Երբ գեղանկարչությունը դառնում է գիտություն․ Ադա Գաբրիելյանի կյանքի և ստեղծագործական ուղին

Նոյեմբերի 4-ին ծնվել է հայ անվանի նկարչուհի, արվեստաբան և մանկավարժ Ադա Գաբրիելյանը, որի ստեղծագործական ուղին ազգային ժառանգությունը ժամանակակից կերպարվեստի միջոցով նորովի ներկայացնելու գեղեցիկ օրինակ է։

Նա ծնվել է 1941 թվականին Լենինականում (այժմ՝ Գյումրի), երաժիշտների ընտանիքում։ Մեծանալով ստեղծագործական մթնոլորտում՝ դեռ վաղ տարիքից հաղորդակից է դարձել հայկական մշակույթի գեղագիտական արժեքներին, որոնք էական դեր են ունեցել նրա հետագա մասնագիտական ուղու ձևավորման գործում։

1965 թվականին ավարտելով Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտը՝ Ադա Գաբրիելյանը կայացել է որպես ինքնատիպ գեղանկարիչ՝ ձևավորելով յուրօրինակ գեղարվեստական լեզու և դրսևորելով ակադեմիական հազվադեպ նրբազգացություն։ Նրա կտավներին բնորոշ են արտահայտիչ գեղանկարչական ոճն ու գրաֆիկական ճշգրտության ներդաշնակ համադրությունը։

Սակայն Ադա Գաբրիելյանի ավանդը հայկական մշակույթում չի սահմանափակվում միայն գեղանկարչությամբ։ Տասնամյակներ շարունակ նա զբաղվել է մանկավարժական գործունեությամբ՝ դասավանդելով նկարչություն, գեղանկարչություն և կոմպոզիցիա Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական ինստիտուտում։

Հետագայում Հայաստանի գեղարվեստի պետական ակադեմիայում նա մշակել և դասավանդել է հեղինակային յուրօրինակ դասընթաց՝ նվիրված հայկական ծիսական հանդերձանքին։ Դասընթացի շրջանակում ներկայացրել է ավանդական տարազի, զարդանախշերի և ասեղնագործության խորհրդանշական ու ծիսական նշանակությունը։

Արխայիկ արվեստի ուսումնասիրությունը դարձել է նրա գիտական և ստեղծագործական որոնումների առանցքային ուղղություններից մեկը։ Իր մենագրություններում և հոդվածներում Գաբրիելյանը հիմնավորել է, որ հնագույն խորհրդանիշներն ու ծիսական ձևերն անցյալի մասունքներ չեն, այլ ոգեշնչման աղբյուր, որը կարող է նոր շունչ հաղորդել ավանգարդ և ժամանակակից գեղանկարչությանը։

Գեղանկարչուհու ստեղծագործությունները բազմիցս ներկայացվել են հանրապետական և միջազգային ցուցահանդեսներում։ Նրա կտավները տեղ են գտել Հայաստանի ազգային պատկերասրահի, ինչպես նաև աշխարհի տարբեր երկրներում գտնվող մասնավոր հավաքածուներում։

Ադա Գաբրիելյանի ստեղծագործական ժառանգությունը տարբեր դարաշրջանների միջև շարունակական երկխոսություն է։ Գիտնականի հետազոտական մոտեցումն ու նկարչի ստեղծագործական մտածողությունը համադրելով՝ նա նշանակալի ներդրում է ունեցել ազգային ինքնության պահպանման և հայկական գեղարվեստական դպրոցի զարգացման գործում։