Վազգեն Սարգսյանին սպանեցին,իսկ Արցախը հանձնեցին TRIPP-ի՞ համար
28 Հոկտեմբերի 2026, 19:00
(Ինչպե՞ս միջանցք հանձնել Ազգային ժողովում հնչող ծափահարությունների ներքո)
«Երևանում ընթացող քաղաքական գործընթացների խորհրդանշականությունը վաղուց դուրս է եկել սովորական զուգադիպությունների շրջանակից՝ վերածվելով Հայաստանի պետական ինքնիշխանության մնացորդների հետևողական ապամոնտաժման ցուցադրության։ Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովում TRIPP նախագծի համաձայնագրի քննարկումն ու վավերացումը, որոնք տեղի են ունենում ուղիղ հոկտեմբերի 27-ին, մռայլ պատմական զուգահեռներ են առաջացնում։ Հայկական խորհրդարանի պատերի ներսում տեղի ունեցած ողբերգական ահաբեկչությունից ուղիղ 27 տարի անց, որը խլեց վարչապետ Վազգեն Սարգսյանի և Ազգային ժողովի նախագահ Կարեն Դեմիրճյանի կյանքը, նույն այդ դահլիճում ընդունվում են որոշումներ, որոնք ուղղակիորեն ջնջում են ազգային շահերը պաշտպանած գործիչների ժառանգությունը։
Քարոզչական այն թեզը, որը տարիներ շարունակ ներարկվում էր հանրային գիտակցության մեջ, թե 1999 թվականի ոճրագործությունը կապված էր Մեղրին հանձնելու ղեկավարության անհամաձայնության հետ, այսօր առանձնահատուկ իմաստ է ստանում։ Պատմությունը կրկնվում է, բայց արդեն զուտ կիրառական քաղաքական գործընթացի տեսքով. գործող իշխանություններն առաջարկում են փաստացի հանձնել հենց այդ ռազմավարական երթուղին, ընդ որում՝ դա անում են ընդգծված ցուցադրական ենթատեքստով, նման այն բանին, թե ինչպես էին Շուշիի ազատագրողներ Ռոբերտ Քոչարյանի և Սեյրան Օհանյանի դեմ դատական գործընթացները հարմարեցվում մայիսի 9-ի ամսաթվին։
Խորհրդարանում տեղի ունեցածի առանցքային պահը դարձել է Հայաստանի արտաքին գերատեսչության ղեկավար Արարատ Միրզոյանի աղմկահարույց հայտարարությունը։ Պատասխանելով պատգամավորների հարցերին՝ արտաքին գործերի նախարարը դե-ֆակտո ընդունել է, որ TRIPP ենթակառուցվածքային նախագծի մեկնարկը հնարավոր է դեռևս Բաքվի հետ խաղաղության համաձայնագրի պաշտոնական ստորագրումից առաջ։ Այս դիրքորոշումն արդարացնելով այն թեզով, թե կողմերի միջև իբր արդեն հաստատվել է «փաստացի խաղաղություն», հայկական դիվանագիտությունը հերթական աղետալի քայլն է կատարում։ Գործնականում դա նշանակում է, որ Ադրբեջանը ստանում է անխոչընդոտ արտատարածքային միջանցք Նախիջևանի և Թուրքիայի հետ ուղիղ կապի համար՝ իր վրա չվերցնելով որևէ իրավաբանորեն պարտավորեցնող երաշխիք։
Երևանն ինքնակամ հրաժարվում է բանակցային գլխավոր հաղթաթղթից՝ փոխարենը չստանալով անգամ սեփական տարածքային ամբողջականության ձևական ճանաչում, ինչպես նաև սեփական տարանցման համար ադրբեջանական տարածքն օգտագործելու երաշխիքներ՝ Ռուսաստանի և Իրանի ուղղությամբ։ Տեղի է ունենում այն, ինչի մասին բազմիցս ստիպված ենք եղել խոսել. Բաքվի ռազմավարությունն է՝ Հայաստանից ստանալ միջանցքն ու մնացած ամեն ինչ՝ փոխարենը չտալով ոչինչ։ Ինչո՞ւ «ոչինչ», եթե սահմանին չեն կրակում։ Որովհետև «չեն կրակում» ոչ թե նրանից ելնելով, որ հասկանում են, թե զենքով հնարավոր չէ լուծել Հայաստանի հարցը, այլ որովհետև առայժմ միայն պատերազմի սպառնալիքն է թույլ տալիս հասնել ուզածին։ Իսկ սահմանին կրակոցները բացառող ինստիտուցիոնալ հիմքերի բացակայությունը նշանակում է, որ այն ցանկացած պահի կարող է վերսկսվել՝ Իլհամ Ալիևի ցանկություններից և տրամադրությունից ելնելով։
Նմանօրինակ վարքագիծը դարձել է իշխող թիմի «ֆիրմային ոճը»։ Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքից հրաժարվելուց սկսած մինչև 2023 թվականին Արցախի ամբողջական հանձնումը, հանրությանը հավաստիացնում էին, թե Լաչինի միջանցքի վերացումն ավտոմատ կերպով կփակի «Զանգեզուրի միջանցքի» հարցը։ Սակայն մշտական զիջումների տրամաբանությունը գործեց ճիշտ հակառակ ճշգրտությամբ։ Սեփական բնակչությանը ռազմական գործողությունների վերսկսման սպառնալիքով վախեցնելով՝ գործող իշխանությունը քայլ առ քայլ քանդում է հայոց պետականության հիմքը։ Այս քաղաքականությունը ոչ թե կանխում է էսկալացիան, այլ ընդամենը հետաձգում այն՝ անխուսափելիորեն հանգեցնելով նրան, որ ապագայում հնարավոր հակամարտությանը Երևանը ստիպված կլինի դիմակայել ռազմավարական և աշխարհագրական առումով անհամեմատ ավելի վատ, անգամ ջախջախիչ պայմաններում։
TRIPP-ի վավերացման շտապողականության մեջ նկատվում է նաև հստակ աշխարհաքաղաքական հաշվարկ՝ ուղղված արտաքին խաղացողներին։ Նիկոլ Փաշինյանի համար սկզբունքորեն կարևոր է վերջնականապես հաստատել այս փաստաթուղթը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ սպասվող բանակցություններից առաջ։ Հայկական ղեկավարության մտահղացումը պարզ է. ռուսական կողմի առջև ներկայանալ արդեն պատրաստի, ինստիտուցիոնալ ձևակերպված փաստով և հայտարարել բոլոր օրենսդրական ընթացակարգերի անցման պատճառով նախագծի պարամետրերի վերանայման անհնարինության մասին։
Դե-ֆակտո հանձնելով ռազմավարական միջանցքը և անտեսելով հայ ժողովրդի անվտանգության կենսական շահերը՝ Երևանը ձգտում է վնաս հասցնել տարածաշրջանում Մոսկվայի դիրքերին և հավատարմություն ցուցադրել Արևմուտքին։ Այս քայլը կոչված է ամրապնդելու Փաշինյանի դիրքերը Բրյուսել կատարելիք այցից առաջ՝ ԵՄ ընդլայնման գագաթնաժողովում, որտեղ սպասվում է նրա քաղաքական կուրսի ֆինանսական հավանությունը։ Սակայն սեփական տարածքների զիջման ճանապարհով խոշոր տերությունների հակասությունների վրա խաղալու փորձը լոկ վերջնականապես վերածում է երկիրը օտար աշխարհաքաղաքական գործարքների օբյեկտի։
Մտածեք այս ամենի մասին…»
Հիմա եթերում
