Բարև, ես Ֆրունզե Դովլաթյանն եմ

Կինոռեժիսոր, սցենարիստ, դերասան Ֆրունզե Դովլաթյանը ծնվել է 1927 թվականի մայիսի 26-ին Նոր-Բայազետում (ներկայիս՝ Գավառ, Հայաստան)։ 1941-1952 թվականներին որպես դերասան աշխատել է Ազիզբեկովի շրջանային դրամատիկական թատրոնում և Երևանի Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ 1947 թվականին ավարտել է Գ. Սունդուկյանի անվան թատրոնին կից ստուդիան, իսկ ավելի ուշ՝ ՎԳԻԿ-ի ռեժիսորական ֆակուլտետը (1959 թ.), որտեղ ուսանել է Սերգեյ Գերասիմովի և Թամարա Մակարովայի արվեստանոցում։

Կինոյում իր ուղին սկսել է որպես դերասան․ առաջին անգամ նկարահանվել է «Դավիթ-Բեկ» ֆիլմում (1943 թ.), ապա խաղացել «Անահիտ» (1947 թ.), «Ինչո՞ւ է աղմկում գետը» (1959 թ.), «Բարև, ես եմ» (1965 թ.) և այլ ֆիլմերում։ Նրա դերասանական խաղն առանձնանում էր անկեղծությամբ և խորությամբ․ նա կարողանում էր փոխանցել կերպարների ներաշխարհը։

Որպես ռեժիսոր՝ Դովլաթյանը հայտնի է դարձել 1960-ականների սկզբին։ Նրա աշխատանքներից են՝ «Դիմա Գորինի կարիերան» (1961 թ., Լև Միրսկու հետ համատեղ), «Առավոտյան գնացքներ» (1963 թ.), «Բարև, ես եմ» (1965 թ.), «Ծնունդ» (1976 թ.), «Ապրեցեք երկար» (1979 թ.), «Միայնակ ընկուզենի» (1986 թ.), «Կարոտ» (1990 թ.) ֆիլմերը։ Նրա ֆիլմերը առանձնանում էին մարդկային ճակատագրերի նկատմամբ ուշադրությամբ, հոգեբանական խորությամբ և գեղարվեստական արտահայտչականությամբ։

1963 թվականից աշխատել է որպես բեմադրող ռեժիսոր «Հայֆիլմ» կինոստուդիայում, իսկ 1986-1992 թվականներին եղել է ստուդիայի գեղարվեստական ղեկավարը։ Զուգահեռ զբաղվել է նաև մանկավարժական գործունեությամբ․ 1981-1997 թվականներին ղեկավարել է Երևանի մանկավարժական ինստիտուտի (ներկայիս՝ Խ. Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարան) մշակույթի ֆակուլտետի ամբիոնը։

Դովլաթյանն ակտիվ մասնակցություն է ունեցել նաև հասարակական կյանքին․ եղել է ՀԽՍՀ կինեմատոգրաֆիստների միության առաջին քարտուղարը (1966–1969 թթ.), ԽՍՀՄ Պետկինոյի գեղարվեստական խորհրդի անդամ, ԽՍՀՄ ժողովրդական պատգամավոր (1989–1991 թթ.)։ Կինոյի զարգացման գործում ունեցած ավանդի համար արժանացել է բարձր պարգևների՝ ՀԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչման (1966 թ.) և ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստի կոչման (1983 թ.)։

Ֆրունզե Դովլաթյանը մահացել է 1997 թվականի օգոստոսի 30-ին Երևանում, հուղարկավորվել Թոխմախի գերեզմանատանը։ Նրա անունը հավերժ կապված է հայկական կինոյի վերելքի հետ, իսկ ֆիլմերը շարունակում են ոգեշնչել նոր սերունդներին։