ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմի հերոսը․ Խաչատուր Փոլ Կարապետյան

Խաչատուր Փոլ Կարապետյանը ծնվել է 1836 թվականի օգոստոսի 25-ին Օսմանյան կայսրության Ռոդոստո քաղաքում։ Երիտասարդ տարիքում նա արտագաղթել է ԱՄՆ և բնակություն հաստատել Մասաչուսեթս նահանգի Լոուել քաղաքում, որտեղ աշխատել է որպես մեքենավար տեքստիլ գործարաններում, իսկ ավելի ուշ ստացել է ԱՄՆ քաղաքացիություն:

1864 թվականի օգոստոսին Կարապետյանը կամավոր զինվորագրվել է ԱՄՆ ռազմածովային ուժերին՝ ստանալով ինժեների երրորդ օգնականի կոչում։ Նա ծառայել է USS Grand Gulf և USS Geranium նավերի վրա։ Այդ նավերը հիմնականում օգտագործվել են Կարոլինա լողափում և Մեքսիկական ծոցում Հարավային նավատորմի նավահանգիստները շրջափակելու համար։ Այդպիսով նա համարվում է միակ հայը, որը մասնակցել է ԱՄՆ քաղաքացիական պատերազմի ռազմական գործողություններին։

Պատերազմի ավարտից հետո՝ 1865 թվականին, Կարապետյանը հաստատվել է Ֆիլադելֆիայում, որտեղ համարվել է ծագումով հայ առաջին բնակիչը։ 1871 թվականին ամուսնացել է Հաննա Մաթիլդա Ուինքուպի հետ, սակայն զույգը երեխաներ չի ունեցել։

1881 թվականի օգոստոսի 25-ին՝ իր 45-ամյակի օրը, Կարապետյանը մահացել է տուբերկուլյոզից և թաղվել Ֆիլադելֆիայի մերձակայքում գտնվող Ֆերնվուդ գերեզմանատանը։ Նրա շիրիմը նշված է խաչքարով, որը խորհրդանշում է սպայի հայկական արմատներն ու ժառանգությունը։

Կարապետյանի կենսագրությունը ներգաղթյալի ուշագրավ պատմություն է․ նա բանվորից հասել է մինչև ամերիկյան նավատորմի սպայի կոչման՝ իր անունը թողնելով նաև ԱՄՆ պատմության էջերում։ Միևնույն ժամանակ, նա պահպանել է իր հայկական ինքնությունն ու արմատները։