Ֆրիդրիխ Սողոյան․ կյանքը՝ բրոնզի և գրանիտի մեջ քարացած

Ֆրիդրիխ Սողոյանը ծնվել է 1936 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Լենինականում (ներկայիս Գյումրի)՝ մի ընտանիքում, որտեղ արվեստն ու մշակույթը կյանքի անբաժանելի մասն էին։ Նրա հայրը կապի հանգույցի պետ էր, իսկ մայրը ղեկավարում էր Հայաստանում առաջին տիկնիկային թատրոնը։ Դեռ վաղ տարիքից նա հետևում էր քարագործների աշխատանքին և հետաքրքրվում քարի պլաստիկ արտահայտչականությամբ։

1961 թվականին Սողոյանն ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի քանդակագործության ֆակուլտետը և անմիջապես սկսել ստեղծագործական գործունեությունը։ Նրա առաջին իսկ աշխատանքներում դրսևորվել են հայկական ճարտարապետության ավանդույթները անտիկ և Վերածննդի շրջանի քանդակագործական պլաստիկայի հետ համադրելու ձգտումը։ 1966 թվականից նա ԽՍՀՄ նկարիչների միության անդամ էր և ակտիվորեն մասնակցում էր ցուցահանդեսների։

1970 թվականին, Եվգենի Վուչետիչի հրավերով, Սողոյանը տեղափոխվել է Մոսկվա և մասնակցել Կիևում կառուցվող հուշահամալիրի աշխատանքներին։ Ստեղծագործական խմբի կազմում նա հեղինակել է իր ամենահայտնի գործերից մեկը՝ «Դնեպրի ազատագրումը» բազմաֆիգուր հորինվածքը, որը գտնվում է Ուկրաինայի՝ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմության ազգային թանգարանի հուշահամալիրում։ Այս աշխատանքի համար 1984 թվականին նա արժանացել է Լենինյան մրցանակի։

Վարպետի ստեղծագործական ժառանգությունն ընդգրկում է Հայաստանը, Ռուսաստանը, Ուկրաինան և այլ երկրներ։ Նրա հեղինակած աշխատանքների թվում են Երևանի «Հին Հայաստանի մաթեմատիկոսները» և «Արարողը» քանդակները, Գյումրու «Անմեղ զոհերին, բարեգութ սրտերին» հուշարձանը, Սպիտակում տեղադրված Ն․ Ի․ Ռիժկովի կիսանդրին, Կիևի «Նեստոր Տարեգիր» հուշարձանը, ինչպես նաև հայրենական ու աֆղանական պատերազմների մասնակիցներին նվիրված հուշակոթողները։ Նրա աշխատանքները տեղադրված են նաև Մոսկվայում և այլ քաղաքներում։

Սողոյանի ստեղծագործությունները պահպանվում են Հայաստանի, Ռուսաստանի, Ուկրաինայի, Գերմանիայի, Շվեյցարիայի, Մեծ Բրիտանիայի և Միացյալ Նահանգների թանգարաններում ու մասնավոր հավաքածուներում։

Քանդակագործն արժանացել է բազմաթիվ պատվավոր կոչումների և պետական պարգևների։ Նա Ռուսաստանի (2004 թ.), Ուկրաինայի (2011 թ.) և Հայաստանի (2017 թ.) ժողովրդական նկարիչ է, ինչպես նաև մի շարք մրցանակների ու պարգևների դափնեկիր, այդ թվում՝ Մովսես Խորենացու մեդալակիր։ Նրա անունը ներառված է խոշորագույն հանրագիտարաններում։

Ֆրիդրիխ Սողոյանը մահացել է 2019 թվականի հուլիսի 31-ին Մոսկվայում՝ կյանքի 83-րդ տարում։ Նա թաղված է Մոսկվայի Հայկական գերեզմանատանը։ Նրա որդիները՝ Վահեն և Միքայելը, շարունակել են հոր գործը՝ նույնպես դառնալով քանդակագործներ։

Ֆրիդրիխ Սողոյանը թողել է հարուստ ստեղծագործական ժառանգություն, որում մոնումենտալ քանդակագործությունը դարձել է ազգային հիշողության և համամարդկային արժեքների արտահայտման միջոց։ Նրա աշխատանքները ոչ միայն արվեստի բարձրարժեք գործեր են, այլև մի ամբողջ դարաշրջանի խորհրդանիշներ, որոնք կապում են անցյալն ու ներկան և պահպանում սերունդների հիշողությունը։