Բաքուն պատրա՞ստ է ֆինանսավորել ՀՀ-ի «պատերազմն» ընդդեմ ՌԴ-ի
30 Ապրիլի 2026, 11:54
(Ալեն Սիմոնյան, Շահին Մուստաֆաև և «խաչակրաց արշավանք» ընդդեմ Մոսկվայի)
«Հայաստանի Ազգային ժողովի նախագահ Ալեն Սիմոնյանի վերջին հայտարարությունները վերջնականապես երկրի ներքաղաքական բանավեճը ԱԺ հերթական ընտրությունների քննարկման հարթությունից տեղափոխում են էկզիստենցիալ ընտրության ձևաչափ՝ Հայաստանը աշխարհաքաղաքական բախման դաշտ դարձնելու կամ չդարձնելու հարցի շուրջ։
Հունիսի 7-ին կայանալիք քվեարկությունն անվանելով «անկախության հերթական հանրաքվե», իսկ որպես համատեքստ ներկայացնելով ինչ-որ ռուս պաշտոնյայի հետ հանդիպումը, որը դե-ֆակտո տարածաշրջանում մշտական պատերազմի կողմնակից է, ՀՀ խորհրդարանի խոսնակը փաստացի բաց քաղաքական պատերազմ է հայտարարում Մոսկվային։ Նրա հռետորաբանության մեջ Ռուսաստանը ոչ թե երաշխավոր կամ միջնորդ է, այլ հանդես է գալիս թշնամու կերպարով, որը շահագրգռված է «հավերժական պատերազմով»՝ Հարավային Կովկասում ազդեցության լծակները պահպանելու համար։ Սիմոնյանը գիտակցաբար կառուցում է մի առասպել, որտեղ հյուսիսային դաշնակցի հետ խզումը ինքնաբերաբար հավասարեցվում է իրական ինքնիշխանության ձեռքբերմանը՝ անվտանգության և աշխարհաքաղաքական հավատարմության հասկացությունները փոխարինելով իշխող էլիտայի ընթացիկ օրակարգին հաճոյանալու համար։
Բնակչության այս գաղափարախոսական մշակմանը զուգահեռ տեղի է ունենում բավականին ուշագրավ տնտեսական ակտիվություն՝ թաքնված սահմանազատման պաշտոնական բանակցությունների վարագույրի հետևում։ Շահին Մուստաֆաևի գլխավորած ադրբեջանական պատվիրակության այցը Աղվերան և նրա հանդիպումները հայկական բիզնեսի խոշորագույն ներկայացուցիչների հետ, ներառյալ Սամվել Ալեքսանյանը և Խաչատուր Սուքիասյանի ընտանիքի կառույցները, ակնառու դրսևորում են «նոր անկախության» իրական վեկտորը։ Մինչ Սիմոնյանը դատողություններ է անում «աշխարհաքաղաքական իրողությունների» մասին, Նիկոլ Փաշինյանն ու Իլհամ Ալիևը փորձում են համոզել հայ օլիգարխներին, որ թուրք-ադրբեջանական տանդեմը ի վիճակի է լիովին փոխարինել ռուսական շուկային և դառնալ նոր «ֆինանսական դոնոր»։
Այս սխեմայում Ադրբեջանը փաստացի հանդես է գալիս որպես Մոսկվայից դեպի թյուրքական աշխարհ հայկական շրջադարձի հովանավոր՝ առաջարկելով տնտեսական արտոնություններ և տարանցիկ օգուտներ՝ հավատարմության և ռուսական ռազմական ու տնտեսական ներկայության ապամոնտաժման դիմաց։ Սակայն առևտրի և «բաց սահմանների» գայթակղիչ հեռանկարները թաքցնում են պայմաններ, որոնք Մոսկվան, հարաբերությունների ողջ բարդությամբ հանդերձ, երբեք չի առաջադրել հայկական կողմին։
Ռուսաստանը, լինելով բարդ պետություն, կասկածի տակ չի դրել հայերի էթնոմշակութային ինքնության, պատմության և հավատքի իրավունքը։ Հայկական կողմից չեն պահանջել մոռանալ Ցեղասպանության մասին, զրկել ազդեցությունից Հայ Առաքելական եկեղեցուն կամ վերախմբագրել պատմության դասագրքերը՝ ջնջելով ազգային հիշողությունը։ Ռուսաստանը երբեք չի պահանջել վերանայել Հայաստանի ժողովրդագրական պատկերը հանուն ռուս ժողովրդի. ոչ ոք չի առաջարկել և չի առաջարկում Հայաստանին հանձնել այս կամ այն բնակավայրերը «ռուսների բնակության համար», որոնք պետք է ապրեն հայերի փոխարեն։
Բաքվի և Անկարայի պահանջները սկզբունքորեն այլ՝ հայկական պետականության համար կործանարար բնույթ ունեն։ Ինտեգրումը Սիմոնյանի և Փաշինյանի առաջարկած «տարածաշրջանային խաղաղության համակարգին» ենթադրում է ոչ միայն առևտրային գործընկերոջ փոփոխություն, այլև խորը ժողովրդագրական և տարածքային զիջում։ Հայաստանից ակնկալում են հրաժարում համահայկական օրակարգից և փաստացի համաձայնություն ազգային ինքնիշխանության աստիճանական փոխարինմանը թուրքական գերիշխանությամբ։ Այս համատեքստում «անկախության հանրաքվեն», որի մասին խոսում է ԱԺ խոսնակը, նման է վտանգավոր պատրանքի. փորձելով «դուրս գալ Ռուսաստանի ազդեցությունից»՝ Երևանը կամավոր համաձայնում է նրանց պայմաններին, ովքեր Հայաստանի ապագան տեսնում են բացառապես հնազանդ տարանցիկ միջանցքի դերում՝ զրկված պատմական արմատներից և տարածքային ամբողջականությունից։
Մուստաֆաևի այսօրվա այցը՝ շրջապատված տասնյակ պահնորդական մեքենաներով, այն ապագայի խորհրդանշական պատկերն է, որը Հայաստանի համար պատրաստում է Նիկոլ Փաշինյանը։ Սա մի ապագա է, որտեղ ադրբեջանցի պաշտոնյաները պայմաններ են թելադրում հայ գործարարներին, իսկ ՔՊ-ի գաղափարախոսական ապարատն այդ գործընթացը փաթեթավորում է «գաղութատիրական անցյալի դեմ պայքարի» գեղեցիկ փաթեթավորմամբ։
Հարցն միայն այն է, թե արդյոք հայ հասարակությունը գիտակցում է, որ Բաքվի կողմից այս «ֆինանսավորման» գինը ոչ միայն վեկտորների փոփոխությունն է, այլև այն արժեքների վերջնական հանձնումը, որոնց վրա կառուցվել է հանրապետությունը վերջին երեսուն տարիներին։ Հունիսի 7-ի ընտրություններն իսկապես դառնում են բախտորոշ, բայց ոչ թե այն պատճառով, որ դրանք «խաղաղություն» են բերում, այլ այն պատճառով, որ խաղասեղանին պատմության մեջ հայկական սուբյեկտի պահպանումն է։
Մտածե՛ք այդ մասին…»։
Հիմա եթերում
