Աֆղանստանից մինչև Արցախ՝ լեգենդի ուղին. Նորատ Տեր-Գրիգորյանց

Նորատ Գրիգորի Տեր-Գրիգորյանցը ծնվել է 1936 թվականի հուլիսի 16-ին Օրջոնիկիձեում (այժմ՝ Վլադիկավկազ)։ Նրա ընտանիքն այնտեղ էր տեղափոխվել1920-ականներին՝ փրկվելով Օսմանյան կայսրությունում տեղի ունեցած Հայոց ցեղասպանությունից։ 

1955 թվականին զորակոչվել է բանակ, իսկ երկու տարի անց ընդունվել Ուլյանովսկի տանկային ուսումնարան, որն ավարտել է գերազանցությամբ։ Ծառայել է Հյուսիսկովկասյան զինվորական օկրուգում, եղել է դասակի, վաշտի և գումարտակի հրամանատար։ 1973 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Մալինովսկու անվան Զրահատանային զորքերի ռազմական ակադեմիայի բարձրագույն սպայական կուրսը, իսկ 1980 թվականին՝ Գլխավոր շտաբի ակադեմիան։

1980-1983 թվականներին Տեր-Գրիգորյանցը գտնվել է Աֆղանստանում, որտեղ եղել է 40-րդ բանակի շտաբի պետը։ Ծառայության ընթացքում արժանացել է բարձր պարգևների, այդ թվում՝ Լենինի շքանշանի։ Վերադառնալուց հետո դարձել է ԽՍՀՄ Ցամաքային զորքերի գլխավոր շտաբի պետի տեղակալ, իսկ 1983 թվականին ստացել գեներալ-լեյտենանտի կոչում։

ԽՍՀՄ փլուզումից հետո՝ 1992 թվականին, նա ընդունել է Հայաստանի կառավարության հրավերն ու ստանձնել ՀՀ զինված ուժերի գլխավոր շտաբի պետի պաշտոնը։ Արցախյան առաջին պատերազմի տարիներին Տեր-Գրիգորյանցը վճռորոշ դեր է խաղացել կանոնավոր բանակի կազմավորման, դրա կառուցվածքի և ռազմավարության մշակման գործում։ 1993 թվականին ժամանակավորապես կատարել է պաշտպանության նախարարի պարտականությունները։ 1995 թվականին գեներալն անցել է թոշակի և վերադարձել Ռուսաստան, որտեղ շարունակել է հասարակական գործունեությունը՝ դառնալով «Ռուսաստանի հայերի միություն» կազմակերպության վարչության անդամ։

Նրա անունը սերտորեն կապված է հայկական բանակի ստեղծման և պետականության կայացման կարևոր շրջանում դրա մարտունակության ամրապնդման հետ։ Նորատ Տեր-Գրիգորյանցը պատմության մեջ մնացել է որպես զինվորական գործիչ, որը կարողացել է խորհրդային ռազմական դպրոցի հարուստ փորձը ծառայեցնել անկախ Հայաստանի պաշտպանության համակարգի ձևավորմանը։