Հայը, որը վախ չուներ․ Բեհբուտ Շելկովնիկով

Բեհբուտ Շելկովնիկովը (Բորիս Մարտինի Մետաքսյան) ծնվել է 1837 թվականի հուլիսի 3-ին՝ Նուխի (ներկայիս՝ Շաքի) քաղաքում։ 1855 թվականին ավարտել է Մոսկվայի առաջին կադետական կորպուսը և ծառայության անցել Կովկասում տեղակայված 20-րդ հրետանային բրիգադում։ Այդ տարիներին նա ակտիվ մասնակցել է լեռնաբնակների դեմ իրականացվող ռազմական արշավներին՝ ձեռք բերելով խիզախ սպայի համբավ։

1863 թվականին Շելկովնիկովն ավարտել է Գլխավոր շտաբի Նիկոլաևյան ակադեմիան, թեև ռազմական հանգամանքների պատճառով ավարտական քննություններ չի հանձնել։ Այնուհետև ծառայության է նշանակվել Վարշավայի ռազմական օկրուգում, որտեղ մասնակցել է լեհական ապստամբության ճնշմանը։ Մարտերից մեկի ժամանակ վիրավորվել է ոտքից։ Ցուցաբերած բացառիկ խիզախության համար պարգևատրվել է Սուրբ Վլադիմիրի 4-րդ աստիճանի շքանշանով, ինչպես նաև ստացել կապիտանի կոչում։ Շուտով արժանացել է նաև Սուրբ Գեորգիևյան 4-րդ աստիճանի շքանշանի, որը Ռուսական կայսրության բարձրագույն ռազմական պարգևներից էր։

Վերադառնալով Կովկաս՝ Շելկովնիկովը նշանակվել է Զաքաթալայի օկրուգի պետ, իսկ ավելի ուշ ղեկավարել է Սևծովյան զինվորական օկրուգը։ Նրա ռազմական կարիերայի գագաթնակետը դարձել է 1877–1878 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմը։ Նա աչքի է ընկել Սոչիի մերձակայքում թուրքական ծովային դեսանտի դեմ Սևծովյան ափի պաշտպանության ժամանակ, ինչի համար արժանացել է գեներալ-մայորի կոչման։ Այն բանից հետո, երբ գեներալ Կրավչենկոյին չհաջողվեց պաշտպանել Սուխումը, հենց Շելկովնիկովը կարողացավ թուրքական զորքերից հետ գրավել քաղաքն՝ ամրապնդելով իր հեղինակությունը որպես տաղանդավոր զորահրամանատար։

Առանձնահատուկ նշանակություն ունեցավ նրա մասնակցությունը Ալաջայի բարձունքների ճակատամարտին, որտեղ նա ղեկավարում էր առանձին զորախումբ։ Ցուցաբերած խիզախության և հմուտ հրամանատարության համար պարգևատրվել է Սուրբ Գեորգիևյան 3-րդ աստիճանի շքանշանով։

Ռուսական զորքերի կողմից Էրզրումը գրավելուց հետո Շելկովնիկովը նշանակվել է այդ շրջանի նահանգապետ։ Նա մեծ եռանդով է անցել իր պարտականությունների կատարմանը, սակայն շուտով վարակվել է տիֆով և 1878 թվականի փետրվարի 10-ին մահացել՝ ընդամենը 40 տարեկանում։

Սկզբում նա հուղարկավորվել է Թբիլիսիի հայոց վանքի բակում, իսկ ավելի ուշ նրա աճյունը վերահուղարկավորվել է հայ նշանավոր զորավարների կողքին։