Հայաստանի հոգևոր վահանը․ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի ուղին և առաքելությունը

Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն (ավազանի անունը՝ Կտրիճ Ներսիսյան) ծնվել է 1951 թվականի օգոստոսի 21-ին, ՀԽՍՀ Էջմիածնի շրջանի Ոսկեհատ գյուղում՝ գյուղացու ընտանիքում։ Նրա հայրը աշխատել է կոլտնտեսությունում, իսկ մայրը զբաղվել է տնային տնտեսությամբ։ 1965 թվականին նա ընդունվել է Էջմիածնի հոգևոր ճեմարան, որն գերազանցությամբ ավարտել է 1971 թվականին։ Նա նշանակվել է տեսչի օգնական՝ ստանձնելով նաև «Նոր Կտակարան» առարկայի դասավանդման պարտականությունը։

1970 թվականին ձեռնադրվել է սարկավագ, իսկ 1972 թվականին՝ կուսակրոն քահանա՝ ստանալով Գարեգին անունը։

Ամենայն հայոց կաթողիկոս Վազգեն Ա-ի օրհնությամբ նա շարունակել է աստվածաբանական կրթությունը Վիեննայի համալսարանում։ 1975 թվականին նշանակվել է Գերմանիայի հայ համայնքի հոգևոր հովիվ՝ միաժամանակ իր աստվածաբանական կրթությունը շարունակելով Բոննի համալսարանում։

1979 թվականին վերադարձել է Էջմիածին և ուսումը շարունակել Մոսկվայի հոգևոր ակադեմիայում։ 1980 թվականին նշանակվել է Արարատյան թեմի Առաջնորդական փոխանորդի օգնական, իսկ 1983 թվականին ձեռնադրվել է եպիսկոպոս։ 1992 թվականին արժանացել է արքեպիսկոպոսի աստիճանի։

Հայաստանում նրա գործունեությունը կապված է եղել հոգևոր և կրթական կենտրոնների ստեղծման հետ։ 1989 թվականին նա Սևանում հիմնադրել է «Վազգենյան» հոգևոր դպրանոցը, իսկ 1990 թվականին՝ Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնը, որը համակարգել է տասնյակ դպրոցներում իրականացվող հոգևոր կրթությունը։ Նրա ջանքերով Երևանի երեք պիոներական պալատները հանձնվել են Եկեղեցուն և վերածվել Հայորդյաց տների։

1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին, Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Ա-ի մահից հետո, արքեպիսկոպոս Գարեգինն ընտրվել է Ամենայն հայոց 132-րդ Հայրապետ և Կաթողիկոս։Նա երկար ժամանակ անց դարձավ ժամանակակից Հայաստանի Հանրապետության տարածքում ծնված առաջին կաթողիկոսը։ Նրա գահակալության տարիներին Հայ Առաքելական Եկեղեցին ամրապնդել է իր միջազգային կապերը։ Գարեգին Բ-ն հանդիպել է Հռոմի պապ Հովհաննես Պողոս Բ-ին և Հռոմի պապ Ֆրանցիսկոսին, մասնակցել է միջեկեղեցական երկխոսությունների և Արևելյան ուղղափառ եկեղեցիների անունից ղեկավարել Եկեղեցիների համաշխարհային խորհրդի աշխատանքները։

Նրա կառավարման տարիներին իրականացվել են նաև մի շարք բարեփոխումներ, այդ թվում՝ աշխարհի տարբեր երկրներում գործող հայկական համայնքների համար միասնական կանոնադրությունների ներդրումը։ Այս քայլը, թեև առաջացրել է որոշակի քննարկումներ ու տարաձայնություններ, նպաստել է եկեղեցական կյանքի կենտրոնացմանն ու համակարգմանը։ Գարեգին Բ-ն ակտիվորեն աջակցել է նոր եկեղեցիների և կրթական հաստատությունների կառուցմանը, մասնակցել է 1988 թվականի երկրաշարժից տուժածներին ցուցաբերվող օգնությանը, ինչպես նաև զարգացրել է ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը Եկեղեցու գործունեության մեջ։

Վերջին տարիներին Հայ Առաքելական Եկեղեցու և Հայաստանի իշխանությունների հարաբերությունները սրվել են։ 2026 թվականին Գարեգին Բ-ի նկատմամբ քրեական գործ է հարուցվել, և նրան արգելվել է լքել երկիրը։ Ամռանը նա մի շարք հոգևորականների հետ միասին կանգնել է դատարանի առաջ, և նրանց սպառնում է մինչև երկու տարվա ազատազրկում։

Այնուամենայնիվ, Գարեգին Բ-ն շարունակում է իր հոգևոր ծառայությունը՝ որպես հայ ժողովրդի հոգևոր առաջնորդ՝ միավորելով Սփյուռքի հայկական համայնքները և ամրապնդելով Հայ Առաքելական Եկեղեցու դիրքն աշխարհում։ Նրա կյանքի ուղին ավանդույթի և արդիականության, ազգային ինքնությանը հավատարիմ մնալու ու միջեկեղեցական կապերն ամրապնդելու օրինակ է։