Փաշինյանը կարմիր գծեր չունի. հասկանո՞ւմ է արդյոք սա ընդդիմությունը

(Ի՞նչն է փոխարինում քաղաքական պայքարի ինստիտուցիոնալ մեթոդներին)

«2018 թվականին մարդիկ փողոց էին դուրս գալիս սոցիալ-տնտեսական խնդիրները լուծելու համար, ինչպես նաև այն պատճառով, որ իրենց իրավունքները ինստիտուցիոնալ կերպով պաշտպանելու այլ միջոց չունեին. ընտրությունների միջոցով իշխանության ժողովրդավարական փոփոխության ինստիտուտները ոչնչացված էին (ինչպես էլ քվեարկեիր, հաղթում էր Հանրապետական կուսակցությունը)։ Այսօր իշխանությունները նույնպես պայքարում են այդ ինստիտուտների և գործելակերպի դեմ՝ Հայաստանի քաղաքացիներին վախեցնելով պատերազմով, ընտրությունների ժամանակ ներգրավելով ԵՄ աջակցությունը, ինչպես նաև իրականացնելով զանգվածային ձերբակալություններ, այդ թվում՝ կանանց նկատմամբ։

Ընդդիմությանն ուղղակիորեն ճնշելու մարտավարությանն անցումը ակնհայտ դարձավ վերջին աղմկահարույց ձերբակալություններից հետո, որոնք վերջնականապես ջնջեցին ուժայինների գործողություններում բարոյական սահմանափակումների հասկացությունը։ «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության անդամ Գոհար Ղումաշյանի ձերբակալությունը շոկ էր նույնիսկ քաղաքական բռնաճնշումներին սովոր հասարակության համար. կերակրող մորը, ում երկու ամսական երեխան մշտական խնամքի կարիք ունի, փաստացի մեկուսացրել են ընտանիքից՝ «քաղաքական բարեգործության» դեմ պայքարի պատրվակով։ Նույն սցենարով ձերբակալվել է Հասմիկ Ամիրզադյանը՝ Սամվել Կարապետյանի թիմի ևս մեկ ակտիվիստ, ում խնամքին են գտնվում հինգ որդեգրված անչափահաս երեխաներ։

Մարդասիրական ծրագրերի միջոցով կաշառք տալու մեղադրանքները սոսկ հարմար քողարկում են քաղաքական դաշտի համակարգային զտման համար։ Երբ պետությունը սկսում է պատերազմել բազմազավակ մայրերի դեմ, այն ընդունում է սեփական անկարողությունը՝ մրցակցելու գաղափարներով և ծրագրերով՝ անցնելով բնակչության առավել խոցելի շերտերին վախեցնելու ռազմավարությանը։ Սա նաև վառ վկայությունն է այն բանի, որ Նիկոլ Փաշինյանն ամենից լավ է տեղեկացված իր իրական վարկանիշի և ընտրական գործընթացի դժվարությունների մասին, ուստի որոշել է ընտրություններից առաջ բռնաճնշումներով լռեցնել դժգոհությունը։

Փաշինյանը քաջ գիտակցում է, որ իր իշխանությունը հիմնված է ոչ թե ժողովրդական սիրո կամ ներքին լեգիտիմության, այլ ապատիայի (անտարբերության) վրա, որը նախընտրական շրջանում ցրվում է։ Պայքարի և իրավունքների պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեթոդների ոչնչացումն՝ արդար դատարանների, անկախ քննչական մարմինների և թափանցիկ ընտրական մեխանիզմների բացակայությունը, ընդդիմությանը կանգնեցնում է դժվարին ընտրության առջև։ Այս իրականության մեջ իշխանության թելադրած կանոններով խաղալու ցանկացած փորձ կանխավ դատապարտված է ձախողման, քանի որ իշխանությունն ինքն է այդ կանոնները ընթացս փոխում՝ բարեգործությունը վերածելով հանցագործության, իսկ ազգային շահերի պաշտպանությունը՝ պետական դավաճանության։ Իշխանությունների համար «կարմիր գծեր» չկան, և յուրաքանչյուր օր դա ապացուցում են։

Այս իրավիճակում առանցքային դեմքերից մեկն է դառնում Սամվել Կարապետյանը։ Նրա մասնակցությունը Հայաստանի քաղաքական գործընթացներին ոչ թե պարզապես հերթական խաղացողի հայտնվելն է, այլ էկզիստենցիալ մարտահրավեր ներկայիս վարչակարգի համար, ինչով էլ պայմանավորված է Փաշինյանի նյարդայնությունը։ Սակայն միայն ֆինանսական կամ մեդիա ռեսուրսն այսօր բավարար չէ։ Կարապետյանը գործով պետք է ցույց տա, որ պատրաստ է այն սցենարին, որից Փաշինյանն ամենաշատն է վախենում։ Եթե իշխանությունները որոշեն պաշտոնապես արգելել նրա մասնակցությունը քաղաքականությանը կամ գնան նրա կողմնակիցների ձերբակալությունների էսկալացիային, պատասխանը պետք է լինի «2018 թվականի հակառակը»։ Խոսքը ոչ թե «թավշյա» մեթոդաբանության կրկնօրինակման մասին է, որն ի վերջո հանգեցրեց ներկայիս աղետին, այլ իրական ժողովրդական շարժման, որն ունակ է ինստիտուցիոնալ իշխանությունը վերադարձնել քաղաքացիներին։

Հավաքական ընդդիմությունը և Սամվել Կարապետյանը պետք է հստակ ազդակ հասցնեն իշխանություններին.

-նրա կուսակցությունը կամ որևէ այլ քաղաքական ուժ օրենքից դուրս մղելու ցանկացած փորձ կհանգեցնի նրան, որ հենց իշխանության օրինականությունը հարցականի տակ կդրվի ոչ թե նիստերի դահլիճներում, այլ փողոցներում, ինչպես դա եղավ 2018-ին։ Ներկայիս գործընթացն, ի տարբերություն ութ տարի վաղեմության իրադարձությունների, Փաշինյանի համար պետք է ունենա հակառակ էֆեկտը՝ ոչ թե դեմքերի ռոտացիա՝ արատավոր բարքերի պահպանմամբ, այլ քաղաքական լանդշաֆտի ամբողջական թարմացում իշխանական կաբինետներում։ Ընդդիմությունը պարտավոր է գիտակցել. եթե վարչակարգը չի խորշում կերակրող մայրերին ձերբակալելուց, նշանակում է՝ նա պատրաստ է ամեն ինչի հանուն ինքնապահպանման։ Այս գործընթացը կանգնեցնելու միակ միջոցը ցույց տալն է, որ նման գործողությունների գինը ճակատագրական կլինի հենց վարչակարգի համար, և որ 2018 թվականի սցենարը կարող է կրկնվել, բայց արդեն որպես նրանց քաղաքական կարիերայի ավարտ, որոնք ժամանակին նախաձեռնել էին այն։ Այս առումով կարելի է ականջալուր լինել ԱԺ պատգամավոր Իշխան Սաղաթելյանի առաջարկին, ով շաբաթվա ընթացքում առաջարկեց ընդդիմության համատեղ հանրահավաք՝ ընդդեմ Փաշինյանի բռնաճնշումների մեքենայի։ Մտածե՛ք այդ մասին…»։