Արվեստագետը, ով օրհնեց պատերազմի սխրանքները և պարզ մարդկանց աշխատանքը. Հովհաննես Թադևոսյան

Հովհաննես Թադևոսյան նշանավոր նկարիչ է, որի ստեղծագործությունը կարևոր մաս է դարձել Ուզբեկստանի և ամբողջ Խորհրդային Միության մշակութային պատմության մեջ։ Նա ծնվել է 1889 թվականի մարտի 1-ին Երևանում, այնպիսի ընտանիքում, որտեղ գնահատվում էին հոգևորությունը և արվեստը։ Երիտասարդ տարիքից ցուցաբերել է նկարչության տաղանդ։

Մասնագիտական կրթության առաջին քայլերը նա արել է Թիֆլիսի գեղարվեստի ուսումնարանում (1908–1909 թթ.), այնուհետև շարունակել կրթությունը Մոսկվայի գեղանկարչության, քանդակագործության և ճարտարապետության ուսումնարանում, որտեղ կատարելագործվել է այնպիսի վարպետների ղեկավարությամբ, ինչպիսիք են Ա. Մ. Վասնեցովը, Ն.Ա. Կասատկինը և Կ.Ա. Կորովինը։ 1914 թվականին ստեղծել է «Տրապիզոն» ստեղծագործությունների հավաքածուն, որը ծնվել է ուսանողական պրակտիկայի արդյունքով։

Թադևոսյանը հետաքրքրված էր կերամիկայով և դեկորատիվ արվեստով։ Նա նկարազարդել է սուվենիրներ Կոմինտերնի 3-րդ կոնգրեսի մասնակիցների համար։ Սակայն հետագայում կենտրոնացել է գեղանկարչության վրա։ Ուզբեկստան տեղափոխվելուց հետո Թադևոսյանը դարձել է «Սամարղանդի կոմունա» գեղարվեստական դպրոցի հիմնադիրներից մեկը, և նրա գործունեությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել տարածաշրջանի արվեստի զարգացման վրա։ 1937 թվականին նկարիչը նշանակվել է Մոսկվայի ՎԴՆԽ-ում Ուզբեկստանի Հանրապետության տաղավարի գլխավոր նկարիչ։

Մեծ Հայրենականի պատերազմի ժամանակ նկարիչը ստեղծել է բնանկարների շարք՝ նվիրված մարտի դաշտի իրադարձություններին։ Նա նաև ղեկավարել է ԽՍՀՄ Գեղարվեստի հիմնադրամի տեղական բաժինը՝ օգնելով տեղահանված նկարիչներին։ Թադևոսյանը խորհրդային Արևելքում առաջիններից մեկն էր, որ անդրադարձել է քաղաքացիական պատերազմի և սոցիալիստական կառուցվածքի թեմաներին։ Նրա կտավները արտացոլում էին դարաշրջանի հակասությունները։ Ութ տարի անց՝ պատերազմից հետո, նա շարունակել է ստեղծել կտավներ, որոնք օրհնում էին պարզ մարդկանց աշխատանքը և սխրանքները։

Թադևոսյանի աշխատանքները պահվում են Տրետյակովյան պետական պատկերասրահում, Մոսկվայի Արևելքի ժողովուրդների թանգարանում, Ուզբեկստանի պետական գեղարվեստի թանգարանում և մասնավոր հավաքածուներում։ Նրա գեղանկարչությունը տարբերվել է վառությամբ և կյանքի ուժով, ինչն ապահովել է, որ նրա անունը կարևոր տեղ զբաղեցնի խորհրդային արվեստի պատմության մեջ։

Հովհաննես Թադևոսյանը կյանքից հեռացել է 1974 թվականի հուլիսի 3-ին՝ 85 տարեկանում, թողնելով հարուստ ժառանգություն, որը շարունակում է ներշնչել արվեստի հետազոտողներին և սիրահարներին։