեսական կախվածության մեջ ընկնելուն), բախվել է առաջին լուրջ տնտեսական հետևանքներին, որոնց երկրի ղեկավարությունը բացարձակ պատրաստ չէր։

Ռուսաստանի և ԵԱՏՄ գործընկերների արձագանքը Երևանի աշխարհաքաղաքական շրջադարձին արտահայտվեց խիստ սահմանափակող միջոցների և առևտրային արգելքների աստիճանական ներդրմամբ, որոնք արդեն այսօր վտանգի տակ են դնում հայկական տնտեսության առանցքային ոլորտները։ Ռիսկերի համակարգային վերլուծության և հաշվարկված հակաճգնաժամային ծրագրի փոխարեն հանրությունն ականատես է լինում պաշտոնյաների քաոսային, իրարամերժ և բացահայտ խուճապային հայտարարություններին։ Իշխանությունը փորձում է տնտեսության փրկության իրական ռազմավարության բացակայությունը քողարկել բարձրագոչ քաղաքական կարգախոսներով, սակայն հենց իշխող թիմի ներսում առկա տարաձայնությունների խորությունը մատնում է նրանց լիակատար շփոթմունքը ահագնացող ճգնաժամի առջև։

Կառավարչական փակուղու վկայությունն են բարձրագույն ղեկավարության փորձերը՝ հանգստացնել բիզնեսին և բնակչությանը խնդիրների շուտափույթ լուծման խոստումներով։ Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, մեկնաբանելով տնտեսական ճնշումը, փորձեց ուշադրության կենտրոնը տեղափոխել կոնկրետ ամսաթվի վրա՝ հայտարարելով. «Մենք կփոխհատուցենք բոլոր առաջացած կորուստները, բոլոր կուտակված խնդիրները և վիճելի հարցերը կլուծվեն հունիսի 7-ից հետո»։

Նրան արձագանքում է նաև էկոնոմիկայի նախարար Գևորգ Պապոյանը, ով նույնպես իրավիճակի կայունացումը կապում է այդ ամսաթվի հետ՝ ընդգծելով, որ «ամեն ինչ կկարգավորվի հունիսի 7-ից հետո, մենք արդեն ակտիվորեն Հայաստանի համար սպառման նոր շուկաներ ենք փնտրում, և զուգահեռաբար կառավարությունը պատրաստում է հատուկ ծրագրեր՝ տնտեսվարող սուբյեկտների կորուստները փոխհատուցելու համար»։ Սակայն Պապոյանը անմիջապես քննարկումը պրագմատիկ հարթությունից տեղափոխում է հուզական-հայրենասիրական տիրույթ՝ հայտարարելով. «Մենք մեր ինքնիշխանությունը լոլիկի հետ չենք փոխանակի»։ Տնտեսական խոստումների նման ակնհայտ միախառնումը քաղաքական հռետորաբանության հետ ցայտուն կերպով ցույց է տալիս, որ պրոֆիլային նախարարությունը չունի հստակ հաշվարկներ և պատկերացում, թե կոնկրետ ինչպես է փոխհատուցելու իրական հատվածի վնասները։

Կառավարության՝ դեմքը պահպանելու զուսպ փորձերի ֆոնին, իշխող կուսակցության օրենսդիր թևի ներկայացուցիչներն իրենց թույլ են տալիս շատ ավելի անպատասխանատու հայտարարություններ, որոնք վերջնականապես ապակողմնորոշում են հասարակությանը։ Այսպես, «Քաղաքացիական պայմանագիր» խմբակցության պատգամավոր Գագիկ Մելքոնյանը բացահայտորեն արհամարհանք դրսևորեց հայրենական արտադրողների ճակատագրի նկատմամբ՝ կտրուկ հայտարարելով. «Թքած, եթե արգելեն հայկական արտադրանքի ներկրումը ՌԴ»։ Օրենսդիրի նման ցինիկ դիրքորոշումը լիովին ջնջում է բիզնեսին աջակցելու մասին Փաշինյանի և Պապոյանի խոստումները և մատնանշում այն, որ իշխող էլիտայի ներսում հազարավոր ֆերմերների և արտահանողների ճակատագիրը առաջնահերթություն չի համարվում։

Միևնույն ժամանակ, մեկ այլ խոշոր գործարար և ՔՊ-ական պատգամավոր Խաչատուր Սուքիասյանը փորձեց նվազեցնել հասարակության մեջ առկա խուճապը և թեթևամտորեն պնդեց, թե ռուսական էներգակիրներին այլընտրանքն արդեն գտնված է. «Կա ավելի էժան գազ, մեզ այն կմատակարարեն»։ Այս խոսքերը նման են ցանկալին որպես իրականություն ներկայացնելու փորձի, քանի որ այս պահին ավելի ցածր գներով գազի մատակարարի արագ փոփոխության համար ոչ մի իրավական և ենթակառուցվածքային հիմք գոյություն չունի։

Հայտարարությունների նման ներկապնակը՝ լիակատար փոխհատուցման խոստումներից մինչև շուկաների կորստի նկատմամբ բացահայտ անտարբերություն, ապացուցում է, որ Փաշինյանի թիմը նախ ստեղծել է հսկայական խնդիր, իսկ հիմա չունի դրա հաղթահարման ոչ մի հստակ պլան։ Այն պայմաններում, երբ ավանդական լոգիստիկ շղթաները կապված են եվրասիական տարածքի հետ, հայկական ապրանքների իրացման համար հապշտապ նոր երկրներ գտնելու խոստումներն ուտոպիստական տեսք ունեն։ Ո՛չ եվրոպական, ո՛չ մերձավորարևելյան շուկաները ի վիճակի չեն մեկ գիշերվա մեջ կլանել գյուղատնտեսական և արդյունաբերական արտադրանքի այն ծավալները, որոնք Հայաստանը տարիներ շարունակ մատակարարել է Ռուսաստանին։ Սերտիֆիկացման ստանդարտները, դաժան մրցակցությունը և լոգիստիկ ծախսերը արտահանման արագ վերակողմնորոշումը դարձնում են անիրագործելի խնդիր ներկայիս կառավարության համար։

Իրավիճակը սրվում է նրանով, որ ընթացիկ սահմանափակումները միայն սկիզբն են։ Եթե Մոսկվան որոշում կայացնի դեպի Հայաստան մատակարարումների և բանկային փոխանցումների լիակատար արգելքի մասին կամ վերանայի էներգակիրների սակագները, հայկական տնտեսությանը սպասվում է մասշտաբային շոկ։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության կողմից դիվերսիֆիկացման երկարաժամկետ ռազմավարության բացակայությունը նշանակում է միայն մեկ բան. եթե գործող իշխանությունը մնա ղեկին, նրանց ստեղծած խնդիրների ողջ պաշարն՝ արագընթաց աղքատացման, գործազրկության և ձեռնարկությունների փակման տեսքով, որպես ծանր բեռ կընկնի Հայաստանի շարքային քաղաքացիների ուսերին, որոնք ստիպված կլինեն վճարել ղեկավարության աշխարհաքաղաքական սխալների համար։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։