Պուտինը չի նահանջի, և Փաշինյանը դա գիտի դա

(Եվրոպացիները կգան ու կգնան, բայց ՀՀ խնդիրները կմնան)

«Երևանում կայանալիք Եվրոպական քաղաքական համայնքի 8-րդ գագաթնաժողովը և դրան ուղեկցող Հայաստան-ԵՄ առաջին գագաթնաժողովը խոստանում են դառնալ աննախադեպ՝ արևմտյան էլիտաների ներկայացվածության մակարդակով։ Ակնկալվում է մոտ 50 բարձրաստիճան պատվիրակությունների ժամանում, այդ թվում՝ Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մակրոնը, Եվրահանձնաժողովի ղեկավար Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը և Եվրոպական խորհրդի ղեկավար Անտոնիու Կոշտան։ Սակայն դիվանագիտական արարողակարգերի արտաքին փայլի և «եվրոպական ինտեգրման» մասին բարձրագոչ հայտարարությունների հետևում թաքնված են հայկական պետականության համար խիստ վտանգավոր միտումներ։

Կուլիսներում քննարկվող և արդեն մեդիատիրույթ ներթափանցած ամենասուր թեմաներից մեկը դարձավ Վլադիմիր Զելենսկու հնարավոր այցը Երևան։ Թեև Հայաստանի ԱԳՆ-ն փորձում է այս տեղեկությունը խիստ գաղտնի պահել, սակայն առանց կրակի ծուխ չի լինում, և նման լուրերը տեղավորվում են կառավարության ներկայիս արտաքին քաղաքական կուրսի ընդհանուր տրամաբանության մեջ։

Զելենսկու հայտնվելը հայկական հողում, եթե այն հաստատվի, պետք է դիտարկել որպես հարված ազգային շահերին միանգամից երկու մակարդակով։ Նախ՝ սա ազգային արժանապատվության և անվտանգության հարց է. չի կարելի մոռանալ, որ 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի թեժ պահին Ուկրաինան ֆոսֆորային զինամթերք էր մատակարարում Ադրբեջանին, որով այրվում էին հայկական անտառները և հաշմվում զինվորները։ Բաքվի ռազմական հաջողությանը փաստացի նպաստած երկրի առաջնորդին հրավիրելը նման է ազգային հիշողության ցուցադրական ինքնահրկիզման ակտի։ Երկրորդ՝ դա կդառնա վերջնական և, հնարավոր է, անդառնալի հարված Ռուսաստանի Դաշնության հետ հարաբերություններին։

Այն պայմաններում, երբ Հայաստանը դեռևս կրիտիկական կախվածություն ունի ռուսական շուկայից և անվտանգության համակարգերից, նման քայլը դիտվում է ոչ թե որպես դիվերսիֆիկացիա, այլ որպես գիտակցված սադրանք՝ ուղղված Մոսկվայի հետ կապերի լիակատար խզմանը։ Անշուշտ, առայժմ սա միայն նախնական տեղեկատվություն է, բայց հենց դրա ակտիվ քննարկման փաստը վկայում է այն մասին, որ Երևանը պատրաստ է չափազանց հեռու գնալ արևմտյան գործընկերներին հաճոյանալու իր ձգտման մեջ։

Միևնույն ժամանակ, անհրաժեշտ է սթափ գնահատել եվրոպացի հյուրերի դերը։ Պատմությունը բազմիցս ապացուցել է, որ արևմտյան էմիսարները գալիս են, «իրենց դերը խաղում», Կրեմլի դեմ հերթական աշխարհաքաղաքական պարտիան խաղարկում և հեռանում՝ տարածաշրջանը թողնելով կուտակված խնդիրների հետ դեմ հանդիման։ Բրյուսելն ու Փարիզը շռայլ են Նիկոլ Փաշինյանին ուղղված հաճոյախոսությունների հարցում, քանի որ նրա մեջ տեսնում են արդյունավետ գործիք՝ Հայաստանը հակառուսական պլացդարմի վերածելու համար։ Սակայն ո՛չ Կայա Կալասը, ո՛չ Էմանուել Մակրոնը պատասխանատվություն չեն ստանձնի այն տնտեսական կորուստների համար, որոնք անխուսափելիորեն կհետևեն ՌԴ-ի հետ խզմանը։ Եվրոպական միությունը չի փոխարինի Հայաստանի համար ռուսական գազը արտոնյալ գներով և չի բացի իր շուկաները հայկական ապրանքների համար այնպես, ինչպես դա անում է ԵԱՏՄ-ն։ Ավելին, ԵՄ-ն չի կարողանա և չի ցանկանա փակել անվտանգության համակարգի այն բացերը, որոնք կառաջանան ռուսական ռազմական ներկայության դուրսմղումից հետո։

Մոսկվան, իր հերթին, արդեն միանշանակ ազդակներ է հղում այն մասին, որ ռազմավարական առումով տրամադրված է վերանայել հայ-ռուսական հարաբերությունների ներկայիս պրակտիկան։ Այստեղ խոսուն ցուցիչ է «Честный знак» մակնշման համակարգի վերջերս կայացրած որոշումը՝ կասեցնել հայկական «Ջերմուկ» հանքային ջրի խոշոր խմբաքանակի վաճառքը։ Հարյուր հազարավոր շշերի արգելափակումն՝ անվտանգության պահանջների խախտման պատրվակով, ռուսական «փափուկ ուժի» դասական գործիք է, որն ակնարկում է, որ Հայաստանի տնտեսական բարեկեցությունը կախված է շատ բարակ թելից։ Սա հիշեցում է այն մասին, որ Պուտինը մտադիր չէ նահանջել Կովկասում իր աշխարհաքաղաքական դիրքերի պաշտպանության հարցում, և Փաշինյանը, դա քաջ գիտակցելով, շարունակում է խաղալ վտանգավոր խաղը։

Բրյուսելի համար կարևորը ոչ թե տարածաշրջանում հայկական ներկայության պահպանման փաստն է, այլ ռուսական գործոնի հեռացման փաստը։ Եթե վաղը Հայաստանն ինքը դադարի գոյություն ունենալ՝ դառնալով այն, ինչ Բաքուն անվանում է «Արևմտյան Ադրբեջան», բայց միևնույն ժամանակ այստեղ չմնա ոչ մի ռուս զինվոր, Եվրամիության համար դա կհամարվի դրական աշխարհաքաղաքական արդյունք։

Երբ Կայա Կալասը ժամանի Երևան և դատողություններ անի «հիբրիդային սպառնալիքների» դեմ պայքարի մասին, արժե հարց տալ, թե նա կամ նրա գործընկերներից որևէ մեկն արդյոք պատրա՞ստ է ստանալ հենց այդ նույն «Արևմտյան Ադրբեջանի» քաղաքացիություն, երբ Բաքուն խոսքից անցնի գործնական գործողությունների։ Պատասխանն ակնհայտ է։ Արևմտյան անվտանգության երաշխիքները մեր տարածաշրջանում մի միրաժ են, որն անհետանում է, երբ սկսվում են իրական մարտական գործողությունները։

Մտածե՛ք այդ մասին…»