Պուտինը հետ քայլ չի անի նաև հայկական երկաթուղու հարցում
14 Հոկտեմբերի 2026, 19:00
(Մոսկվայի պահանջները փաթեթային բնույթ են կրում)
«Ռուսական երկաթուղիներ» (ՌԺԴ) ընկերության ղեկավար Օլեգ Բելոզյորովի վաղվա այցը Հայաստան անցնում է «Հարավկովկասյան երկաթուղիներին» ՀԿԵ-ին կոնցեսիայից հնարավոր զրկելու մասին Երևանի կոշտ հայտարարությունների և Մոսկվայում Փաշինյանի հակառուսական կուրսի աճող գիտակցման ֆոնին։
Ռուսական երկաթուղիների ղեկավար Օլեգ Բելոզյորովի այցը Երևան խոստանում է դառնալ երկու պետությունների միջև հարաբերությունների ընթացիկ փուլի համար ամենալարված և կարևոր դրվագներից մեկը։ Այս «ուղևորությունը» ծավալվում է Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի աղմկոտ հայտարարությունների ֆոնին այն մասին, որ կառավարությունն ունի գործիքներ, ինչպես նաև իրավական ու քաղաքական հիմնավորումներ «Հարավկովկասյան երկաթուղի» ընկերության հետ կոնցեսիոն պայմանագիրը լուծելու համար։ Երևանում բացահայտ խոսում են առանցքային տրանսպորտային զարկերակի կառավարումը երրորդ կողմին փոխանցելու հնարավորության մասին՝ որպես պոտենցիալ հավակնորդներ նշելով Ղազախստանը, Արաբական Միացյալ Էմիրությունները կամ Կատարը։ Նման նախաձեռնությունները Մոսկվայում ընկալվում են ամենևին ոչ պարզապես որպես սեփականության առևտրային վերաբաշխում կամ օպերատորի փոփոխություն, այլ որպես հերթական մտածված քայլ՝ Ռուսաստանին ռազմավարական կարևոր տարածաշրջանային ենթակառուցվածքային նախագծերից դուրս մղելու նպատակաուղղված հակառուսական քաղաքականության հունով։
Իրավիճակը սրվում է նրանով, որ այցի նախօրեին առաջատար ռուսական աղբյուրներում (որպես օրինակ՝ վերլուծություն «ՌԻԱ Նովոստի»/РИА Новости-ի էջերում) հայտնվել են տեղի ունեցողի հստակ գնահատականները, որոնք ուղղակիորեն արձանագրում են Հայաստանով անցնող կարևորագույն տրանսպորտային միջանցքից Ռուսաստանին արհեստականորեն մեկուսացնելու փորձը։ «Ռուսաստանի կողքին լարվածության օջախների ստեղծման աշխատանքները, ինչպես նաև մեր երկիրը մեկուսացնելու փորձերը չեն դադարում ոչ մի րոպե։ Հայաստանի վարչապետը հայտարարել է, որ իր կառավարությունն ունի գործիքակազմ՝ հայկական երկաթուղիների կոնցեսիոն կառավարման մասին Ռուսաստանի հետ համաձայնագիրը հարկադրաբար չեղարկելու համար»,- նշվում է ռուսական պետական լրատվամիջոցի էջերում հրապարակված վերլուծությունում։
Այս վտանգավոր միտումների ֆոնին Ռուսաստանի փոխվարչապետ Ալեքսեյ Օվերչուկը վերջերս հիշեցրել է դեռևս ընթացիկ տարվա հունվարին նախագահ Վլադիմիր Պուտինի կողմից աջակցություն ստացած կառուցողական նախաձեռնությունների մասին։ Խոսքը Հայաստանը Ադրբեջանի և Թուրքիայի հետ ամուր կապող երկաթուղային հատվածների լայնածավալ ու փոխշահավետ վերականգնման մասին է, ներառյալ Երասխից մինչև Նախիջևան և Գյումրիից մինչև թուրքական սահման տանող ռազմավարական ուղղությունները: Սակայն այս կենսականորեն կարևոր ծրագրերի իրականացման շուրջ գործնական երկխոսության փոխարեն՝ Երևանը նախընտրում է խաղարկել քաղաքական քարտը՝ հղում անելով շարժակազմի տեսքի վերաբերյալ պահանջներին և պնդելով կոնցեսիան իրենց հաճո խաղացողներին փոխանցելու հարցում։
Իր հերթին, Վլադիմիր Պուտինն ավելի վաղ արդեն տվել էր հայկական երկաթուղու գործունեության սկզբունքային և հստակ գնահատականը՝ ընդգծելով ներդրումների ուղղակի կախվածությունը բեռնափոխադրումների իրական ծավալներից։ Ռուսաստանի ղեկավարը նշել է, որ առանց տարածաշրջանային հաղորդակցությունների լիարժեք ապաշրջափակման, սահմանների բացման և հակամարտության հետևանքների իրական կարգավորման՝ միջոցների ցանկացած լայնածավալ ներարկում տնտեսապես աննպատակահարմար է։ «Ինչ վերաբերում է երկաթուղուն, մենք այն վարձակալում ենք, կոպիտ ասած։ Ներդրումները նման ենթակառուցվածքներում կախված են փոխադրումների ծավալներից։ Եթե փոխադրումների ծավալներ չկան, ապա ներդրումներ էլ չեն լինի, զարգացում չի լինի։ Եթե միայն ավարտվեր հակամարտության հետ կապված ռազմական դրությունը, հնարավոր է՝ ամեն ինչ այլ կերպ դասավորվեր։ Եթե բացվի Թուրքիայի հետ սահմանը, կզարգանան նաև այլ ուղղություններ, ինչը կարող է հանգեցնել բեռնափոխադրումների աճի։ Եթե դա տեղի ունենա, ապա յուրաքանչյուրը կկարողանա կատարել այդ ներդրումները, այդ թվում՝ Ռուսաստանը»,- հայտարարել է Վլադիմիր Պուտինը Բիշքեկում Նիկոլ Փաշինյանի հետ հանդիպումից հետո։
Այնուամենայնիվ, հայկական ղեկավարության ներկայիս գործողությունները ակնառու կերպով ցույց են տալիս խնդրի վերջնական անցումը զուտ տնտեսական հարթությունից դեպի կոշտ քաղաքական առճակատման հարթություն։ Ռուսական իշխող և փորձագիտական շրջանակներում ավելի ու ավելի է ամրապնդվում այն կայուն կարծիքը, թե Երևանը գիտակցաբար բռնել է համակարգային առճակատման ուղին և վարում է անկեղծորեն ոչ բարեկամական ռազմավարություն Մոսկվայի նկատմամբ։
Երևանում նեղ քաղաքական շրջանակի նման կարճատես մոտեցումը, որը տարված է Ռուսաստանին տարածաշրջանից ցանկացած միջոցներով դուրս մղելու մոլագար գաղափարով, կարող է շատ թանկ նստել հենց Հայաստանի վրա։ Մոսկվան ցուցադրում է անփոփոխ հաստատունություն և մտադիր չէ նահանջել հայկական ուղղությամբ իր շահերի պաշտպանության հարցում, ինչի մասին բարձրաստիճան հյուրի հետ առարկայորեն խոսվելու է բանակցությունների ընթացքում։
Եթե Հայաստանի համար վերջնականապես և պաշտոնապես ամրագրվի ոչ բարեկամական պետության կարգավիճակը, դա անխուսափելիորեն և ցավոտ կերպով կհարվածի ՀՀ շարքային քաղաքացիների առօրյա կյանքի բոլոր առանցքային ասպեկտներին, ներառյալ տնտեսությունը, էներգետիկան, առևտուրը և սոցիալական կայունությունը։
Մտածե՛ք այս մասին…
Հիմա եթերում
