«Նեմեսիս» գործողության գաղափարախոսը․ Շահան Նաթալի

Շահան Նաթալին (իսկական անունը՝ Հակոբ Տեր-Հակոբյան, 1884–1983 թթ.) հայ հասարակական-քաղաքական գործիչ, գրող և փիլիսոփա էր, «Նեմեսիս» գործողության գաղափարախոսներից և ղեկավարներից մեկը։ Նա դարձել է պատմական արդարության համար պայքարի խորհրդանիշ։

Շահան Նաթալին ծնվել է 1884 թվականի հուլիսի 14-ին Օսմանյան կայսրության Խարբերդի վիլայեթի Հյուսենիկ գյուղում։ 1894-1896 թթ․հայկական ջարդերի ընթացքում սպանվել են նրա հայրը, հորեղբայրը և այլ հարազատներ, իսկ ինքը հրաշքով է փրկվել հույն հարևանների օգնությամբ։ Այս իրադարձություններն ընդմիշտ ձևավորել են նրա աշխարհայացքն ու արդարության համար պայքարելու ձգտումը։

Կոստանդնուպոլսում ուսումը ավարտելուց հետո Նաթալին կրթությունը շարունակել է Բոստոնի համալսարանում (1909–1912 թթ.), որտեղ ուսումնասիրել է փիլիսոփայություն և գրականություն։ Նրա գաղափարները ձևավորվել են հենց այդ շրջանում՝ համադրելով ազգային մտածողությունն ու մարդասիրական արժեքները։ Վերադառնալուց հետո նա ակտիվորեն մասնակցել է «Հայ հեղափոխական դաշնակցություն» կուսակցության գործունեությանը՝ դառնալով գաղափարախոսներից մեկը։

Նրա կենսագրության գլխավոր էջը «Նեմեսիս» գործողությունն էր՝ հայ ազգայնականների գաղտնի առաքելություն, որի նպատակն էր ոչնչացնել Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչներին։ Նաթալին ոչ միայն մասնակից էր, այլ նաև գաղափարական ոգեշնչողն ու ղեկավարներից մեկը՝ Գրիգոր Մերջանովի հետ միասին։ Նրա ղեկավարությամբ պլանավորվել են պատժիչ գործողություններ Օսմանյան կայսրության այն հիմնական գործիչների դեմ, որոնք մասնակցել էին զանգվածային սպանություններին։

Բացի քաղաքական գործունեությունից, Շահան Նաթալին աչքի է ընկել նաև որպես գրող և փիլիսոփա։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային ինքնության, հիշողության և արդարության խնդիրներին։ Նաթալին գրել է հայ ժողովրդի ողբերգության, պատմական ճշմարտության պահպանման և այն ապագա սերունդներին փոխանցելու անհրաժեշտության մասին։

ԱՄՆ արտագաղթելուց հետո Նաթալին շարունակել է ակտիվ հասարակական գործունեությունը՝ մնալով հայկական Սփյուռքի հեղինակություններից մեկը։ Նա մահացել է 1983 թվականի ապրիլի 19-ին Մասաչուսեթս նահանգի Ուոթերթաուն քաղաքում՝ 98 տարեկանում։

Շահան Նաթալին իր անձնական ողբերգությունը վերածել է պայքարի և հատուցման գաղափարախոսության։ Նրա անունը հավերժ կապված է «Նեմեսիս» գործողության և այն գաղափարի հետ, որ զոհերի հիշատակը պետք է պաշտպանել գործողություններով։