Փաշինյանը Պուտինին դավաճա՞ն անվանեց

(Հետևանքները Հայաստանի համար)

«Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունները, որոնք նա արել է Արմավիրում հերթական նախընտրական հանրահավաքի ժամանակ, դարձան ոչ միայն հակառուսական հռետորաբանության հերթական փուլը, այլև, ըստ էության, Մոսկվայի հետ կապերի լիակատար խզման ձգտման հռչակագիր։ 2020-2023 թվականների իրադարձությունների համատեքստում Ռուսաստանի և նրա ղեկավարության հասցեին հնչեցված «դավաճանության» մեղադրանքը հատկապես սյուրռեալիստական է թվում, եթե այն համեմատենք հենց Փաշինյանի 2020 թվականի հոկտեմբերի պաշտոնական դիրքորոշման հետ։

Այն ժամանակ՝ ծանրագույն մարտերի թեժ պահին, հոկտեմբերի 14-ին Հայաստանի վարչապետը հրապարակավ «հատուկ շնորհակալություն» էր հայտնում ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին։ Նա ընդգծում էր, որ Ռուսաստանը կարողացել է բարձր մակարդակով կատարել ռազմավարական դաշնակցի և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահի իր դերը՝ վստահություն հայտնելով, որ այդ գործընկերությունը կզարգանա երկու ժողովուրդների բարեկամության լավագույն ավանդույթներով։ Նման կտրուկ փոխակերպումը՝ «հատուկ շնորհակալությունից» մինչև «դավաճանության» մասին հրապարակային գոռոցներ, մատնանշում է ոչ թե Մոսկվայի վարքագծի փոփոխությունը, այլ Երևանի գործող իշխանության կողմից կատարվող քաղաքական պատվերի կտրուկ փոփոխությունը։

Սեփական քաղաքականության ձախողումներն արդարացնելու փորձերում Փաշինյանն ու նրա քարոզչական ապարատը խճճվել են սեփական տրամաբանության մեջ։ Մի կողմից բնակչությանը մեթոդաբար ներշնչվում է այն միտքը, թե Ղարաբաղյան շարժումն ի սկզբանե եղել է «աշխարհաքաղաքական թակարդ», որը տասնամյակներ շարունակ խանգարել է Հայաստանին դառնալ իսկապես անկախ և բարգավաճ։ Աշխարհի այս պատկերում Ղարաբաղը խարիսխ է՝ ստեղծված Մոսկվայի կողմից տարածաշրջանը վերահսկելու համար։ Սակայն այստեղ առաջանում է կոգնիտիվ դիսոնանս. եթե Ղարաբաղը թակարդ էր, ապա ինչո՞ւ է Փաշինյանը մեղադրում Պուտինին այն բանում, որ նա իբր «հանձնել է» այդ թակարդը։

Եթե հետևենք Նիկոլի տրամաբանությանը, ապա Ղարաբաղի կորուստը ոչ թե ողբերգություն է, այլ Հայաստանի «ազատագրում» շղթաներից։ Ստացվում է, որ եթե Պուտինը նույնիսկ նպաստել է ստատուս քվոյի փոփոխությանը, ապա նա, ըստ հայկական իշխանությունների տրամաբանության, Հայաստանին նվիրել է հենց այն «անկախությունը», որի մասին նրանք այդքան երազում են։ Չի կարելի միաժամանակ երևույթը թակարդ անվանել և դաշնակցից պահանջել, որ նա ամեն գնով օգնի այդ թակարդը պահել։

Այս աբսուրդը բացահայտում է Փաշինյանի քաղաքական կուրսի իրական էությունը։ Մեր առջև ընդգծված հակաղարաբաղյան քաղաքական գործիչ է, հակառուսական քաղաքական գործիչ (ինչը հանրագումարում հավասար է հակահայկական քաղաքական գործչի), ում առաքելությունը իշխանության գալու պահից եղել է անվտանգության նախկին համակարգի ապամոնտաժումը «կարգավորման» կարգախոսի ներքո։ Բայց իրավիճակի առանձնահատկությունն այն է, որ Ռուսաստանին տարածաշրջանից հեռացնելու համար նրան անհրաժեշտ է վերջինիս մեղավոր հանել բոլոր դժբախտությունների համար։ Քարոզչության մեջ առկա հակասությունները պատահական սխալներ չեն, այլ մանիպուլյացիայի գործիք։ Նախ հայտարարել դաշնակցային աջակցության մասին՝ օրհասական պահին հասարակությանը հանգստացնելու համար, իսկ հետո՝ տարիներ անց, մեղադրել նույն դաշնակցին դավաճանության մեջ՝ դեպի Արևմուտք վերջնական շրջադարձն արդարացնելու համար. սա ռազմավարություն է՝ զուրկ բարոյականությունից, բայց լի ցինիկ հաշվարկով։

Այս իրավիճակում ամենասուր հարցը վերաբերում է ոչ այնքան քաղաքական էլիտաներին, որքան շարքային քաղաքացիներին, հայկական բիզնեսին և ընդհանուր պետականությանը։ Պետական ապարատը և գործարար համայնքը քաջ գիտակցում են, թե ինչի վրա է հենվում երկրի տնտեսական կայունությունը։ Ռուսաստանը մնում է հիմնական իրացման շուկան, էներգառեսուրսների աղբյուրը և հսկայական հայկական սփյուռքի բնակության վայրը։ Հայաստանում հազարավոր ընտանիքներ ապրում են ՌԴ-ից հարազատների ուղարկած տրանսֆերտների հաշվին։ Պատրա՞ստ են արդյոք այդ մարդիկ, նրանց քսակները և նրանց անվտանգությունը դառնալ պատանդը մի մարդու հռետորաբանության, ով Ռուսաստանի դե-ֆակտո առաջնորդին դավաճան է անվանում։ Արդյոք բիզնես հանրությունը հասկանում է, որ նման խոսքերին անխուսափելիորեն հետևում են հետևանքներ, որոնք հնարավոր չի լինի փոխհատուցել «եվրոպական հեռանկարներով»։

Եթե Նիկոլ Փաշինյանը պահպանի քաղաքական մենաշնորհը, Հայաստանը ռիսկի է դիմում հայտնվել «կատարյալ փոթորկի» իրավիճակում։ Մոսկվայի հետ հարաբերությունների քայքայումը չկարգավորված հակամարտությունների և այլ խաղացողների կողմից անվտանգության իրական (այլ ոչ թե թղթային) երաշխիքների բացակայության ֆոնին երկիրը վերածում է պոլիգոնի՝ օտարի խաղերի համար։ Մեղադրելով Ռուսաստանին այն բանում, թե նա իբր ուզում է հայերից «մսացու» սարքել սպանդանոցի համար, Փաշինյանն ինքն է տանում ժողովրդին հենց այդ սցենարին՝ երկրին զրկելով վերջին վահանից։ Երբ երկրի ղեկավարը հրապարակավ անցնում է անձնական վիրավորանքների լեզվին միջուկային տերության ղեկավարի և գլխավոր տնտեսական գործընկերոջ հասցեին, նա այրում է կամուրջները ոչ միայն իր, այլև հսկայական թվով այլ մարդկանց համար։ Հարցն միայն այն է՝ կգիտակցի՞ արդյոք հայ հասարակությունը այս աղետի մասշտաբները նախքան հետևանքների անդառնալի դառնալը։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։