«Լիցեդեյ»-ի արտիստ, մանկավարժ և մնջախաղաց․ Ֆելիքս Աղաջանյան

Ֆելիքս Աղաջանյանը (1957–2012 թթ.) խորհրդային և ռուսաստանյան արտիստ էր, ծաղրածու և մնջախաղաց, «Լիցեդեյ» թատրոնի վառ ներկայացուցիչներից մեկը։ Նրա ստեղծագործական ուղին դարձել է օրինակ, թե ինչպես կարող են տաղանդն ու արվեստին նվիրվածությունը դերասանին վերածել մնջախաղի մի ամբողջ դարաշրջանի խորհրդանիշի։

Ֆելիքս Աղաջանյանը ծնվել է 1957 թվականի ապրիլի 19-ին Լենինգրադում։ Վաղ տարիքից նա հետաքրքրված էր բեմով և պլաստիկայով, ինչը նրան բերել է մնջախաղի աշխարհ։ 1976 թվականի փետրվարին ընդունվել է Վյաչեսլավ Պոլունինի ղեկավարած մնջախաղի ստուդիա, միաժամանակ ուսանելով նաև Ալեքսանդր Սկվորցովի ստուդիայում։ Այս երկու վարպետները վճռորոշ ազդեցություն են ունեցել նրա՝ որպես արտիստ կայացման վրա։

Արդեն 19 տարեկանում Աղաջանյանը ընդգրկվել է լեգենդար «Լիցեդեյ» անսամբլի առաջին անդամների շարքում, որը ստեղծել էին Պոլունինը և Սկվորցովը։ Նա ակտիվ մասնակցություն է ունեցել «Երևակայողները» և «Լիցեդեյներ» բեմադրություններին, որոնք ներկայացվում էին «Էքսպերիմենտ» թատրոնի բեմում։ Նրա խաղն առանձնանում էր բացառիկ պլաստիկայով, հումորի զգացումով և առանց խոսքի զգացմունքներ փոխանցելու ունակությամբ, ինչի շնորհիվ նա դարձավ հանդիսատեսի սիրելիներից մեկը։

1979 թվականին Ֆելիքսը ընդունվեց Լենկոնցերտ, որտեղ շարունակեց կատարելագործել իր վարպետությունը։ Ավելի ուշ նա առանձնացավ «Լիցեդեյ» և շուրջ տասը տարի աշխատել է Սկվորցովի հետ դուետով, այնուհետև հիմնել է իր սեփական «Գրոգ» մնջախաղի մինի-թատրոնը՝ համագործակցելով Միխայիլ Շիշկինի հետ։ Այս նախագիծը նրան հնարավորություն է տվել կյանքի կոչել հեղինակային գաղափարները և բացահայտել մնջախաղի արվեստի նոր կողմերը։

Աղաջանյանը չէր սահմանափակվում միայն բեմով․ նա դասավանդում էր Կարլ Մարքսի անվան մշակույթի պալատին կից մնջախաղի ստուդիայում՝ իր փորձը փոխանցելով երիտասարդ արվեստագետներին։ Նրա հյուրախաղերը վաղուց անցել էին ԽՍՀՄ-ի և Ռուսաստանի սահմաններից․ նա հանդես է եկել Գերմանիայում, Լեհաստանում, Շվեյցարիայում, Ավստրիայում, Բելգիայում, Իսպանիայում, Իտալիայում, Ֆինլանդիայում, որտեղ նրա տաղանդը արձագանք էր գտնում տարբեր մշակույթների հանդիսատեսների շրջանում։

Ֆելիքս Աղաջանյանը ապրել է ստեղծագործությամբ և բեմով լի կյանք։ Նա իր հետևում թողել է ոչ միայն ներկայացումներ ու հանդիսատեսի հիշողություններ, այլև արտիստիզմի մի ամբողջ դպրոց՝ հիմնված անկեղծության և ուրախություն պարգևելու արվեստի վրա։ Նրա ուղին մարդու պատմություն է, ով կարողացել է լռությունը վերածել արվեստի, իսկ ժեստը՝ բոլորին հասկանալի լեզվի։