Իրանի նկատմամբ ճնշումը հանգեցրել է նրա ազդեցության աճին և դիրքերի բարելավմանը․ Լեոնիդ Ցուկանով

Քաղաքագետ, արևելագետ, Ռուսաստանի միջազգային հարաբերությունների խորհրդի փորձագետ Լեոնիդ Ցուկանովը Alpha News-ին մեկնաբանել է Մերձավոր Արևելքում տեղի ունեցող իրադարձությունները։

«Եթե կարճ և հակիրճ ձևակերպենք, ապա Մերձավոր Արևելքում իրավիճակն անցնում է հերթական վերափոխման փուլով՝ ազդեցության ոլորտների լայնածավալ վերաձևավորմամբ և աշխարհաքաղաքական կշռի վերաբաշխմամբ։ Այսինքն՝ սա այն հակամարտության օրինաչափ շարունակությունն է, որն ԱՄՆ-ն ու Իսրայելը սկսել են Իրանի դեմ 2025 թվականին և շարունակել 2026 թվականի փետրվարին։

Համապատասխանաբար, այժմ, երբ ուշադրության կենտրոնը Հորմուզի նեղուցից տեղափոխվում է դեպի Կարմիր ծով և Բաբ-էլ-Մանդեբի նեղուց, բոլոր կողմերն այնտեղ են կենտրոնացնում իրենց ուժերը։

Եթե Հորմուզի նեղուցի նկատմամբ Իրանի վերահսկողությունն արդեն փաստացի անվերապահ է, և ԱՄՆ-ը ստիպված է հաշվի նստել Թեհրանի դիրքորոշման ու այն պատկերացման հետ, թե ինչպես պետք է իրականացվի նավագնացությունն այդ շրջանում, ապա Կարմիր ծովի դեպքում մինչև վերջերս իրավիճակն այլ էր։ Իրանի նկատմամբ բարեկամական դիրքորոշում ունեցող եմենական հութիների վերահսկողությունը Բաբ-էլ-Մանդեբի նկատմամբ այնքան ամուր չէր։ Հետևաբար, մնում էր մանևրի որոշակի հնարավորություն, այդ թվում՝ մատակարարման որոշ շղթաներ վերաուղղելու և այլընտրանքային երթուղիներ օգտագործելու համար, ինչը, համապատասխանաբար, նվազեցնում էր Հորմուզի լծակի արդյունավետությունը։

Սակայն վերջին օրերին իրավիճակը զարգացել է այլ կերպ։ Սաուդյան Արաբիան փորձել է ակտիվորեն մաքրել ափամերձ տարածքը հութիների ուժերից, բայց արդյունքում նրա դաշնակիցներն ու վստահված ուժերը փաստացի զիջել են Կարմիր ծովի ափի մեծ մասն իրանամետ ուժերին՝ բացառությամբ, թերևս, Թաիզի ելուստի և ռազմավարական նշանակություն ունեցող երկու կղզիների։

Հետևաբար, «Դիմադրության առանցքի»՝ այս երթուղու և այդ կարևոր ռազմավարական հաղորդակցության նկատմամբ վերահսկողության հնարավորությունները զգալիորեն մեծացել են։ Այս ամենն, իր հերթին, ԱՄՆ-ի և տարածաշրջանում նրա դաշնակիցների նկատմամբ լրացուցիչ ճնշման լծակ է ստեղծում։

Եվ սա Իրանին բավական լուրջ հաղթաթղթեր է տալիս Մերձավոր Արևելքի ապագայի շուրջ բանակցություններում», — նշել է փորձագետը։

Քաղաքագետի կարծիքով՝ Մերձավոր Արևելքում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունները կարող են հանգեցնել ածխաջրածինների համաշխարհային գների աճի։

«Առաջին հերթին, դա, իհարկե, Իրանին հնարավորություն է տալիս հութիների միջոցով կարգավորել այս շրջանում ծովային երթևեկությունը և, համապատասխանաբար, անմիջական ճնշում գործադրել Արաբական թերակղզու միապետությունների, այդ թվում՝ Սաուդյան Արաբիայի վրա, որը Հորմուզի ճգնաժամի ընթացքում իր մատակարարումների զգալի մասը վերաուղղեց դեպի Կարմիր ծովի նավահանգիստներ։

ԱՄՆ-ի համար սա նույնպես ռազմավարական մարտահրավեր է, քանի որ առաջանում են պարադոքսալ իրավիճակներ, երբ բանակցություններում Թեհրանին ճնշելու փորձը հանգեցնում է նրան, որ Իրանը հայտնվում է ավելի ուժեղ դիրքում, քան նախկինում էր։

Սա ռազմավարական մարտահրավեր է նաև Իսրայելի համար, քանի որ, ի տարբերություն մյուս հարևանների, Իսրայելն արդեն բախվել է Կարմիր ծովի նախորդ շրջափակման ուղղակի բացասական հետևանքներին։ Այն ժամանակ հութիների գործողությունները փաստացի հանգեցրին Էյլաթի նավահանգստի սնանկացմանը, որը երկրի առանցքային առևտրատնտեսական հանգույցներից և զարգացման կարևոր կենտրոններից մեկն էր։

Հետևաբար, այժմ Իրանն ու նրա դաշնակիցները հնարավորություն ունեն էլ ավելի ուժեղ ճնշում գործադրելու իրենց հակառակորդների վրա և առաջ մղելու տարածաշրջանի ապագայի վերաբերյալ իրենց պատկերացումը։

Եվ, իհարկե, այս ամենը կանդրադառնա նաև էներգակիրների գների վրա», — հավելել է Ցուկանովը։