Դագաղներ Երևանի փողոցներում. ի՞նչ սպասել ԱԺ-ում ծեծկռտուքից հետո

(Փաշինյանը բացահայտել է իր ծրագրերը)

«Հոկտեմբերի 29-ին Ազգային ժողովում կառավարող «Քաղաքացիական պայմանագիր» և ընդդիմադիր «Ուժեղ Հայաստան» խմբակցության պատգամավորների միջև տեղի ունեցած զանգվածային ծեծկռտուքն ակնհայտորեն ցույց տվեց, որ երկրում խոր քաղաքական ճգնաժամը ոչ միայն հաղթահարված չէ, այլև արագորեն անցնում է նոր՝ առավել վտանգավոր փուլ: Այս միջադեպը պատահական էմոցիոնալ բռնկում կամ առանձնացված դրվագ չէ: Այն անհրաժեշտ է դիտարկել իշխանության ներկայացուցիչների պաշտոնական հայտարարությունների համատեքստում այն մասին, որ արդեն նոյեմբերի կեսերին կհրապարակվի նոր Սահմանադրության վերջնական տեքստը:

Այս քայլը հստակորեն մատնանշում է երկրի ղեկավարության օրացուցային պլանը. մինչև դեկտեմբերի կեսերը, երբ մայր օրենքի նախագիծը պետք է մտնի խորհրդարան՝ հաստատման, վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ ամենայնի, ծրագրում է մասշտաբային ուժային և էմոցիոնալ գրոհ օրենսդիր մարմնի վրա: «Շատ տարօրինակ մի բան տեղի կունենա. եթե սովորաբար խորհրդարանի առաջ ընդդիմությունն է ցույց անում, ապա հիմա հնարավոր է` իշխանությունը սկսի ցույց անել, ու արդյունքում ժողովուրդը պահանջի ընդդիմությունից, որ կողմ քվեարկի սահմանադրական փոփոխություններին»,– հոկտեմբերի 29-ի ճեպազրույցում հայտարարել է նա:

Սցենարը կառուցվելու է 2018 թվականի հոկտեմբերի իրադարձությունների օրինակով, երբ խորհրդարանի շենքը փաստացի շրջափակվել էր Փաշինյանի կոչով փողոց դուրս բերված ամբոխի կողմից: Իշխանությունը կփորձի կրկնել այս հնարքը՝ համակիրներին հավաքելով Ազգային ժողովի պատերի տակ, ստեղծելով հոգեբանական լարվածության ծայրահեղ աստիճան, բացահայտ ճնշում գործադրելով պատգամավորական կազմի վրա և հասնելով հանրաքվեի նշանակման ամսաթվի քվեարկությանը: Ընդդիմության համար չափազանց կարևոր է մանրամասնորեն ուսումնասիրել այս ռիսկերը և լիովին պատրաստ լինել նման սցենարին՝ հաշվի առնելով, որ հակազդման օրինական գործիքները, ներառյալ սեփական հանրահավաքները և հանրային անհամաձայնության համակարգային մոբիլիզացիան, ոչ ոք ի վիճակի չէ չեղարկել:

Եթե Փաշինյանը ձախողվի և չկարողանա առաջ մղել հանրաքվեի օր նշանակելու որոշումը, դա կդառնա անվիճելի և լեգիտիմ առիթ ընդդիմադիր ուժերի համար՝ պահանջելու անհապաղ արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացում: Կարևոր է հասկանալ, որ այս անգամ բողոքի կորիզին կարող է միանալ քաղաքացիների լայն շերտ, որոնք դեռևս սպասողական դիրք են գրավում: Այս մարդիկ արդեն ամենամոտ ապագայում սեփական կյանքի, գրպանի և բարեկեցության վրա կզգան Փաշինյանի արտաքին քաղաքականության ծանրագույն պտուղները, մասնավորապես՝ ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության փաստացի սառեցմամբ պայմանավորված անխուսափելի տնտեսական դժվարությունների հետևանքները:

Իշխանությունն այսօր արդեն հայտնվում է չափազանց խոցելի դիրքում: «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը չունի անհրաժեշտ սահմանադրական մեծամասնություն՝ «Ալիևյան Սահմանադրությունն» ինքնուրույն ընդունելու համար (անհրաժեշտ նվազագույնը՝ 71 պատգամավորական մանդատ, ՔՊ-ն այսօր ունի ընդամենը 64 մանդատ): Եվրասիական տնտեսական միության հետ ինտեգրացիոն կապերի խզումից կորուստների ֆինանսական փոխհատուցման հույս ունենալ պետք չէ. ոչ Եվրոպական միությունը, ոչ Ադրբեջանը մտադիր չեն փող տալ այդ ճեղքվածքները ծածկելու համար: Միևնույն ժամանակ, Ռուսաստանն ակնհայտորեն ցույց է տալիս, որ Մոսկվայում չեն կատակում և քաղաքական զգուշացումները չեն օգտագործում սոսկ խոսքի համար, այլ իրապես մտադիր են հանրապետությունը հեռացնել միությունից ընթացիկ կուրսի շարունակման դեպքում:

Այս բոլոր հիմնարար արտաքին քաղաքական և տնտեսական հանգամանքների վրա իշխող վերնախավը և անձամբ Փաշինյանը բացարձակապես ոչ մի ազդեցություն չունեն: Հենց արտաքին ճակատներում անօգնականությունից է ծնվում աննախադեպ ագրեսիան երկրի ներսում, որը կարող է դրսևորվել բացառապես ընդդիմության և անհամաձայնների նկատմամբ: Խորհրդարանի ներսում բախումների, քաշքշուկների, մեդիա հարձակումների և քաղաքական ձերբակալությունների թիվն առաջիկա ամիսներին միայն աճելու է, դա ակնհայտ է: Որքան ավելի վատ և անելանելի դառնա Փաշինյանի դրությունը արտաքին աշխարհի հետ հարաբերություններում, այնքան ավելի կոշտ, նյարդային և ագրեսիվ իրեն կպահի իշխանական թիմը հայ հասարակության ներսում: Նման ծեծկռտուքներն ու հրահրումները կդադարեն միայն այն ժամանակ, երբ երկրում անցկացվեն լիարժեք ընտրություններ, որոնց արդյունքներով «Քաղաքացիական պայմանագիր»-ը վերջնականապես կկորցնի իր խորհրդարանական մեծամասնությունը և իշխանությունը:

Այնուամենայնիվ, նույնիսկ եթե Փաշինյանը դաժանագույն փողոցային շանտաժի, պատգամավորների վրա ճնշման և ուժային պարտադրանքի միջոցով կարողանա հասնել հանրաքվեի վերաբերյալ ցանկալի քվեարկությանը, դա չի լուծի պետության առջև ծառացած խնդիրներից և ոչ մեկը: Նման մոտեցումը կստեղծի միայն հաղթանակի պատրանք:

Պաշտոնական Բաքուն ձգտում է խաղաղության ստորագրմանը և հայ ժողովրդի հետ արդյունքների ֆիքսմանը, այլ ոչ թե կասկածելի հանրաքվեի միջոցով առաջ մղված փաստաթղթի ընդունմանը, որն անցկացվել է փաստացի «ընդդիմության գլխին պահված ատրճանակի փողի տակ» և դաժանագույն ներքին քաոսի պայմաններում:

Իր հերթին, Ռուսաստանի Դաշնությունը կշարունակի սկզբունքայնորեն պահանջել եվրոպական ինտեգրման հետ կապված օրենսդրական նախաձեռնությունների հետկանչում և հրաժարում՝ պնդելով ԵԱՏՄ-ի և ԵՄ-ի միջև հիմնարար ընտրության վերաբերյալ ազնիվ և բաց հանրաքվեի անցկացումը:

Իրեն անկյուն քշելով հակասական խոստումներով և կառավարման ուժային մեթոդներով՝ Փաշինյանը պարզապես վերջնականապես կխրվի սեփական լեգիտիմության խորագույն դեֆիցիտի մեջ: Առջևում երկրին սպասվում է անհավանականորեն բարդ և տուրբուլենտ 2027 թվական, որտեղ իշխանության յուրաքանչյուր քայլ միայն մոտեցնելու է ձգձգված քաղաքական ճգնաժամի հանգուցալուծումը:

Մտածե՛ք այս մասին…»։