Մետաղին կյանք տված քանդակագործը․ Գեորգի Ֆրանգուլյան

Ականավոր քանդակագործ Գեորգի Ֆրանգուլյանը ծնվել է 1945 թվականի մայիսի 29-ին Թբիլիսիում՝ հին Սոլոլակի թաղամասում։ Ֆրանգուլյանը մեծացել է մի ընտանիքում, որտեղ արվեստը առօրյայի անբաժան մասն էր․ տատը դաշնակահարուհի էր, իսկ տունը լի էր երաժշտությամբ և ստեղծագործական մթնոլորտով։

1956 թվականին ընտանիքը տեղափոխվել է Մոսկվա։ Ֆրանգուլյանը սովորել է «Երկրորդ դպրոցում», որտեղ ստացել է բարձր մակարդակի մաթեմատիկական կրթություն, այլև խոր հումանիտար գիտելիքներ։ Ուսուցիչները նրան ծանոթացրել են արգելված հեղինակների ստեղծագործություններին, որոնց թվում էր Իսահակ Բաբելը, ով մեծ ազդեցություն է ունեցել ապագա քանդակագործի վրա։ Հենց այդ տարիներին նա առաջին անգամ փորձել է իրեն քանդակագործության մեջ․ Ֆիլոկտետի արձանիկը դարձել է նրա առաջին քայլն արվեստի աշխարհում։

1964 թվականին Ֆրանգուլյանn ընդունվել է Մոսկվայի Ս. Ստրոգանովի անվան արվեստի և արդյունաբերության ակադեմիայի քանդակագործության բաժին։ Այստեղ նա հայտնվել է Ջորջ Մոտովիլովի և Ալեքսանդր Մատվեևի դպրոցների խաչմերուկում, ինչը նրան տվել է ամուր ակադեմիական հիմք։

1970-ականների վերջից Ֆրանգուլյանն ակտիվորեն մասնակցել է ցուցահանդեսների, իսկ 1983 թվականին հիմնել է ԽՍՀՄ-ում առաջին հեղինակային ձուլարանը, որտեղ սկսել է ինքնուրույն ձուլել բրոնզե քանդակներ։ Նրա ստեղծագործությունները առանձնանում են նյութերի բազմազանությամբ՝ բրոնզ, մարմար, փայտ, կերամիկա, ինչպես նաև ինքնատիպ գրաֆիկական տեխնիկաներով։ 1990-ականներին նա ձևավորել է «քանդակային դիզայն» ուղղությունը՝ համադրելով ֆունկցիոնալ առարկաները գեղարվեստական կերպարների հետ։

Ֆրանգուլյանն ավելի քան հարյուր ցուցահանդեսների հեղինակ է։ Նրա գործերը պահվում են Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում, Պուշկինի անվան կերպարվեստի պետական թանգարանում, Ռուսական թանգարանում, ինչպես նաև Թբիլիսիի, Տոմսկի, Կալինինգրադի և այլ քաղաքների թանգարաններում։ Հայտնի աշխատանքներից են Ա. Ս. Պուշկինի, Իսահակ Բաբելի հուշարձանները և քաղաքական բռնաճնշումների զոհերին նվիրված հուշակոթողները։

2009 թվականին նա դարձել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս, իսկ 2011-ին արժանացել է ՌԴ ժողովրդական նկարչի կոչմանը։ Նրա արվեստանոցը գտնվում է Արբատից ոչ հեռու գտնվող հին առանձնատանը, որտեղ ժամանակին աշխատել են գեղանկարիչներ Իլյա Ռեպինն ու Վալենտին Սերովը։

Ֆրանգուլյանի ստեղծագործությունն անձնական փորձի, մշակութային ավանդույթների և տարածության հանդեպ փիլիսոփայական հայացքի յուրօրինակ համադրություն է։ Նա կարողացել է միավորել դասականն ու ժամանակակիցը՝ ստեղծելով քանդակագործության յուրահատուկ լեզու, որը շարունակում է զարգանալ մինչ օրս։