Հայաստանին «Սարոյան եղբայրներ» ֆիլմը նվիրած ռեժիսորը՝ Արկադի Հայրապետյան

Ռեժիսոր Արկադի Հայրապետյանը ծնվել է 1928 թվականի հունիսի 4-ին Բաքվում։ Պատանեկության տարիներից հետաքրքրված էր թատրոնով և արվեստով, ինչը կանխորոշել է նրա հետագա կյանքի ուղին։

1951 թվականին ավարտել է Երևանի գեղարվեստաթատերական ինստիտուտի դերասանական ֆակուլտետը՝ ստանալով մասնագիտական կրթություն, որը դարձել է նրա ստեղծագործական գործունեության ամուր հիմքը։

Ինստիտուտն ավարտելուց հետո Հայրապետյանն աշխատանքի է անցել Գաբրիել Սունդուկյանի անվան թատրոնում։ 1951-1956 թվականներին նա աշխատել է որպես դերասան և ռեժիսորի օգնական՝ խորությամբ ուսումնասիրելով թատերարվեստը և ձեռք բերելով բեմադրական հարուստ փորձ։ 1956 թվականին անցել է կինոարվեստի ոլորտ՝ դառնալով «Հայֆիլմ» կինոստուդիայի երկրորդ ռեժիսոր, իսկ 1969 թվականից սկսել է աշխատել որպես ինքնուրույն կինոռեժիսոր։

Արկադի Հայրապետյանը նկարահանել է մի շարք նշանակալի ֆիլմեր, այդ թվում՝ «Սարոյան եղբայրներ» (1969), «Ժայռը» (1975), «Շեկ ինքնաթիռ» (1975, համատեղ՝ Առնոլդ Աղաբաբովի հետ), «Արևիկ» (1978), «Գործուղում առողջարան» (1981), ինչպես նաև «Կորիոլան» (1982) ֆիլմ-ներկայացումը։ Նրա ստեղծագործություններն առանձնանում էին մարդկային կերպարների խոր ընկալմամբ, դրամատիկական հագեցվածությամբ և հայկական մշակույթի ազգային առանձնահատկությունները բացահայտելու ձգտմամբ։

Որպես դերասան՝ նա նկարահանվել է մի ֆիլմերում, խաղացել ներկայացումներում։ «Արևիկ» ֆիլմում (1978) մարմնավորել է գործարանի տնօրենի կերպարը, իսկ «Թագավոր Ջոն» (1984) ֆիլմում հանդես եկել Պոմֆրետցի Փիթերի դերում։ Այսպիսով, Հայրապետյանը միավորել է ռեժիսորի, սցենարիստի և դերասանի տաղանդները՝ դառնալով հայկական արվեստի բազմակողմանի ու վառ ներկայացուցիչներից մեկը։

«Սարոյան եղբայրներ» ֆիլմի համար նա 1970 թվականին արժանացել է Հայկական ԽՍՀ պետական մրցանակի։ 1981 թվականին նրան շնորհվել է Հայկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործչի կոչում՝ ազգային կինոարվեստի զարգացման գործում ունեցած նշանակալի ավանդի համար։

Արկադի Հայրապետյանը մահացել է 1993 թվականի մարտի 30-ին Երևանում։ Նրա կյանքն ու ստեղծագործական ժառանգությունը կարևոր հետք են թողել հայկական թատրոնի և կինոյի պատմության մեջ։ Նա պատկանում էր այն սերնդի ռեժիսորներին, որոնք ձևավորել են Հայաստանի մշակութային դիմագիծը խորհրդային տարիներին, իսկ նրա ստեղծած ֆիլմերը մինչ օրս գնահատվում են իրենց գեղարվեստական ուժի, մարդկային խորության և ազգային ինքնատիպության համար։