Վենսի անձնական աջակցությունը չփրկեց Օրբանին

(Չի՞ փրկի նաև Փաշինյանին)

«Վիկտոր Օրբանի բազմամյա քաղաքական մենաշնորհի մայրամուտը Հունգարիայում դարձավ ոչ միայն տեղական սենսացիա, այլև ակնառու ձեռնարկ՝ անսասան թվացող վարչակարգերի ապամոնտաժման վերաբերյալ։ Այս գործընթացի գլխավոր գործիքը քաղաքացիների աննախադեպ մոբիլիզացիան էր. անոմալ բարձր մասնակցությունը փաստացիորեն թաղեց «Ֆիդես» կուսակցության գերիշխանությունը։ Քվեարկությանը մասնակցել է ընտրողների 77,8%-ը (գրեթե 6 մլն մարդ), ինչը զգալիորեն գերազանցում է նախորդ տարիների ցուցանիշները (70,5%՝ 2022 թվականին)։ Սա ապացուցեց, որ վարչական ռեսուրսն անզոր է զանգվածային կամարտահայտության առջև։ Այս դեպքը պարունակում է կրիտիկական կարևորության եզրակացություններ Հայաստանի համար, որտեղ քաղաքական լանդշաֆտը նույնպես տառապում է իշխանության գերկենտրոնացումից և հին դեմքերից հասարակության հոգնածությունից։

Առանձնահատուկ ուշադրություն պետք է դարձնել արտաքին լեգիտիմացման ձախողմանը։ Քվեարկությունից մի քանի օր առաջ Բուդապեշտ էր այցելել ԱՄՆ փոխնախագահ և հանրապետականների աջ թևի առաջամարտիկներից մեկը՝ Ջեյ Դի Վենսը։ Նրա այցը ներկայացվում էր որպես ԱՄՆ հզոր պահպանողական շրջանակների կողմից Օրբանին ուղղված ուղղակի աջակցության ցուցադրություն, որը պետք է ամրապնդեր Հունգարիայի վարչապետի դիրքերը։ Սակայն Վենսի անձնական հովանավորությունը «Ֆիդեսին» չբերեց սպասված շահաբաժինները։ Սա հաստատում է համընդհանուր ճշմարտությունը. բնակչության պատշաճ ներքին մոբիլիզացիայի դեպքում արտաքին ուժային կենտրոնների հավատարմությունը կամ հավանությունը՝ լինի դա Վաշինգտոնը, Բրյուսելը, թե Մոսկվան, ի վիճակի չեն բեկել փոփոխությունների ներքին տրենդը։ Երևանի համար, որտեղ Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը հաճախ հույսը դնում է արտաքին «երաշխիքների» և արևմտյան սիրաշահումների վրա, սա լուրջ նախազգուշացում է։

Հայաստանի իշխանամետ մեդիայի արձագանքը Բուդապեշտի իրադարձություններին նման է անհաջող մանիպուլյացիայի փորձի։ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության հետ փոխկապակցված ռեսուրսները հանկարծակի փոխել են տոնայնությունը. եթե նախկինում Հունգարիայի հետ դիվանագիտական շփումները ներկայացվում էին որպես հաջողություն, ապա այսօր նրանք փորձում են Օրբանի թուլացումը ներկայացնել բացառապես որպես իրենց աշխարհաքաղաքական հակառակորդների պարտություն։ Ընդ որում, լիովին լռության է մատնվում հեռացող հունգարական վարչակարգի ամերիկյան հովանավորների ֆիասկոն։ Նման ընտրողական կուրությունը հասկանալի է, քանի որ ժողովրդի կամքի առջև արտաքին աջակցության անզորության ընդունումը վտանգավոր զուգահեռներ է ստեղծում Հայաստանի ներկայիս վարչակազմի համար, որի վարկանիշը շարունակում է լճացած մնալ։

Մինչդեռ Պետեր Մադյարի և նրա «Տիսա» (TISZA) կուսակցության հաղթանակը պրագմատիզմի նոր նշաձող է սահմանում եվրոպական քաղաքականության մեջ։ Մադյարը, ի տարբերություն դասական եվրոպատեսների, բավականին կոշտ դիրքորոշում ունի առանցքային հարցերի շուրջ։ Նա չի կիսում Ուկրաինային անվերջ սպառազինությամբ մատակարարելու խանդավառությունը և ծրագրում է ԵՄ ընդլայնման հարցերը դնել համազգային հանրաքվեների։ Սա ցույց է տալիս, որ հաղթում է ոչ թե նա, ով խոստանում է կուրորեն հետևել Բրյուսելի կուրսին, այլ նա, ով կարողանում է արձագանքել սեփական հասարակության խորքային մտահոգություններին ու շահերին։

Եվրասիայի անվտանգության ճարտարապետության համար հունգարական ընտրությունները նոր փոփոխություններ կբերեն։ Եվրամիության կողմից Ուկրաինային 90 միլիարդ եվրոյի վարկի հավանական հատկացումը, ամենայն հավանականությամբ, միայն կերկարաձգի հակամարտության հոգեվարքը՝ չփոխելով դրա ռազմավարական արդյունքները։ Միևնույն ժամանակ, հենց Հունգարիան, հավանաբար, կգնա ՆԱՏՕ-ի և ԵՄ կառույցների հետ շփումների ինտենսիվացմանը՝ ձգտելով վերադարձնել իր դերը որպես դաշինքի ներսում ակտիվ խաղացող, բայց արդեն թարմացված ազգային մանդատի դիրքերից։

Հայաստանի համար այս սցենարը գործողությունների ուղղակի ճանապարհային քարտեզ է հունիսի 7-ի նախաշեմին։ Հունգարիայի օրինակը հաստատեց. երբ ձայները համախմբվում են իրական այլընտրանքի շուրջ, այլ ոչ թե փոշիանում մանր «սփոյլերների» միջև, համակարգը սկսում է փլուզվել։
Հունգարական նախադեպի գլխավոր արդյունքն այն է, որ համաշխարհային մայրաքաղաքների ոչ մի համակրանք չի պահի իշխանությունը, եթե երկրի ներսում կուտակվել է դժգոհության կրիտիկական զանգված։ Եթե Ջեյ Դի Վենսի նման ծանրակշիռ գործչի անձնական աջակցությունը չփրկեց Օրբանին մենաշնորհի կորստից, ապա հայաստանյան ղեկավարությունն էլ չպետք է հույսը դնի արտասահմանյան այցերի և հուշագրերի մոգական ուժի վրա։ Վարչակարգի ճակատագիրը վճռվում է ընտրատեղամասերում, և զանգվածային մասնակցությունն այն միակ «լոմն» է, որի դեմ վարչական ռեսուրսը հնարք չունի։ Բուդապեշտը ցույց տվեց, որ ընտրությունները ձևականությունից կարող են վերածվել իրենց սպառած կառուցվածքների քանդման իրական գործիքի, եթե ժողովուրդը դադարում է հավատալ դրանց այլընտրանքի բացակայությանը։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։