Բրոնզում և քարում․ Ղուկաս Չուբարյանի փիլիսոփայությունը

Քանդակագործ Ղուկաս Չուբարյանը ծնվել է 1923 թվականի հունիսի 16-ին Երևանում։ Պատանի հասակում ընդունվել է Փանոս Թերլեմեզյանի անվան գեղարվեստի ուսումնարան, որն ավարտել է 1942 թվականին։ Ավելի ուշ նա ուսումը շարունակել է Երևանի պետական գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում՝ սովորելով ճանաչված քանդակագործ Արա Սարգսյանի արվեստանոցում։ Ստացած գիտելիքներն ու տաղանդը նրան օգնել են կարճ ժամանակում իր ուրույն տեղը զբաղեցնել արվեստագետների միջավայրում։

1950-1955 թվականներին Չուբարյանը դասավանդել է գեղարվեստաթատերական ինստիտուտում, իսկ 1968-1983 թվականներին ղեկավարել է Երևանի Խ․ Աբովյանի անվան մանկավարժական ինստիտուտի գծանկարի ամբիոնը։ 1978 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ 1988 թվականին Չուբարյանը դարձել է ԽՍՀՄ Գեղարվեստի ակադեմիայի ակադեմիկոս։ Միության փլուզումից հետո նա ընտրվել է Ռուսաստանի գեղարվեստի ակադեմիայի պատվավոր արտասահմանյան անդամ։

Չուբարյանի ստեղծագործությունն աչքի է ընկնում մասշտաբայնությամբ և փիլիսոփայական խորությամբ։ Նա աշխատել է մոնումենտալ, հաստոցային և դեկորատիվ պլաստիկայի ժանրերում՝ ստեղծելով գործեր, որոնք դարձել են Հայաստանի մշակութային լանդշաֆտի անբաժանելի մասը։ Նրա ամենահայտնի աշխատանքներից են Եղիշե Չարենցի (1956 թ.), Հովհաննես Թումանյանի (1969 թ.), ինչպես նաև Մատենադարանի շենքի մոտ տեղադրված Մեսրոպ Մաշտոցի (1961 թ.) և Մխիթար Գոշի (1972 թ.) հուշարձանները, ինչպես նաև կոմպոզիտոր Ալեքսանդր Սպենդիարյանի արձանը Երևանի Ազգային օպերայի և բալետի թատրոնի մոտ։

Առանձնահատուկ տեղ են գրավում գիտության և մշակույթի ականավոր գործիչների՝ Կոմիտասի, Մարտիրոս Սարյանի, ակադեմիկոսներ Օրբելու, Բոգոլյուբովի, Ֆրանկի քանդակագործական դիմանկարները, ինչպես նաև «Մայրություն» (1968 թ.), «Արև, օդ և ջուր» (1973 թ.), «Սուրբ լինի անունը Քո» (1987 թ.) կոմպոզիցիաները։ Այս գործերն արտացոլում են ոչ միայն քանդակագործի վարպետությունը, այլև մարդկային կյանքը փիլիսոփայորեն իմաստավորելու նրա ձգտումը։

Իր վաստակի համար Չուբարյանն արժանացել է բազմաթիվ պարգևների, այդ թվում՝ Աշխատանքային կարմիր դրոշի և «Պատվո նշան» շքանշանների։ 1972 թվականին նրան շնորհվել է ՀԽՍՀ ժողովրդական նկարչի պատվավոր կոչում։

Ղուկաս Չուբարյանն ապրել է երկար ու բեղմնավոր կյանք՝ հավատարիմ մնալով Երևանին, որը զարդարել է իր ստեղծագործություններով։ Քանդակագործը մահացել է 2009 թվականի մարտի 23-ին հարազատ քաղաքում՝ թողնելով հարուստ ժառանգություն, որը շարունակում է ոգեշնչել արվեստագետների և արվեստասերների նոր սերունդներին։

Նրա ստեղծագործությունը ոչ միայն հուշարձաններ ու դիմանկարներ են, այլև բրոնզում ու քարում կերտված Հայաստանի կենդանի պատմությունը։ Չուբարյանին հաջողվել է ազգային ավանդույթները համադրել համամարդկային արվեստի արժեքների հետ՝ իր արվեստը դարձնելով համաշխարհային մշակույթի մի մասնիկը։