Պուտինի և Փաշինյանի բանակցային ռազմավարությունները պարզ են
04 Սեպտեմբերի 2026, 12:06
(Ոչ թե համագործակցություն, այլ անվերջ առճակատում)
«Երևանից և Մոսկվայից հնչած վերջին հրապարակային հայտարարությունները՝ Բիշքեկում կայացած հայ-ռուսական բարձր մակարդակի վերջին շփումների արդյունքներով, ակնհայտորեն ցույց են տալիս, որ հայ-ռուսական հարաբերությունների ճգնաժամը թևակոխել է բաց հակամարտության և թույլատրելիի սահմանների բացահայտ փորձարկման փուլ։
Եթե Բիշքեկի բանակցություններից անմիջապես հետո Հայաստանի ղեկավարության արտաքին հռետորաբանությունը պահպանում էր զսպվածության և օպտիմիզմի տպավորություն (Պուտինի հետ բանակցությունների ավարտից անմիջապես հետո Փաշինյանն ավտոմեքենայից հիացական տեսանյութ էր հրապարակել, որում գոհունակություն հայտնեց բանակցություններից), ապա հայրենիք վերադառնալուն պես Նիկոլ Փաշինյանը տոնայնությունը փոխեց ցուցադրաբար կոշտի։ Երևանը փաստացի որոշում է կայացրել շարժվել հետագա էսկալացիայի ճանապարհով՝ շարունակելով խաղադրույքների բարձրացման պրակտիկան։
Ռուսական 102-րդ ռազմաբազայի նշանակության վերանայումը (Փաշինյանը հայտարարեց, որ Հայաստանը դեմ չէ ռուսական ռազմաբազայի դուրսբերմանը), Եվրասիական տնտեսական միության շրջանակում պարտավորությունների անժամկետ լինելու վերաբերյալ կասկածները («ԵԱՏՄ անդամ ոչ մի երկիր հավատարմության երդում չի տվել և ազատ է իր որոշման մեջ», — հայտարարեց Փաշինյանը) և ծաղրական ռեպլիկները երկրի խորհրդային անցյալի հասցեին՝ այս ամենը միասնական գծի տարրեր են, որոնք կոչված են ցույց տալու ձևավորված ստատուս քվոյի արմատական վերանայման պատրաստակամությունը, խաղադրույքները շարունակաբար բարձրացնելու պատրաստակամությունը։
Այնուամենայնիվ, այս ռազմավարության մեջ նկատվում է հիմնարար հաշվարկային սխալ։ Խաղադրույքների բարձրացման հայեցակարգի արդյունավետությունն ուղղակիորեն կախված է ընդդիմախոսի վրա ազդեցության իրական լծակների առկայությունից։ Հայկական կողմը Կրեմլի, անձամբ Վլադիմիր Պուտինի վրա ճնշման գործիք չունի, մինչդեռ Մոսկվան տիրապետում է տնտեսական, ենթակառուցվածքային, քաղաքական և ռազմական փաստարկների սպառիչ արսենալի։ Երևանի դեմարշներին ռուս պաշտոնյաների արձագանքը ցույց է տալիս, որ ռուսական կողմը մտադիր չէ զիջել դիրքերը։
Կրեմլում հստակ հասկացրել են, որ եվրաինտեգրման մասին որոշումը Հայաստանի ինքնիշխան ընտրությունն է, սակայն այդ ընտրության հետևանքը կլինի ԵԱՏՄ շրջանակներում հասանելի բոլոր առևտրային, էներգետիկ և մաքսային արտոնությունների անխուսափելի կորուստը։ Այս մասին հայտարարել է Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետության շրջանի հայ-ռուսական հարաբերությունների գլխավոր ճարտարապետ, ՌԴ հյուսիսկովկասյան հարցերով փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը։ Երկու սկզբունքորեն տարբեր տնտեսական բլոկներում մասնակցության համատեղման անհնարինությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես վերջնագիր, այլ որպես պրագմատիկ փաստ։
Մոսկվայի նոր բանակցային ռազմավարության բնորոշ գիծն է դառնում հաղորդակցության հասցեատիրոջ փոփոխությունը։ Ռուսաստանի ղեկավարությունը, առաջին հերթին ՝ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, ավելի ու ավելի ակնհայտորեն դիմում է ոչ թե Երևանի գործող կառավարությանը, այլ անմիջապես հայ հասարակությանը։ Ելույթներում ընդգծվում է, որ երկկողմ գործընկերության առանցքային տարրերի ճակատագիրը՝ զորամիավորումների ներկայությունից մինչև առևտրաարդյունաբերական կապեր, պետք է որոշվի ժողովրդի կամքով, այլ ոչ թե իշխող վերնախավի որոշումներով։ Ինչպես որոշի ժողովուրդը, այլ ոչ թե այսօր իշխանության ղեկին գտնվող ագրեսիվ փոքրամասնությունը, այնպես էլ Ռուսաստանը կվարվի։ Դրանով իսկ Մոսկվան հստակ սահմանազատում է անցկացնում երկրի ազգային շահերի և Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական կուրսի միջև։
Երկարաձգված «կլինչը» և միջպետական երկխոսության շարունակական վատթարացումը լուրջ ռիսկեր են պարունակում երկու կողմերի համար։ Երևանի համար ավանդական գործընկերոջ հետ կապերի հապճեպ խզումը հղի է տնտեսական կայունության քայքայմամբ և ծայրահեղ անհանգիստ տարածաշրջանում անվտանգության առկա երաշխիքների կորստի։
Ռուսաստանի համար Հարավային Կովկասում կապերի ապակայունացումը նշանակում է տարածաշրջանային անվտանգության ձևավորված ճարտարապետության թուլացում՝ անկայունության պոտենցիալ տեղափոխմամբ հարևան տարածքներ, առաջին հերթին՝ Հյուսիսային Կովկաս։ Աճող առճակատումը՝ փոխզիջումների պրագմատիկ որոնման փոխարեն, վտանգի տակ է դնում երկու պետությունների հիմնարար շահերը՝ գործընկերությունը վերածելով մշտական շփման դինամիկայի։
Մտածե՛ք այդ մասին…»։
Հիմա եթերում
