Հայկական օպերատորական դպրոցի վարպետը․ Ալբերտ Յավուրյան

Ալբերտ Յավուրյանը ծնվել է 1935 թվականի օգոստոսի 26-ին Գյումրիում։ 1964 թվականին ավարտել է Մոսկվայի Կինեմատոգրաֆիայի համամիութենական պետական ինստիտուտի (ՎԳԻԿ) օպերատորական ֆակուլտետը՝ Լեոնիդ Կոսմատովի արվեստանոցում։Առաջին ինքնուրույն աշխատանքները կատարել է Յալթայի կինոստուդիայում, սակայն ռեժիսոր Ֆրունզե Դովլաթյանի և «Հայֆիլմ» ստուդիայի հրավերով վերադարձել է Հայաստան։

«Բարև, ես եմ» (1966) ֆիլմի շուրջ համատեղ աշխատանքը կարևոր հանգրվան է դարձել նրա ստեղծագործական ճանապարհին․ ֆիլմը Յավուրյանին բերել է ՀԽՍՀ պետական մրցանակ և հաստատել նրան որպես նոր սերնդի առաջատար օպերատորներից մեկը։

1970-1980-ականներին Յավուրյանը նկարահանել է տասնյակ գեղարվեստական և վավերագրական ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Երևանյան օրերի խրոնիկան», «Կամոյի վերջին սխրանքը», «Երջանկության մեխանիկան», «Մենավոր ընկուզենին»։

1988 թվականին նա Սերգեյ Փարաջանովի հետ աշխատել է «Աշուղ Ղարիբը» ֆիլմի վրա, որի համար արժանացել է «Նիկա» մրցանակի՝ լավագույն օպերատորական աշխատանքի համար։ Նրանք միասին սկսել էին նաև «Խոստովանություն» ֆիլմի նկարահանումները, սակայն Փարաջանովի մահը ընդհատել է նախագիծը։

Ստեղծագործական գործունեությանը զուգահեռ Յավուրյանը զբաղվել է նաև մանկավարժությամբ։ 1970-ականների վերջից դասավանդել է Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական մանկավարժական համալսարանում, ղեկավարել «Կինո և հեռուստատեսություն» ամբիոնը՝ իր փորձն ու գիտելիքները փոխանցելով օպերատորների նոր սերունդներին։ Նրա աշակերտները նշում էին վարպետի պահանջկոտությունն ու մասնագիտության նկատմամբ հարգանքը։ Ինքը՝ Յավուրյանը, ասում էր․ «Մենք պետք է պատասխանատվություն կրենք մեր կենսագրության համար…իմ երազանքն է տեսնել այն Հայաստանը, որը կլինի երիտասարդների ձեռքերում…»։

Արվեստում ունեցած ավանդի համար Յավուրյանին 1977 թվականին շնորհվել է ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի, իսկ 1987 թվականին՝ ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստի կոչում։ Նա երկու անգամ արժանացել է պետական մրցանակի, ինչպես նաև ստացել Համամիութենական լենինյան կոմերիտմիության մրցանակ։

Ալբերտ Յավուրյանը մահացել է 2007 թվականի նոյեմբերի 5-ին Երևանում։ Նրա ժառանգությունը ոչ միայն հայկական կինոյի ոսկե ֆոնդում ընդգրկված ֆիլմերն են, այլև օպերատորական վարպետության դպրոցը, որը ձևավորել է մասնագետների մի ամբողջ սերունդ։