Մահացել է ԽՍՀՄ երկրաբանության վերջին նախարար, բարերար Գրիգորի Գաբրիելյանցը
22 Նոյեմբերի 2026, 21:49
Կյանքի 93-րդ տարում մահացել է խորհրդային պետական գործիչ, ականավոր գիտնական-երկրաբան, բարերար, ԽՍՀՄ երկրաբանության վերջին նախարար Գրիգորի Արկադիի Գաբրիելյանցը։
1934 թվականին Բաքվում, բժշկի ընտանիքում ծնված Գրիգորի Գաբրիելյանցը գերազանցությամբ ավարտել է Ադրբեջանի արդյունաբերական ինստիտուտը և անցել մասնագիտական երկար ճանապարհ՝ դաշտային երկրաբանից հասնելով մինչև համամիութենական գերատեսչության ղեկավարի պաշտոնին։
1950-ական թվականներին նա սկսել է իր աշխատանքային գործունեությունը Թուրքմենստանում՝ դառնալով Կարակումի անապատում նավթի և գազի խոշորագույն հանքավայրերի, այդ թվում՝ հսկայական Շատլըքի գազի հանքավայրի հայտնաբերողներից մեկը։ Հետագայում մասնակցել է նաև Արևմտյան Սիբիրի նավթագազաբեր ավազանի յուրացմանը։
Ավելի քան 220 գիտական աշխատությունների և նավթագազային երկրաբանության վերաբերյալ դասագրքերի հեղինակ Գրիգորի Գաբրիելյանցը ԽՍՀՄ պետական մրցանակի դափնեկիր էր։ 1989 թվականի հուլիսին նա նշանակվել է ԽՍՀՄ երկրաբանության նախարար և այդ պաշտոնը զբաղեցրել մինչև Խորհրդային Միության փլուզումը՝ 1991 թվականի վերջին՝ ղեկավարելով ոլորտը վերակառուցման բարդագույն ժամանակաշրջանում։
Հայ ժողովրդի նորագույն պատմության մեջ Գրիգորի Արկադիի Գաբրիելյանցն իր ուրույն տեղն է զբաղեցրել նաև որպես լուսավորչական գործունեությամբ զբաղվող և մշակույթի ու արվեստի նվիրյալ բարերար։
2011 թվականից մինչև Ադրբեջանի կողմից Արցախի դեմ սանձազերծված ագրեսիան նա ապրել և աշխատել է Արցախում՝ զբաղեցնելով ԼՂՀ նախագահի խորհրդականի պաշտոնը։
Այդ տարիների ընթացքում նա հանրապետությանը նվիրաբերել է իր բացառիկ անձնական հավաքածուները և հիմնադրել երկու նշանակալի մշակութային հաստատություն՝ Ստեփանակերտի՝ իր անունը կրող Երկրաբանության պետական թանգարանը և Շուշիի կերպարվեստի պետական թանգարանը։
Ստեփանակերտի երկրաբանական թանգարանի ցուցադրության հիմքում ավելի քան 400 հազվագյուտ հանքանյութեր և լեռնային ապարներ էին, որոնք Գաբրիելյանցը հավաքել էր աշխարհի 45 երկրներում իրականացրած իր բազմամյա արշավախմբերի ընթացքում։
Շուշիի կերպարվեստի պետական թանգարանի համար նա հավաքել էր հարյուրավոր գեղանկարներ ու քանդակներ՝ Հովհաննես Այվազովսկու, Մարտիրոս Սարյանի, Մինաս Ավետիսյանի և այլ նշանավոր արվեստագետների ստեղծագործություններից մինչև ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Իտալիայի, Ճապոնիայի և աֆրիկյան երկրների վարպետների գործեր։
Գիտնականի կյանքի վերջին տարիների ողբերգական էջերից մեկը նրա հիմնադրած արցախյան թանգարանների և դրանց նվիրաբերած արվեստի անգին գործերի ճակատագիրն էր։ Դրանք մնացին Շուշիում և Ստեփանակերտում։
Այնուամենայնիվ, Գրիգորի Արկադիի Գաբրիելյանցի ավանդը գիտության, երկրաբանահետախուզական աշխատանքների զարգացման և մշակութային ժառանգության պահպանման գործում մնայուն է։