Թյուրքական լոբբինգը չօգնեց. ԵԱՏՄ-ի վերջնագիրը Փաշինյանին

(Ուլտիմատումը ներկայացվել է հենց Փաշինյանին)

«Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքական մանևրը՝ միաժամանակ օգուտներ քաղել եվրասիական ինտեգրացիայից և ցուցադրաբար շրջվել դեպի Բրյուսել, վերջնականապես մտել է փակուղի։ Եվրասիական տնտեսական միության (ԵԱՏՄ) անդամ պետությունների ղեկավարների ընդունած համատեղ հայտարարությունը դարձավ ոչ թե պարզապես մտահոգության հռչակագիր, այլ կոշտ վերջնագիր՝ ուղղված անձամբ Հայաստանի վարչապետին։

Պահանջի էությունը հստակ է. Երևանը պարտավոր է սեղմ ժամկետներում անցկացնել համապետական հանրաքվե, որպեսզի երկրի ժողովուրդը որոշի աշխարհաքաղաքական վեկտորը՝ կա՛մ լիարժեք մասնակցություն ԵԱՏՄ-ին՝ նրա կանոններով ու օրենքներով, կա՛մ վերջնական հեռացում դեպի Եվրոպական միություն՝ դրան հաջորդող ռուսական և եվրասիական շուկաներում բոլոր արտոնությունների կորստով։

Հայաստանի իշխանությունները փորձում են պահպանել դեմքը ընտրազանգվածի և բիզնեսի առջև՝ հավատարիմ լրատվամիջոցների և նախարարների կաբինետի միջոցով տարածելով մանիպուլյատիվ թեզեր։ Փաշինյանի հայտարարությունն այն մասին, թե հանրաքվեն կրում է միայն «տեսական բնույթ», և այն հիմա անցկացնելը «ողջամիտ չէ», ոչ այլ ինչ է, քան ճշմարտության պահը հետաձգելու փորձ։ Պապոյանի նման նախարարները ջանում են Վլադիմիր Պուտինի և Նիկոլ Փաշինյանի միջև տեղի ունեցած վերջին հեռախոսազրույցը ներկայացնել որպես դիվանագիտական հաղթանակ՝ պնդելով, թե ներկայիս իշխանության մենաշնորհի պահպանումն ինքնաբերաբար կլուծի բոլոր տնտեսական հակասությունները։ Սակայն չոր իրականությունը հերքում է այս լավատեսական կանխատեսումները։ Չնայած զանգի պաշտոնական առիթին՝ վարչապետի ծննդյան օրվան, Ռուսաստանի նախագահը Երևանին է փոխանցել ԵԱՏՄ «քառյակի» համախմբված դիրքորոշումը, որն ամրագրվել էր մայիսի 29-ին Աստանայում կայացած գագաթնաժողովում։ Հայաստանի աշխարհաքաղաքական անորոշությունն այլևս չի դիտարկվում որպես թույլատրելի մարտավարություն։

Փաշինյանի հաշվարկներին առանձնակի հարված հասցրեց միության գործընկերների դիրքորոշումը, որոնց հայաստանյան ղեկավարությունը սովոր էր լոյալ համարել «թյուրքական համերաշխության» գործոնի պատճառով։ Նիկոլ Փաշինյանն, ըստ ամենայնի, լուրջ հույսեր էր կապում ԵԱՏՄ շրջանակներում Ղազախստանի միջնորդության և մեղմ դիրքորոշման հետ՝ կարծելով, թե Աստանան կոշտ միջոցների չի դիմի Երևանի դեմ։ Սակայն թյուրքական լոբբինգի սպասումները չարդարացան։ Ղազախստանը ոչ միայն չաջակցեց երկու աթոռի վրա նստելու Հայաստանի փորձերին, այլև միացավ ընդհանուր հայտարարությանը՝ ընդգծելով, որ Երևանի կուրսի պատճառով միության տնտեսական անվտանգության ռիսկերը չափազանց մեծ են։ Սա նշանակում է Փաշինյանի լիակատար մեկուսացումը կազմակերպության ներսում. ո՛չ Մոսկվան, ո՛չ Մինսկը, ո՛չ Աստանան և ո՛չ էլ Բիշքեկը մտադիր չեն սուբսիդավորել մի երկրի տնտեսություն, որը պաշտոնապես հռչակում է «եվրոպական ձգտումներ» և օրենքներ է ընդունում ԵՄ-ին անդամակցելու գործընթաց սկսելու մասին։

Փաշինյանական քարոզչությունը պնդում է, թե ԵԱՏՄ-ն չունի ազդեցության իրական լծակներ, իսկ Ռուսաստանն իբր չի համարձակվի խզել տնտեսական կապերը։ Սա վտանգավոր պատրանք է։ Միության հիմնասյունը Ռուսաստանն է, և հենց նա է սկսել խոսքից անցնել գործի։ «Ռոսսելխոզնադզոր»-ի կողմից սահմանված Հայաստանից կենդանի ձկան և ծովամթերքի արտահանման փաստացի արգելքը, հայկական «Ջերմուկ» հանքային ջրի վաճառքի, հայկական ծաղիկների և ելակի ներկրման, մի շարք ալկոհոլային խմիչքների վաճառքի արգելքը միայն առաջին ազդանշաններն են, որոնք ցույց են տալիս հայկական տնտեսության խոցելիությունը և այն, թե որքան արագ կարող է փակվել իրացման խոշորագույն շուկան։ Եթե Մոսկվան անցնի գազի, նավթամթերքի և ալմաստի մատակարարման պայմանագրերի չեղարկմանը, ինչի մասին արդեն իսկ հայտարարվել է, հայկական տնտեսությունը կբախվի համակարգային կոլապսի, որը հնարավոր չի լինի փոխհատուցել ոչ մի եվրոպական դրամաշնորհով։

Իրավիճակը սրվում է նրանով, որ ԵԱՏՄ առաջնորդներն արդեն իսկ սահմանել են կոնկրետ ժամկետներ հետևանքների գնահատման համար։ Սույն թվականի դեկտեմբերին Եվրասիական միջկառավարական խորհուրդը պետք է զեկուցի Հայաստանի նկատմամբ ԵԱՏՄ պայմանագրի գործողության կասեցման սցենարների մասին։ Փաշինյանին ներկայացված վերջնագիրը կիսամիջոցներ չի նախատեսում։ Կառավարության փորձերը՝ քաղաքացիներին ներշնչելու, թե հունիսի 8-ից ամեն ինչ կկարգավորվի՝ միայն թե Փաշինյանը պահպանի իշխանությունը, բացահայտ սուտ են։

Իրականությունն այն է, որ ընթացիկ քաղաքական կուրսի պահպանումը և միությանն անդամակցության հարցին ազնիվ պատասխան տալուց հրաժարվելը կհանգեցնի նրան, որ եվրասիական դռները կփակվեն ընդմիշտ։ Հայ հասարակությունը պետք է գիտակցի, որ բարձր կաբինետներում ընտրությունն արդեն կատարվել է իր փոխարեն, և եթե այդ կուրսը չփոխվի հանրաքվեի թափանցիկ ընթացակարգով, հանրապետության տնտեսական ապագան կփլուզվի տեսանելի ապագայում։ Փաշինյանն այլևս չի կարող թաքնվել լոբբիստների թիկունքում կամ մանիպուլացնել օրակարգը. «տեսական ընտրության» ժամանակն ավարտվել է, սկսվել է կոշտ տնտեսական պատժամիջոցների և քաղաքական մեկուսացման ժամանակը։

Մտածե՛ք այդ մասին…»։