Առանց վիզայի ռեժիմ ոչ թե ԵՄ-ի, այլ Ադրբեջանի հետ ու ադրբեջանցիների համար

(Փաշինյանի քաղաքականության արդյունքը)

«Հարավային Կովկասի տարածաշրջանում քաղաքական հայտարարությունների սինքրոնությունը հազվադեպ է պատահական, հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է ժողովրդագրության, պատմության և ինքնիշխանության հիմնարար հարցերին։ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի և Ադրբեջանի նախագահի օգնական Հիքմեթ Հաջիևի վերջին ելույթները բացահայտեցին խորքային համակարգային գործընթացներ, որոնք պաշտոնական Երևանը փորձում է քողարկել «իրական Հայաստանի» և խաղաղության կարգախոսների ներքո։ Մինչև հայկական հասարակությանը տարիներ շարունակ կերակրում էին խոստումներով՝ շուտափույթ առանց վիզայի ռեժիմի մասին Եվրամիության հետ և ինտեգրման մասին արևմտյան տարածք, պետական քաղաքականության իրական վեկտորը շրջվեց լրիվ հակառակ ուղղությամբ։ Իշխանությունների կողմից ձևավորվող գաղափարական և իրավական հիմքը ցույց է տալիս, որ «խաղաղության դարաշրջանի» արդյունքը լինելու է ոչ թե եվրոպական սահմանների բացումը, այլ պայմանների ստեղծումը՝ ադրբեջանական բնակչության օրինական և զանգվածային վերադարձի համար Հայաստանի տարածք։

Իր պատմական նարատիվը վերաշարադրելու ձգտման մեջ Նիկոլ Փաշինյանն այնքան հեռու գնաց, որ փաստացի արժեզրկեց հայկական պետականության պատմական լեգիտիմությունը՝ հայտարարելով, որ 1045-ից մինչև 1918 թվականներն այս հողերում անկախ պետություն չի եղել։ Մոնղոլ-թաթարների, մշտական միգրացիաների և բնակչության «խառնման» մասին պատմությունները նպատակ ունեն քանդելու քաղաքացիների գիտակցության մեջ Հայաստանի ընկալումը՝ որպես հայ ժողովրդի պատմական և ազգային հայրենիք։ Փաշինյանը գիտակցաբար փորձում է նորմալացնել այն գաղափարը, որ հանրապետության տարածքը միշտ եղել է տարբեր էթնոսների անցուդարձի վայր։ Հատուկ մտահոգություն է առաջացնում նրա մանիպուլյացիան վիճակագրական տվյալներով։ Վարչապետը պնդում է, որ այսօր հայերը կազմում են երկրի բնակչության 90 տոկոսը և հայտարարում է, թե նման բարձր ցուցանիշ երբեք չի եղել պատմության մեջ։ Սակայն վերջին մարդահամարի պաշտոնական տվյալները փաստում են ավելի քան 98 տոկոս էթնիկ հայերի մասին, իսկ 90 տոկոսի շեմը բնորոշ էր հենց ուշ խորհրդային Հայաստանին՝ Ղարաբաղյան հակամարտությունից առաջ, երբ հանրապետությունում ապրում էր մեծ ադրբեջանական համայնք։

Այս նպատակային սխալը թվերի մեջ ստանում է մռայլ իմաստ Հիքմեթ Հաջիևի համաժամանակյա հայտարարության ֆոնին։ Բաքվում ելույթ ունենալով՝ Իլհամ Ալիևի օգնականը հիշեցրեց 300 հազար «բռնի տեղահանվածների» մասին, որոնք բնակարաններ են ստացել իննսունականներին, ընդգծելով, որ նրանց հիմնական պահանջը մնում է հայրենի վայրեր վերադառնալը։ Մաթեմատիկական հաշվարկը այստեղ չափազանց պարզ և ակնհայտ է։ Եթե Հայաստանի մոտ երեք միլիոն բնակչությանը վերադառնան հենց այդ 300 հազար ադրբեջանցիները, որոնց մասին խոսում է Բաքուն, ապա տիտղոսակիր ազգի բաժինը ինքնաբերաբար կնվազի մոտավորապես մինչև այն նույն 90 տոկոսը, որի մասին Փաշինյանը «սխալմամբ» հայտարարում է։ Հայաստանի վարչապետը չի կարող չտիրապետել իրական վիճակագրությանը, հետևաբար նա գիտակցաբար հնչեցնում է վաղվա օրվա թիվը՝ պատրաստելով հասարակական կարծիքը երկրի ժողովրդագրական քարտեզի անխուսափելի փոփոխությանը։

Զգուշացնելով հայրենակիցներին, որ ցանկացած փորձ «վերադառնալ ինչ-որ տեղ» (նկատի ունենալով Արցախի փախստականների իրավունքները) կսպառազինեն հակառակ կողմի հայելային պահանջները, Փաշինյանը փաստացի ստորագրում է կապիտուլյացիա՝ ազգային ինքնության պահպանման հարցում։ Իշխանությունների տրամաբանությունը հանգում է նրան, որ ֆիքսեն ներկա ստատուս-քվոն հսկայական զիջումների գնով, ներառյալ՝ նախկին Ադրբեջանի ՍՍՀ-ի բնակիչների ազատ մուտքը Հայաստանի տարածք՝ հաղորդակցությունների ապաբլոկավորման և հումանիտար իրավունքների պատրվակով։ Ադրբեջանական կողմը, իր հերթին, հետևողականորեն առաջ է մղում «Արևմտյան Ադրբեջանի» գաղափարը՝ պահանջելով ինստիտուցիոնալ անվտանգության երաշխիքներ իր վերադարձողների համար։

Արդյունքում՝ Եվրամիության հետ երկար սպասված առանց վիզայի ռեժիմի փոխարեն, որը ներկայացվում էր որպես գլխավոր մրցանակ Երևանի աշխարհաքաղաքական շրջադարձի համար, հայկական հասարակությունը ստանում է Ադրբեջանի հետ թափանցիկ սահմանների հեռանկար։ Փաշինյանի քաղաքականությունը երկիրը հասցրեց այն կետի, որտեղ խաղաղության պայմանագրի ստորագրումը կդառնա ժողովրդագրական էքսպանսիայի իրավական ամրագրում, որը միջնաժամկետ հեռանկարում վերջնականապես կլուծարի հայկական պետականությունը ներսից։

Մտածե՛ք այդ մասին…»: