Դարաշրջանի խորհրդանիշը․ Նիկիտա Սիմոնյանի կյանքն ու հաղթանակները

Նիկիտա Սիմոնյանը ծնվել է 1926 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Արմավիրում՝ հայկական ընտանիքում, իսկ մանկությունն անցկացրել է Սուխումում, որտեղ էլ առաջին անգամ խաղադաշտ է դուրս եկել։ Նրա առաջին մարզիչը Շոթա Լոմինաձեն էր, որը նրա առջև ճանապարհ է բացել դեպի մեծ սպորտ։ 1946 թվականին Սիմոնյանը տեղափոխվել է Մոսկվա և սկսել հանդես գալ «Կռիլյա Սովետով» թիմում, իսկ 1949 թվականին ճակատագրական ընտրություն է կատարել՝ նախապատվությունը տալով «Սպարտակ» ֆուտբոլային ակումբին (որոնց անվանում են «կարմիր-սպիտակներ»)։

Նա իր ողջ ֆուտբոլային կարիերան կապել է «Սպարտակ»-ի հետ՝ անցկացնելով ավելի քան 280 հանդիպում և խփելով 160 գոլ։ Այս ռեկորդը մինչ օրս մնում է անգերազանցելի։ Նա չորս անգամ դարձել է ԽՍՀՄ չեմպիոն, երկու անգամ նվաճել երկրի գավաթը և երեք անգամ ճանաչվել ԽՍՀՄ առաջնության լավագույն ռմբարկու։ 1950 թվականին նա սահմանել է բացառիկ ռեկորդ՝ մեկ մրցաշրջանում խփելով 34 գոլ։

ԽՍՀՄ հավաքականի կազմում Սիմոնյանն անցկացրել է 20 հանդիպում և դարձել 10 գոլի հեղինակ։ Նա դարձել է 1956 թվականի Մելբուռնի Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն, ինչպես նաև ԽՍՀՄ հավաքականի առաջին գոլի հեղինակը ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունների պատմության մեջ․ այդ գոլը նա խփել է 1958 թվականի աշխարհի առաջնությունում Անգլիայի դեմ խաղում։ Նույն մրցաշարում նա եղել է ԽՍՀՄ հավաքականի ավագը։

1959 թվականին ավարտելով ֆուտբոլիստի կարիերան՝ Սիմոնյանն անցել է մարզչական աշխատանքի։ Նրա գլխավորությամբ «Սպարտակ»-ը երկու անգամ նվաճել է ԽՍՀՄ չեմպիոնի տիտղոսը, իսկ 1973 թվականին նա ստանձնել է Երևանի «Արարատ»-ի գլխավոր մարզչի պաշտոնը և թիմին պարգևել պատմական «ոսկե դուբլ»՝ ԽՍՀՄ առաջնության ու գավաթի հաղթողի տիտղոսները։ Այդ հաջողությունը դարձել է հայկական ակումբային ֆուտբոլի պատմության գագաթնակետը։ Հետագայում նա գլխավորել է ԽՍՀՄ հավաքականը, աշխատել նաև «Չեռնոմորեց»-ում և կրկին վերադարձել «Արարատ»։

Տասնամյակներ շարունակ Սիմոնյանը զբաղեցրել է Ռուսաստանի ֆուտբոլային միության առաջին փոխնախագահի պաշտոնը՝ նշանակալի դեր ունենալով երկրի ֆուտբոլի զարգացման գործում։ Նա արժանացել է Ռուսաստանի Դաշնության աշխատանքի հերոսի կոչման, եղել ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ և վաստակավոր մարզիչ։

Նիկիտա Պողոսի Սիմոնյանը մահացել է 2025 թվականի նոյեմբերի 23-ին՝ Մոսկվայում։ Նրա ժառանգությունը միայն ռեկորդներն ու տիտղոսները չեն, այլև անգնահատելի ավանդը ֆուտբոլի զարգացման գործում․ մի խաղ, որը միավորում է Ռուսաստանի և Հայաստանի տարբեր սերունդների ֆուտբոլիստներին ու երկրպագուներին։

Սիմոնյանի անունը ոսկե տառերով է գրվել ֆուտբոլի պատմության մեջ․ նա «Սպարտակ»-ի բոլոր ժամանակների լավագույն ռմբարկուն էր, օլիմպիական չեմպիոն, ԽՍՀՄ հավաքականի ավագ և այն մարզիչը, որը Հայաստանին պարգևել է նրա ֆուտբոլային պատմության ամենամեծ հաղթանակը։